Khi Warren Buffett qua đời, một trong những khối tài sản tư nhân lớn nhất thế giới sẽ không được truyền lại cho hậu duệ, mà được giao cho họ để… trao đi. Ba người con của “nhà hiền triết xứ Omaha” sẽ phải quyết định số phận hơn 150 tỷ USD trong vòng 10 năm, với điều kiện mọi khoản chi đều phải có sự đồng thuận tuyệt đối. Ít có gia đình nào trong lịch sử từng gánh trên vai một trách nhiệm từ thiện lớn đến vậy.
Khi Peter Buffett lần đầu biết rằng ông và hai người anh chị em sẽ chịu trách nhiệm phân bổ toàn bộ khối tài sản của cha mình – huyền thoại đầu tư Warren Buffett – phản ứng của ông không phải là phấn khích hay tự hào, mà là… từ chối.
“Tôi không muốn nhận trách nhiệm đó,” Peter Buffett kể lại trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi với CNBC mới đây. “Tôi gọi cho cha và nói rằng tôi muốn rút lui. Ông ấy trả lời: ‘Cha không trách con.’ Rõ ràng, đây là một áp lực khổng lồ.”
Áp lực ấy không hề phóng đại. Năm 2024, Warren Buffett tuyên bố rằng sau khi ông qua đời, gần như toàn bộ tài sản cá nhân sẽ được chuyển vào một quỹ từ thiện mới, do ba người con là Susan A. Buffett (Susie), Howard G. Buffett (Howie) và Peter Buffett đồng quản lý.
Theo ước tính của Bloomberg, khối tài sản hiện tại của nhà đầu tư 95 tuổi này đã vượt 150 tỷ USD và vẫn tiếp tục tăng theo thời gian.
Điều khiến kế hoạch này trở nên đặc biệt – và cũng đầy thách thức – nằm ở hai yêu cầu then chốt. Thứ nhất, toàn bộ số tiền phải được cho đi trong vòng 10 năm kể từ khi Warren Buffett qua đời. Thứ hai, mọi quyết định phân bổ tiền đều phải đạt được sự đồng thuận tuyệt đối của cả ba người con.
Với quy mô tài sản như vậy, gia đình Buffett sẽ phải giải ngân ít nhất khoảng 15 tỷ USD mỗi năm – tương đương gần 4% tổng giá trị từ thiện hằng năm tại Mỹ, theo dữ liệu của Giving USA đến năm 2024. Con số này nhiều khả năng còn tăng lên nếu tài sản của Warren Buffett tiếp tục sinh sôi.
“Đây là điều chưa từng có tiền lệ, chắc chắn là chưa từng có đối với một gia đình,” Howie Buffett thừa nhận.
“Chỉ đơn giản là quá nhiều tiền,” Susie Buffett nói thêm.
Từ tuổi thơ bình thường đến trách nhiệm phi thường
Trớ trêu thay, ba người con của Warren Buffett lại không lớn lên trong sự xa hoa. Khi tài sản của ông bắt đầu tăng nhanh, gia đình Buffett vẫn sống một cuộc sống trung lưu, hoặc cùng lắm là trung lưu khá giả. Các con đi học trường công, tự đi xe buýt mỗi ngày, làm việc nhà để nhận tiền tiêu vặt và đi làm thêm. Warren Buffett khi ấy vẫn lái một chiếc Volkswagen Beetle màu xanh.
Vợ của tỷ phú, bà Susan T. Buffett, tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện và thường xuyên đón sinh viên quốc tế về nhà ở. Susie Buffett nhớ lại một kỷ niệm thời tiểu học, khi phải điền vào mẫu điều tra dân số và được mẹ dặn ghi nghề nghiệp của cha là “chuyên viên phân tích chứng khoán”.
“Tôi đã nghĩ ông ấy làm nghề kiểm tra hệ thống báo động chống trộm,” Susie Buffett kể lại.
Chính nền tảng gia đình đó đã hình thành thế giới quan và cách tiếp cận từ thiện của ba anh chị em Buffett. Từ năm 2006, Warren Buffett đã đều đặn tặng cổ phiếu Berkshire Hathaway cho các quỹ từ thiện do con mình điều hành, giúp họ có hơn hai thập kỷ kinh nghiệm trong hoạt động từ thiện quy mô lớn.
