Nvidia vừa công bố Nemotron 3.5 Lightning, mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) nguồn mở mới mà hãng mô tả là có thiết kế “nhẹ”, đủ khả năng vận hành trên một bộ xử lý đồ họa (GPU) duy nhất của máy tính cá nhân.
Đây là mô hình AI nguồn mở đầu tiên của Nvidia kể từ khi CEO Jensen Huang công khai tham gia cuộc tranh luận về AI nguồn mở hồi cuối tháng 7, đồng thời kêu gọi Chính phủ Mỹ ủng hộ các mô hình mở và tránh áp đặt những hạn chế quá sớm có thể khiến hoạt động đổi mới chuyển ra nước ngoài.
Theo Nvidia, các doanh nghiệp có thể tải xuống, sử dụng và chỉnh sửa Nemotron 3.5 Lightning miễn phí mà không cần xin phép hay trả phí bản quyền cho hãng.
Đối với Nvidia, việc thúc đẩy AI nguồn mở cũng mang lại lợi ích kinh doanh trực tiếp. Dù các mô hình được cung cấp miễn phí, chúng vẫn cần chạy trên GPU – lĩnh vực mà Nvidia đang thống trị thị trường. Giá thành thấp hơn của các mô hình mở cũng có thể thúc đẩy nhu cầu sử dụng AI so với các mô hình độc quyền của những công ty như OpenAI hay Anthropic.
“AI miễn phí sẽ rất tốt cho phần cứng. AI miễn phí sẽ rất tốt cho chip,” ông Huang nói trong một cuộc phỏng vấn với Axios tháng trước.
Cuộc tranh luận về AI nguồn mở tại Mỹ trở nên sôi động sau khi Moonshot AI của Trung Quốc công bố mô hình Kimi K3, được đánh giá đã thu hẹp khoảng cách với các mô hình AI mạnh nhất của Mỹ. Một số chính trị gia Mỹ lo ngại Kimi K3 có thể gây ra rủi ro an ninh quốc gia, đồng thời đặt câu hỏi liệu mô hình này có được phát triển thông qua kỹ thuật “chưng cất” hay không.
“Chưng cất” là phương pháp sử dụng đầu ra của một mô hình AI lớn để huấn luyện một mô hình nhỏ hơn. Một số nhà lập pháp Mỹ cho rằng kỹ thuật này có thể liên quan đến việc khai thác tài sản trí tuệ của các công ty phát triển AI tiên tiến.
Trước những tranh cãi đó, ông Huang đã đăng tải bức thư ngỏ đầu tiên trên mạng xã hội X, cho rằng các mô hình mở giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn tương lai công nghệ của mình, thúc đẩy cạnh tranh và giảm chi phí.
“Các mô hình mở giúp tăng cường an toàn và an ninh mạng, thúc đẩy đổi mới và phổ biến công nghệ, đồng thời hỗ trợ chủ quyền công nghệ,” ông viết.
Vài ngày sau, Nvidia cùng Microsoft và một số công ty khác thành lập một liên minh về an toàn AI, tập trung vào việc sử dụng các mô hình mở và phần mềm nguồn mở trong lĩnh vực an ninh mạng.
AI nguồn mở hiện là một trong những chủ đề nóng nhất tại Thung lũng Silicon. Hôm thứ Hai tuần này, CEO Meta Mark Zuckerberg cũng công bố một bản tuyên ngôn dài về AI nguồn mở, đồng thời giới thiệu mô hình lập trình Muse Spark.
“Mục tiêu của chúng tôi là các mô hình AI nguồn mở của Mỹ phải trở thành tốt nhất thế giới,” Zuckerberg viết.
Nvidia cho biết nhiều công ty, trong đó có CrowdStrike, CodeRabbit và Harvey, đã thử nghiệm và tùy biến Nemotron 3.5 Lightning. Hãng cho biết mô hình mới được tối ưu cho các tác nhân AI – những chương trình có thể tự động thực hiện nhiệm vụ mà không cần sự can thiệp liên tục của con người.
Nemotron 3.5 Lightning sẽ được cung cấp trên nền tảng Hugging Face và trang web của Nvidia. Bên cạnh đó, Nvidia cũng giới thiệu phần mềm NeMo Switchyard, cho phép lựa chọn mô hình AI phù hợp và tiết kiệm chi phí nhất cho từng tác vụ cụ thể.
Đáng chú ý, Nvidia xác nhận đã sử dụng chính kỹ thuật chưng cất để giúp Nemotron 3.5 Lightning đạt được năng lực tương đương với các mô hình Nemotron lớn hơn, trong khi yêu cầu ít tài nguyên tính toán hơn.
CEO Nvidia Jensen Huang phát biểu tại hội nghị Nvidia GTC ở San Jose, bang California (Mỹ), ngày 16/3/2026. Ảnh: Bloomberg
