Chính phủ và Quốc hội Mỹ đang chịu sức ép ngày càng lớn trong việc xây dựng các biện pháp kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI), sau khi lãnh đạo một số công ty AI hàng đầu cảnh báo công nghệ đang phát triển nhanh hơn khả năng kiểm soát.
“Tiến sĩ Frankenstein đang nói với chúng ta rằng con quái vật đang thoát ra. Hãy giúp chúng tôi ngăn chặn điều đó,” thượng nghị sĩ Ruben Gallego, đảng Dân chủ, bang Arizona, nói trên CNN ngày 13-9.
Sức ép gia tăng sau khi một nhà nghiên cứu rời Anthropic và cảnh báo AI có thể “giết tất cả chúng ta vào cuối thập niên này”. Tiếp đó, lãnh đạo Anthropic, OpenAI và xAI đồng loạt đưa ra những cam kết đáng chú ý nhằm làm chậm tốc độ phát triển AI.
Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro cho rằng những cảnh báo này là “đèn đỏ chớp liên tục”, cho thấy Tổng thống Donald Trump và Quốc hội cần hành động ngay để quản lý và kiềm chế sự phát triển của AI.
“Công nghệ này có tiềm năng rất lớn để mang lại lợi ích, nhưng cũng đi kèm những rủi ro đặc biệt lớn. Quá trình phát triển không nên chỉ do các công ty tư nhân quyết định, nhất là khi chính các CEO của họ đang kêu gọi kiềm chế và quản lý,” ông Shapiro viết trên mạng xã hội X.
Quốc hội đứng trước sức ép
Washington đến nay vẫn chưa xây dựng được một khung quản lý AI toàn diện. Sức ép hiện tăng lên khi các nghị sĩ chuẩn bị rời Washington để về vận động tranh cử cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
Hôm 11-9, nhóm nghị sĩ Dân chủ do Hạ nghị sĩ Sam Liccardo dẫn đầu đề nghị Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson giữ Quốc hội làm việc cho đến khi thông qua các biện pháp bảo vệ AI. Các đề xuất đang được xem xét bao gồm yêu cầu các công ty minh bạch và đánh giá các mô hình AI tiên tiến, xây dựng cơ chế có thể vô hiệu hóa hệ thống khi cần thiết, đồng thời cho phép các công ty hợp tác về an toàn và bảo mật AI mà không bị vướng các quy định chống độc quyền.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cho biết đảng này sẽ họp ngày 15-9 để thảo luận về các biện pháp kiểm soát AI.
Tuy nhiên, ông Johnson cho rằng Quốc hội không nên vội vàng thông qua các quy định trong một phiên họp khẩn cấp. Theo ông, hành động quá nhanh có thể khiến Mỹ “thua Trung Quốc” trong cuộc đua AI.
“Chúng ta không cần hoảng loạn. Chúng ta cần xử lý công nghệ mới này có trách nhiệm, đồng thời không bóp nghẹt đổi mới của Mỹ,” ông Johnson nói trên CNN.
Ông đề xuất tổ chức một cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo chính phủ và ngành AI để tìm hướng đi chung, đồng thời kêu gọi các công ty tự kiểm soát.
Tranh luận về cuộc đua với Trung Quốc
Gallego cũng ủng hộ một cuộc gặp giữa các chuyên gia và lãnh đạo ngành AI, nhưng cho rằng Washington không còn nhiều thời gian. Ông bác bỏ lập luận rằng việc quản lý AI sẽ khiến Mỹ thất thế trước Trung Quốc.
“AI không quan tâm chúng ta là người Trung Quốc hay Mỹ khi nó trở nên thực sự nguy hiểm,” Gallego nói, cho rằng cách tiếp cận hiện nay vẫn dựa trên tư duy của các công nghệ cũ.
Tổng thống Donald Trump ngày 13-9 cũng nhấn mạnh lợi thế của Mỹ trong cuộc đua AI với Trung Quốc.
“Chúng ta đang dẫn trước Trung Quốc về AI. Chúng ta là quốc gia tiên tiến nhất thế giới và tôi muốn giữ vị trí đó, bởi ai thắng về AI sẽ chiến thắng,” ông nói. Trump cho rằng có thể xây dựng các biện pháp bảo vệ mà không làm chậm sự phát triển của công nghệ.
Cửa sổ hành động đang thu hẹp
Hạ viện đã có một số dự luật về an toàn AI, trong đó có Đạo luật FRONTIER do các hạ nghị sĩ Jay Obernolte và Lori Trahan bảo trợ. Thượng viện vẫn chưa đạt được đồng thuận tương tự. Một dự luật do lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện John Thune cùng các thượng nghị sĩ Amy Klobuchar và Ted Cruz xây dựng vẫn chưa được trình chính thức.
Dù vậy, một nguồn tin trong ngành AI cho biết luật có thể được đưa ra trong tuần này và đang có “động lực thực sự” để thúc đẩy. Các nghị sĩ chuẩn bị tranh cử vào tháng 11 cũng có động cơ để chứng minh rằng Quốc hội đã đạt được kết quả về AI thay vì tiếp tục trì trệ.
Cuộc tranh luận vì thế đang diễn ra trong khoảng thời gian ngày càng ngắn: Washington phải cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát những rủi ro ngày càng lớn của AI và lo ngại các quy định quá sớm có thể làm suy yếu vị thế cạnh tranh của Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson rời tiệc trưa thường niên Những người bạn của Ireland tại Sảnh Tượng đài Quốc gia ở Điện Capitol Mỹ ngày 17-3-2026 tại Washington, D.C. Ảnh: Getty Images