Susie Buffett hiện sống tại Omaha, Nebraska, tập trung vào giáo dục mầm non và công bằng xã hội. Howie Buffett, sống tại Illinois, dành phần lớn thời gian cho các vấn đề an ninh lương thực và giải quyết xung đột ở nước ngoài. Peter Buffett, sống tại bang New York, tập trung vào các chương trình y tế và kinh tế cho phụ nữ và trẻ em.
Warren Buffett không đưa ra chỉ dẫn chi tiết nào về việc sử dụng số tiền khổng lồ này. Theo Peter Buffett, yêu cầu duy nhất của cha ông là tiền phải được dùng cho những người “kém may mắn hơn”. Trong bức thư Lễ Tạ ơn năm 2024, Warren Buffett giải thích lý do ông hoàn toàn tin tưởng ba người con.
“Tôi hiểu rõ cả ba và hoàn toàn tin tưởng họ,” ông viết. “Họ được sống thoải mái về tài chính nhưng không bị ám ảnh bởi sự giàu có. Mẹ của chúng, người đã truyền cho chúng những giá trị này, hẳn sẽ rất tự hào.”
Năm nguyên tắc cho chiến dịch cho đi lịch sử
Chuẩn bị cho chiến dịch từ thiện có thể lớn nhất lịch sử hiện đại, gia đình Buffett đúc kết năm nguyên tắc cốt lõi.
Thứ nhất là tính linh hoạt. Thế giới thay đổi liên tục, kéo theo những nhu cầu mới. Theo Susie Buffett, chính cha bà cũng thừa nhận rằng những gì quan trọng hôm nay có thể không còn đúng trong 10 hay 20 năm nữa. Đặc biệt trong các khu vực bất ổn như châu Phi hay Đông Congo, theo Howie Buffett, các chương trình chỉ có thể thành công nếu người tài trợ sẵn sàng điều chỉnh nhanh chóng.
Thứ hai là chấp nhận rủi ro và thất bại. Howie Buffett gọi từ thiện là “nguồn vốn rủi ro của thế giới”, nơi các quỹ cần dám đặt cược lớn, ngay cả khi có khả năng thất bại. Thất bại, theo Susie Buffett, không phải lúc nào cũng xấu, miễn là nó mang lại bài học.
Thứ ba là “trăm nghe không bằng một thấy”. Howie Buffett đã đến châu Phi 97 lần và nói rằng mỗi chuyến đi đều mang lại điều mới mẻ. Peter Buffett thì đúc kết bằng một câu đơn giản: “Nếu không đi, bạn sẽ không bao giờ biết.” Chính việc trực tiếp chứng kiến mức độ thiếu thốn ở Sierra Leone, Liberia hay Bangladesh đã khiến ông thay đổi cách tiếp cận, từ những tham vọng “thay đổi thế giới” sang những dự án thiết thực và gần gũi hơn.
Thứ tư là “tin tưởng nhưng phải kiểm chứng”. Việc giải ngân hàng trăm triệu hay hàng tỷ USD đòi hỏi các đối tác có năng lực thực sự. Howie Buffett cho biết các thỏa thuận tài trợ của ông luôn kèm điều khoản cho phép rút tiền bất cứ lúc nào và yêu cầu hoàn trả ngân sách chưa sử dụng. Niềm tin, theo gia đình Buffett, chỉ được xây dựng qua thời gian và sự minh bạch, kể cả với những tin xấu.
Cuối cùng là hiệu quả. Giống như cách Warren Buffett vận hành Berkshire Hathaway, gia đình Buffett giữ bộ máy từ thiện tinh gọn đến mức tối đa. Chi phí vận hành quỹ của Howie Buffett chỉ chiếm khoảng 1,3% tổng số tiền phân bổ. Đội ngũ nhỏ gọn cho phép họ đưa ra quyết định nhanh chóng, đôi khi chỉ sau một cuộc họp kéo dài vài giờ.
Trong một thế giới nơi các quỹ từ thiện lớn thường bị chỉ trích vì quan liêu và chậm chạp, cách tiếp cận của gia đình Buffett có thể trở thành một mô hình tham chiếu mới. Nhưng trước mắt, ba anh chị em vẫn phải đối diện với một thực tế không thể né tránh: trong vòng một thập kỷ, họ sẽ phải tìm cách cho đi nhiều tiền hơn bất kỳ gia đình nào trong lịch sử – và làm điều đó một cách có trách nhiệm.
Ba anh em nhà Buffett trong buổi quay phim trả lời phỏng vấn CNBC về kế hoạch từ thiện khổng lồ sắp tới một khi cha của họ, tỷ phú Warren Buffett qua đời. Ảnh: CNBC
