Trung Quốc đang triển khai chiến dịch thử nghiệm tàu vũ trụ không người lái nhằm chuẩn bị cho mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trước năm 2030. Kế hoạch bao gồm các chuyến bay thử tên lửa Trường Chinh-10, tàu chở người Mạnh Châu (Mengzhou) và tàu đổ bộ Mặt Trăng Lãm Nguyệt (Lanyue).
Tại Hội nghị chuyên đề lần thứ 7 về vũ trụ có người lái diễn ra ở Bắc Kinh ngày 31-10, các quan chức chương trình vũ trụ Trung Quốc cho biết hai tên lửa Trường Chinh-10 sẽ được phóng riêng biệt từ Trung tâm phóng tàu vũ trụ Văn Xương, tỉnh Hải Nam. Một tên lửa đưa tàu đổ bộ Lãm Nguyệt lên quỹ đạo Mặt Trăng, trong khi tên lửa còn lại vận chuyển tàu Mạnh Châu chở ba phi hành gia.
Sau khi đến các vị trí quỹ đạo được xác định, hai tàu sẽ tiếp cận và kết nối với nhau. Hai phi hành gia chuyển sang tàu Lãm Nguyệt để xuống bề mặt Mặt Trăng, trong khi người còn lại ở trên tàu Mạnh Châu, duy trì hoạt động trên quỹ đạo và hỗ trợ đồng đội.
Trên bề mặt, hai phi hành gia sẽ sử dụng xe tự hành Tansuo để tiến hành thí nghiệm khoa học và thu thập mẫu vật. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, họ trở lại tàu Lãm Nguyệt. Tàu đổ bộ sau đó đưa cả hai lên quỹ đạo để kết nối với tàu Mạnh Châu. Ba phi hành gia cùng các mẫu vật sẽ trở về Trái Đất bằng tàu này.
Wang Xiang, phó tổng thiết kế chương trình vũ trụ có người lái Trung Quốc kiêm nhà thiết kế trưởng dự án thám hiểm Mặt Trăng có người lái, cho biết việc triển khai xe tự hành ngay trong chuyến đổ bộ đầu tiên sẽ mở rộng khả năng hoạt động trên bề mặt và tăng tính linh hoạt cho phi hành gia.
Ông nhấn mạnh an toàn của phi hành gia là ưu tiên hàng đầu trong các sứ mệnh có người lái. Mọi hoạt động dự kiến thực hiện trên Mặt Trăng sẽ được thử nghiệm trước ở quỹ đạo gần Trái Đất, còn các chuyến bay có người lái phải trải qua quá trình kiểm chứng bằng tàu không người lái.
Thử nghiệm từng bước trước sứ mệnh có người lái
Theo kế hoạch được công bố, Trung Quốc sẽ tiến hành nhiều đợt thử nghiệm đối với các phương tiện và hệ thống phục vụ chuyến đổ bộ. Trong số đó có thử nghiệm tên lửa Trường Chinh-10 ở độ cao thấp, thử nghiệm hệ thống thoát hiểm của tàu Mạnh Châu trong điều kiện áp suất động tối đa, cùng các cuộc kiểm tra động cơ tầng hai của tên lửa.
Các hạng mục khác gồm thử nghiệm hệ thống thoát hiểm của tàu Mạnh Châu khi ở mặt đất, kiểm tra khả năng hạ cánh và cất cánh của tàu Lãm Nguyệt. Đây là những bước nhằm xác nhận khả năng vận hành của từng phương tiện trước khi chúng được sử dụng trong một sứ mệnh hoàn chỉnh.
Trung Quốc cũng đang phát triển các thiết bị hỗ trợ hoạt động trên Mặt Trăng, gồm tên lửa Trường Chinh-10, tàu Mạnh Châu, tàu đổ bộ Lãm Nguyệt, bộ đồ phi hành gia Wangyu và xe tự hành Tansuo. Các nguyên mẫu ban đầu của những thiết bị này đã được hoàn thành.
Sau các đợt kiểm tra trên mặt đất và thử nghiệm từng hệ thống, chương trình sẽ tiến tới những chuyến bay xác minh tiếp theo của Trường Chinh-10, cùng các chuyến bay đầu tiên không người lái của tàu Mạnh Châu và tàu Lãm Nguyệt. Trung Quốc chưa công bố lịch cụ thể cho các chuyến bay này.
Tàu đổ bộ và tàu chở người được thiết kế cho hành trình riêng biệt
Theo các tài liệu kỹ thuật được công bố trong năm 2026, tàu Lãm Nguyệt gồm hai phần chính: mô-đun đẩy và mô-đun đổ bộ. Hệ thống động cơ sử dụng động cơ YF-58-1 ở mô-đun đẩy và bốn động cơ YF-36 ở mô-đun đổ bộ.
Tàu có tổng khối lượng khoảng 26.000 kg, trong đó mô-đun đổ bộ mang khoảng 6.000 kg nhiên liệu. Thiết kế cho phép hai phi hành gia lưu lại trên bề mặt Mặt Trăng trong vài ngày, thực hiện các hoạt động khảo sát, thu thập mẫu vật và nghiên cứu khoa học trước khi trở lại quỹ đạo.
Tàu được trang bị nhiều hệ thống dẫn đường và cảm biến, gồm thiết bị định vị sao, bộ đo quán tính, radar, hệ thống dẫn đường quang học và cảm biến laser phát hiện chướng ngại vật. Công nghệ này kế thừa kinh nghiệm từ các sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng Hằng Nga và tàu thăm dò Sao Hỏa Thiên Vấn 1.
Trong khi đó, tàu Mạnh Châu được thiết kế để đưa phi hành gia đến quỹ đạo Mặt Trăng và trở về Trái Đất. Tàu có hệ thống thoát hiểm phục vụ các tình huống khẩn cấp trong quá trình phóng, cùng phương án quay về dự phòng nếu xảy ra sự cố khi đang bay quanh Mặt Trăng.
Khoang trở về có khối lượng khoảng 6.000 kg, được trang bị sáu túi khí giảm chấn để hỗ trợ hạ cánh. Thiết kế cho phép khoang tiếp đất ở tư thế thẳng đứng hoặc nằm nghiêng, với vận tốc thẳng đứng dưới 8 m/giây và vận tốc ngang dưới 15 m/giây.
Trung Quốc đang xây dựng các hạng mục hạ tầng phục vụ chương trình, gồm cơ sở phóng, mạng lưới theo dõi và trạm tiếp nhận, cứu hộ tàu vũ trụ sau khi trở về. Nước này cũng đã hoàn thành một cuộc diễn tập tìm kiếm và cứu hộ trên biển đối với tàu Mạnh Châu.
Song song với kế hoạch thám hiểm Mặt Trăng, Trung Quốc tiếp tục vận hành trạm vũ trụ trên quỹ đạo Trái Đất, với hơn 200 dự án nghiên cứu và ứng dụng trong các lĩnh vực khoa học sự sống, vật liệu, vật lý cơ bản, chất lưu và quá trình cháy trong môi trường vi trọng lực.
Tên lửa đẩy Trường Chinh-10B rời bệ phóng tại Trung tâm phóng tàu vũ trụ thương mại Hải Nam ngày 10-7-2026 (giờ Bắc Kinh), đưa thành công vệ tinh lên quỹ đạo định sẵn và hoàn thành chuyến bay đầu tiên. Global Times
