Moonshot của Trung Quốc ra mắt mô hình AI nguồn mở lớn nhất thế giới

By Hoàng Sơn (Theo Reuters) 21 Tháng 7 2026, 20:58

Startup AI Trung Quốc Moonshot hôm 17/7 đã ra mắt Kimi K3, mô hình AI có 2,8 nghìn tỷ tham số. Công ty cho biết đây là mô hình AI mã nguồn mở theo dạng open-weight lớn nhất thế giới hiện nay, với hiệu năng tiệm cận mô hình AI tiên tiến Fable của Anthropic.
Sự kiện diễn ra chỉ một tháng sau khi các mô hình Fable và Mythos của Anthropic bị Chính phủ Mỹ rút khỏi thị trường vì các lo ngại về an ninh, đồng thời cho thấy hệ sinh thái AI nguồn mở của Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các hệ thống AI tiên tiến nhất của Mỹ.
Các công ty như Moonshot, Z.ai và MiniMax liên tục tung ra những mô hình AI ngày càng mạnh với chi phí thấp hơn đáng kể, thách thức quan điểm lâu nay ở phương Tây rằng AI Trung Quốc vẫn chậm hơn các đối thủ Mỹ nhiều tháng.
Theo Moonshot, Kimi K3 là mô hình open-weight đầu tiên tiến gần mốc 3.000 tỷ tham số, được thiết kế cho các tác vụ suy luận phức tạp, lập trình dài hạn và xử lý tri thức chuyên sâu.
Mô hình đi kèm cửa sổ ngữ cảnh lên tới 1 triệu token, cho phép xử lý và ghi nhớ lượng thông tin lớn hơn nhiều so với các thế hệ trước chỉ trong một lần nhập lệnh.
Khác với các mô hình đóng, mô hình open-weight cho phép người dùng tải xuống, vận hành và tùy biến hệ thống theo nhu cầu riêng.
Moonshot cho biết Kimi K3 có hiệu năng cạnh tranh với Fable 5 và mạnh hơn đáng kể các mô hình Claude Opus 4.8, GPT-5.6 Sol và GPT-5.5 trong bài kiểm tra tối ưu hóa GPU kernel – kỹ thuật giúp khai thác tối đa năng lực phần cứng AI và giảm độ trễ xử lý.
Mô hình cũng đạt kết quả cao trong nhiều bài đánh giá độc lập.
Nền tảng Arena.ai xếp Kimi K3 đứng đầu bài kiểm tra khả năng xây dựng giao diện web, trong khi Vals AI xếp mô hình này ở vị trí thứ hai, chỉ sau Fable 5 và vượt GPT-5.6 Sol.
Trong khi đó, Artificial Analysis đánh giá Kimi K3 có hiệu năng tương đương GPT-5.5 của OpenAI và Claude Opus 4.8 của Anthropic, đặc biệt ở các bài kiểm tra đòi hỏi xử lý nhiều bước và suy luận phức tạp.
Thông tin về Kimi K3 đã tác động đến thị trường chứng khoán Hong Kong khi cổ phiếu của hai đối thủ AI nội địa là Zhipu và MiniMax lần lượt giảm 27,7% và 16,5% trước khi đóng cửa.
Cuộc đua AI tăng tốc
Các công ty AI Trung Quốc đang rút ngắn đáng kể chu kỳ phát triển mô hình trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu ngày càng quyết liệt.
Xu hướng này nối tiếp thành công của GLM-5.2 do Z.ai ra mắt trước đó, khi mô hình này đạt điểm số gần tương đương các mô hình AI thương mại hàng đầu của Mỹ trong nhiều bài kiểm tra chuẩn.
Ông Lian Jye Su, chuyên gia phân tích trưởng của Omdia, cho rằng AI Trung Quốc ngày càng được chú ý nhờ chi phí triển khai thấp hơn nhiều so với các hệ thống của Mỹ.
“Chúng có thể vận hành với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với mức OpenAI thu của khách hàng,” ông nói, nhưng cũng lưu ý rằng quy mô rất lớn của Kimi K3 không đồng nghĩa với việc mô hình này mặc nhiên có hiệu năng tốt nhất.
Theo ông Ryan Fedasiuk, nghiên cứu viên tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, việc tự vận hành một mô hình có tới 2,8 nghìn tỷ tham số sẽ đòi hỏi hệ thống máy tính trị giá hàng trăm nghìn USD, khiến rất ít người dùng có thể triển khai Kimi K3 trên hạ tầng riêng dù đây là mô hình open-weight.
Cuộc đua mô hình AI nghìn tỷ tham số
Tham số là các biến số nội bộ mà mô hình học được trong quá trình huấn luyện và thường được dùng như thước đo quy mô, dù không phản ánh đầy đủ năng lực của mô hình.
Trước khi Kimi K3 ra mắt, hai mô hình AI lớn nhất của Trung Quốc là LongCat-2.0 của Meituan và DeepSeek V4-Pro, đều có khoảng 1,6 nghìn tỷ tham số. Ngoài ra, nhiều mô hình AI khác của Trung Quốc cũng đã vượt mốc 1.000 tỷ tham số.
Việc so sánh trực tiếp với các mô hình tiên tiến của Mỹ vẫn gặp khó khăn do Anthropic và OpenAI không công bố số lượng tham số của các hệ thống như Fable, Mythos hay GPT-5.5.
Moonshot cho biết Kimi K3 được bổ sung hai cải tiến lớn về kiến trúc, giúp nâng cao hiệu quả tính toán và có thể hoàn thành các tác vụ lập trình dài với rất ít sự can thiệp của con người.
Được hậu thuẫn bởi các tập đoàn như Alibaba và Tencent, Moonshot đang đẩy mạnh đầu tư để duy trì vị thế trong cuộc đua AI. Theo Bloomberg, startup này đang tìm cách huy động 2 tỷ USD với mức định giá khoảng 30 tỷ USD, trước khi tiến hành niêm yết tại Hong Kong.