Bộ Ngoại giao Mỹ đã chỉ đạo triển khai một chiến dịch toàn cầu nhằm thu hút sự chú ý tới những gì họ cho là các nỗ lực trên diện rộng của các công ty Trung Quốc, bao gồm startup DeepSeek, trong việc đánh cắp tài sản trí tuệ từ các phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo của Mỹ, theo một bức điện ngoại giao mà Reuters tiếp cận được.
Bức điện, đề ngày thứ Sáu và được gửi tới các cơ quan ngoại giao và lãnh sự trên toàn thế giới, yêu cầu nhân viên ngoại giao trao đổi với các đối tác nước ngoài về “những lo ngại liên quan đến việc các đối thủ khai thác và chưng cất các mô hình AI của Mỹ”.
“Một công hàm riêng và thông điệp cũng đã được gửi tới Bắc Kinh để nêu vấn đề với Trung Quốc,” tài liệu cho biết.
“Chưng cất” (distillation) là quá trình huấn luyện các mô hình AI nhỏ hơn bằng cách sử dụng đầu ra của các mô hình lớn và đắt đỏ hơn, nhằm giảm chi phí phát triển các công cụ AI mạnh.
Trước đó trong tuần, Nhà Trắng cũng đưa ra các cáo buộc tương tự, nhưng nội dung bức điện này chưa từng được công bố. Bộ Ngoại giao Mỹ hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Hồi tháng 2, OpenAI đã cảnh báo các nhà lập pháp Mỹ rằng DeepSeek đang nhắm tới hãng này cùng các công ty AI hàng đầu của Mỹ nhằm sao chép mô hình và sử dụng cho mục đích huấn luyện riêng.
Trung Quốc bác bỏ cáo buộc
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington hôm thứ Sáu tái khẳng định rằng các cáo buộc là vô căn cứ.
“Những cáo buộc cho rằng các thực thể Trung Quốc đánh cắp tài sản trí tuệ AI của Mỹ là không có cơ sở và là những đòn tấn công có chủ đích nhằm vào sự phát triển và tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực AI,” cơ quan này tuyên bố với Reuters.
Cũng trong ngày thứ Sáu, DeepSeek – công ty từng gây chú ý toàn cầu với mô hình AI chi phí thấp năm ngoái – đã ra mắt bản xem trước của mô hình mới mang tên V4, được tối ưu cho chip của Huawei, cho thấy mức độ tự chủ ngày càng tăng của Trung Quốc trong lĩnh vực này.
DeepSeek chưa đưa ra bình luận ngay lập tức. Trước đây, công ty cho biết mô hình V3 của họ sử dụng dữ liệu thu thập tự nhiên từ internet và không cố ý sử dụng dữ liệu tổng hợp từ OpenAI.
Nhiều chính phủ phương Tây và một số nước châu Á đã cấm các cơ quan và quan chức sử dụng DeepSeek do lo ngại về quyền riêng tư dữ liệu. Dù vậy, các mô hình của công ty này vẫn nằm trong nhóm được sử dụng nhiều nhất trên các nền tảng quốc tế lưu trữ mô hình mã nguồn mở.
Bức điện của Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ mục tiêu là “cảnh báo về rủi ro khi sử dụng các mô hình AI được chắt lọc từ các mô hình độc quyền của Mỹ, đồng thời tạo cơ sở cho các bước tiếp theo và hoạt động tiếp cận ra bên ngoài của chính phủ Mỹ”.
Tài liệu cũng đề cập đến các công ty AI Trung Quốc khác như Moonshot AI và MiniMax, song hai công ty này chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Theo bức điện, “các mô hình AI được phát triển từ các chiến dịch chắt lọc bí mật và không được phép có thể cho phép các bên nước ngoài tung ra sản phẩm có vẻ đạt hiệu suất tương đương ở một số tiêu chí, với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ, nhưng không tái tạo đầy đủ hiệu năng của hệ thống gốc”.
Những cáo buộc từ Nhà Trắng và bức điện ngoại giao được đưa ra chỉ vài tuần trước chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh để gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Diễn biến này có thể làm gia tăng căng thẳng trong cuộc cạnh tranh công nghệ kéo dài giữa hai siêu cường, vốn đã phần nào hạ nhiệt sau thỏa thuận giảm căng thẳng đạt được vào tháng 10 năm ngoái.
Một người dân theo dõi bảng hiển thị về mô hình AI của DeepSeek tại một trung tâm mua sắm tại thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, ngày 23/4/2026. Ảnh: Getty Images
