Thuế quan không có trong chương trình nghị sự chính thức của Hội nghị Thượng đỉnh Robotics tuần này, nơi hàng nghìn nhân viên ngành công nghệ tụ họp cùng với các loại robot hình người và nhiều loại robot khác, thảo luận cách xây dựng và thương mại hóa thế hệ robot tự động ngày càng tiên tiến. Nhưng câu chuyện về thuế vẫn không thôi ám ảnh những người tham dự.
“Cứ việc bước lên micro,” diễn giả chính Aaron Saunders, Giám đốc công nghệ (CTO) của Boston Dynamics nói với khán phòng chật kín người. “Và tôi là CTO, nên đừng hỏi tôi về thuế quan.”
Khán giả bật cười và tuân theo. Nhưng khi họ bước vào khu trưng bày tại trung tâm hội nghị ở Boston và được chào đón bởi một robot hình người điều khiển từ xa do công ty Trung Quốc Unitree sản xuất, thật khó để bỏ qua cái bóng của các chính sách thuế toàn cầu sâu rộng của Tổng thống Donald Trump và các biện pháp trả đũa từ đối tượng lớn nhất của ông – Trung Quốc.
“Thuế quan là chủ đề số 1 mà chúng tôi đang thảo luận trong hành lang và cạnh máy uống nước với những người tôi đã quen biết từ lâu,” Steve Crowe, người tổ chức sự kiện kiêm Chủ tịch Hội nghị Thượng đỉnh & Triển lãm Robotics hằng năm cho biết. “Tôi nghĩ đây chắc chắn là mối bận tâm hàng đầu, vì có quá nhiều điều chưa rõ sắp tới sẽ diễn ra thế nào.”
Mối lo ngại đó bắt nguồn từ cấu tạo phức tạp của một robot – từ các động cơ và bộ truyền động điều khiển tay chân, máy tính xử lý trí tuệ nhân tạo, đến các cảm biến giúp chúng tương tác với môi trường xung quanh. Các linh kiện nhạy cảm nhất với tranh chấp thương mại toàn cầu bao gồm cảm biến, chất bán dẫn, pin và nam châm đất hiếm.
CEO Tesla kiêm cố vấn của ông Trump, tỷ phú Elon Musk, tuần trước đã cảnh báo nhà đầu tư rằng các biện pháp trả đũa của Trung Quốc nhằm hạn chế xuất khẩu nam châm đất hiếm sẽ làm chậm tiến độ phát triển robot hình người Optimus của Tesla.
Tại hội nghị vào thứ Tư và thứ Năm, một số nhà sản xuất robot hình người lại nhìn thấy cơ hội từ những biến động địa chính trị khi các doanh nghiệp Mỹ tìm kiếm nguồn linh kiện trong nước và thúc đẩy việc phát triển robot nội địa phục vụ dây chuyền sản xuất và kho hàng.
“Điều này đã gây ra một số bất tiện cho chuỗi cung ứng của chúng tôi. Nhưng nó cũng mở ra những cơ hội,” Pras Velagapudi, CTO của Agility Robotics có trụ sở tại Oregon, chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn. Công ty này đang bắt đầu triển khai robot hình người mang tên Digit tại một nhà máy ở Mỹ do Schaeffler – nhà sản xuất vòng bi và linh kiện ô tô của Đức – vận hành.
Al Makke, Giám đốc kỹ thuật của hệ thống khung gầm tại Schaeffler, cho biết thuế quan có thể thúc đẩy nhiều công ty đưa sản xuất quay lại Mỹ.
“Nếu điều đó xảy ra, các công ty nội địa sẽ phải đối mặt với chi phí lao động cao và tình trạng thiếu lao động, nên việc tự động hóa sẽ càng được đẩy mạnh,” Makke nói. “Và một trong những gương mặt của tự động hóa chính là robot hình người.”
Hiện nay, hầu hết các robot công nghiệp lớn đang được sử dụng tại Mỹ chủ yếu để sản xuất ô tô và phần lớn được nhập khẩu từ Nhật Bản, Đức hoặc Hàn Quốc.
Theo dữ liệu mới từ Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR), số lượng robot được các hãng ô tô Mỹ lắp đặt tại nhà máy đã tăng 9,6% so với cùng kỳ năm ngoái.
Hiện tại, robot hình người vẫn là một phân khúc nhỏ nhưng gây tò mò mạnh, một phần nhờ vào ảnh hưởng của phim khoa học viễn tưởng. Saunders từ Boston Dynamics – nay thuộc sở hữu của Hyundai – đã cập nhật tiến độ phát triển robot hình người Atlas hôm thứ Tư, nhưng không mang nguyên mẫu thật, thay vào đó chỉ trưng bày một nhóm robot bốn chân Spot quen thuộc trong một khu vực riêng.
Một robot hình người tại hội nghị là G1 của Unitree. Được quảng bá với giá 16.000 USD và điều khiển từ xa bởi một nhân viên đứng gần đó, robot này có thể bắt tay linh hoạt, vẫy chào người xem và đi lại quanh khu trưng bày. Tuy nhiên, nó sẽ chưa được dùng để vận chuyển thùng hàng hay làm việc trong nhà máy trong tương lai gần.
Khách hàng chính ngoài Trung Quốc của robot này hiện chỉ gồm các nhà nghiên cứu học thuật và một số người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Mức thuế 145% mà ông Trump hiện áp lên hàng Trung Quốc sẽ khiến giá bán cho người tiêu dùng Mỹ tăng lên khoảng 40.000 USD, theo Tony Yang – Phó Chủ tịch phụ trách phát triển kinh doanh Unitree, người quản lý mảng bán hàng tại Bắc Mỹ. Tuy nhiên, chiến lược của Unitree vẫn là đầu tư lâu dài để phát triển phần cứng và phần mềm.
“Đây vẫn là một thị trường rất hẹp, nhưng tôi nghĩ tiềm năng vẫn rất lớn trong lĩnh vực công nghiệp, như sản xuất, nhà máy và thậm chí cả trong gia đình,” Yang nói.
Tại một sân chơi pickleball được dựng giữa sàn triển lãm, một số người tham dự tranh thủ chơi vợt với quả bóng được ném ra bởi một robot di chuyển trên bánh xe. Khi được hỏi về cấu tạo bên trong robot Tennibot, người sáng lập cũng không tránh khỏi nỗi lo thuế quan.
“Linh kiện ép nhựa, đinh tán, vít, ốc, bánh xe, động cơ, pin,” Haitham Eletrabi – đồng sáng lập kiêm CEO Tennibot, có trụ sở tại Auburn, bang Alabama – cho biết. “Chuỗi cung ứng trở nên cực kỳ phức tạp. Chúng tôi lấy linh kiện từ khắp nơi trên thế giới. Thuế quan đang làm tăng sự bất định.”
Không chỉ có căng thẳng thương mại Mỹ – Trung khiến một số người lo ngại. Francesca Torsiello, từ công ty tuyển dụng Adapt Talent, cho biết ngày càng có nhiều ứng viên ngành robot và kỹ sư từ Canada tỏ ra e ngại trước việc nhận việc tại Mỹ trong bối cảnh chính trị căng thẳng.
“Trước đây, người Canada thấy làm việc cho công ty Mỹ rất hấp dẫn; giờ họ đang rất do dự,” Torsiello chia sẻ.
Một robot Unitree bắt tay khách tham dự tại Hội nghị Thượng đỉnh & Triển lãm Robotics, ngày 30-4-2025, tại Boston. Ảnh AP
