Chưa có công ty khởi nghiệp nào tăng trưởng nhanh như Anthropic. Chỉ trong 5 năm, công ty đã trở thành một trong những tên tuổi lớn nhất ngành AI, được định giá ít nhất 1.000 tỷ USD và đang hướng tới đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) có quy mô kỷ lục.
Tuy nhiên, tham vọng này đối mặt ba rủi ro lớn: đối thủ ngày càng bắt kịp, giá dịch vụ AI lao dốc và chi phí phát triển liên tục tăng. Anthropic đã nêu những rủi ro này trong bản cáo bạch công bố hôm thứ Hai.
Một trong những thách thức là các mô hình AI tiên tiến ngày càng khó tạo khác biệt. Anthropic cảnh báo khoảng cách giữa các mô hình có thể thu hẹp, khiến lợi thế cạnh tranh của từng nhà phát triển khó duy trì.
Công ty có trụ sở tại San Francisco cũng cho biết gần như toàn bộ doanh thu đến từ các công cụ AI. Khác với Google hay Meta, Anthropic không có mảng quảng cáo làm nguồn thu dự phòng nếu hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, cũng không sở hữu mảng điện toán đám mây quy mô lớn như Microsoft hay Amazon.
Nhà đầu tư đã bắt đầu điều chỉnh kỳ vọng. Giữa tháng 8, một số cổ đông kỳ vọng Anthropic đạt mức định giá 2.000 tỷ USD. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng doanh thu theo quý giảm từ 145% trong quý II xuống 45% trong quý III, kéo kỳ vọng định giá xuống khoảng 1.500 tỷ USD.
Mô hình mở thu hẹp khoảng cách
Các mô hình AI mở, cho phép người dùng tải về và chỉnh sửa, đang bắt kịp những mô hình đóng như Claude hay ChatGPT, vốn chủ yếu được cung cấp qua dịch vụ của nhà phát triển.
Theo viện nghiên cứu Epoch AI, khoảng cách về năng lực giữa các mô hình mở và mô hình đóng hàng đầu hiện chỉ tương đương khoảng bốn tháng phát triển.
Một ví dụ là Kimi K3.1 Pro của công ty Trung Quốc Moonshot, có chi phí chỉ bằng một nửa Claude Opus 5.5, mô hình chủ lực hiện tại của Anthropic.
Ngay cả trong nhóm mô hình trả phí của Anthropic, OpenAI và Google, vị trí dẫn đầu cũng liên tục thay đổi, không có sản phẩm nào duy trì ưu thế trong thời gian dài.
Anthropic thừa nhận các biện pháp bảo đảm an toàn có thể làm chậm tốc độ phát triển của công ty so với những đối thủ không áp dụng các hạn chế tương tự.
Dù vậy, công ty cho biết mỗi phiên bản Claude mới đều góp phần thúc đẩy doanh số. Hơn 80% doanh thu trong quý trước đến từ các mô hình được phát hành chưa đầy sáu tháng.
Giá dịch vụ AI lao dốc
Khi các mô hình ngày càng tương đồng về năng lực, cạnh tranh giá trở nên gay gắt hơn. Theo Morningstar, chi phí xử lý một triệu token bằng AI, ở mức hiệu năng tương đương, đã giảm 97%, từ 17 USD vào cuối năm 2024 xuống còn 0,5 USD hiện nay.
Anthropic đã giảm giá Claude Opus 20% trong tháng 9, trong khi OpenAI hạ giá một trong những mô hình chủ lực xuống còn một phần năm mức trước đó hồi tháng 7.
Xu hướng này thể hiện rõ tại Vercel, nền tảng dành cho nhà phát triển có chức năng chuyển yêu cầu đến các mô hình AI khác nhau.
Trong tháng 8, các mô hình mở xử lý hơn một nửa lượng văn bản trên nền tảng, tăng mạnh so với mức 13% hồi tháng 4. Tuy nhiên, Anthropic vẫn chiếm gần hai phần ba tổng chi tiêu cho các mô hình AI tại đây.
Malik Ahmed Khan, chuyên gia phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar, cho rằng tổng chi tiêu cho AI vẫn có thể tăng ngay cả khi giá giảm 90%, miễn là mức độ sử dụng tiếp tục tăng với tốc độ hiện nay.
Chi phí tăng, áp lực huy động vốn lớn
Trong khi giá dịch vụ có thể giảm nhanh, các cam kết chi tiêu của Anthropic lại khó điều chỉnh tương ứng. Để duy trì lợi thế, mỗi thế hệ Claude mới cần được huấn luyện bằng nhiều dữ liệu hơn, sử dụng nhiều sức mạnh tính toán hơn và có quy mô lớn hơn thế hệ trước.
Kể từ cuối năm 2025, Anthropic đã cam kết chi ít nhất 417 tỷ USD để thuê chip và máy chủ. Con số này tương đương gần 13 năm doanh thu nếu tính theo tốc độ ghi nhận trong nửa đầu năm 2026. Tổng nghĩa vụ có thể gần gấp đôi nếu tính cả các hợp đồng có thể hủy hoặc mới nằm trong kế hoạch.
Công ty cảnh báo những cam kết này vẫn phải được thực hiện bất kể tình hình kinh doanh ra sao.
Rủi ro không chỉ nằm ở Anthropic. Google và Amazon vừa là cổ đông, vừa cung cấp hạ tầng cho công ty, đồng thời phân phối lại các dịch vụ AI của Anthropic. Điều này khiến lợi ích và rủi ro tài chính của các doanh nghiệp trong ngành đan xen chặt chẽ.
Nếu AI mang lại lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo ngành này có thể hứng chịu ba cú sốc cùng lúc: giá cổ phiếu giảm, doanh nghiệp khó trả nợ hơn và nguồn doanh thu được kỳ vọng không trở thành hiện thực.
New Constructs, công ty nghiên cứu độc lập, gọi kế hoạch niêm yết của Anthropic là “phép thử chưa từng có đối với sự cả tin của nhà đầu tư”.
Để trang trải các khoản chi phí khổng lồ, Anthropic đang trông cậy vào thị trường chứng khoán, nhưng nguồn vốn này không vô hạn. SpaceX, công ty tên lửa và AI của Elon Musk, đã huy động số vốn kỷ lục trên thị trường này hồi tháng 6. Trong khi đó, Google và Meta cũng tìm cách huy động thêm vốn để tài trợ cho các khoản đầu tư lớn vào trung tâm dữ liệu.
OpenAI, đối thủ lớn của Anthropic, chọn chờ đến năm 2027 mới IPO. CEO Sam Altman từng gọi việc niêm yết trong năm nay là “không khôn ngoan”. Quyết định trì hoãn giúp OpenAI có thêm thời gian quan sát cách Phố Wall định giá Anthropic, trong bối cảnh các doanh nghiệp AI vừa phải chứng minh khả năng tăng trưởng, vừa đối mặt áp lực chi phí ngày càng lớn.
Khác với Google hay Meta, Anthropic không có đế chế quảng cáo làm nguồn thu dự phòng nếu hoạt động kinh doanh gặp khó khăn. Ảnh: AFP
