Nỗi lo quyền riêng tư khiến thiết bị đeo AI chưa thể bùng nổ -

Hai năm trước, Bella Nowroozi, 24 tuổi, đang hẹn hò tại một trung tâm mua sắm thì nhận thấy điều bất thường: một đèn nhỏ trên kính của người đi cùng đang nhấp nháy.

Nowroozi, khi đó là học viên cao học, lập tức nhận ra đây là kính thông minh Meta Ray-Ban mà cô từng thấy trên mạng xã hội. Cô yêu cầu người này xóa các đoạn ghi hình.

“Tôi thực sự sốc. Trước đó tôi chưa từng gặp chuyện như vậy. Sau lần đó, tôi cũng không còn cảm thấy thoải mái khi đi hẹn hò một cách cởi mở như trước,” Nowroozi nói với CNBC.

Apple, Google, Meta và hàng loạt công ty công nghệ đang đặt cược vào các thiết bị đeo tích hợp AI, từ kính, nhẫn đến các thiết bị nhỏ đeo trên người, với kỳ vọng đưa thị trường này đến thời điểm bùng nổ và trở thành một phân khúc sản phẩm mới.

Tuy nhiên, khi những thiết bị này ngày càng được chú ý, chúng cũng vấp phải phản ứng về quyền riêng tư và câu hỏi liệu chúng có đủ hữu ích để trở thành một phần thường xuyên trong đời sống hằng ngày hay không.

Meta tuần trước gây chú ý khi giới thiệu Muse Charm, một thiết bị có hình dáng giống nhân vật Tamagotchi, được thiết kế làm phần cứng riêng cho ứng dụng tác nhân cá nhân của công ty. Ứng dụng này nhanh chóng đứng đầu bảng xếp hạng ứng dụng miễn phí trên App Store của Apple. Meta cũng tiếp tục tung ra các phiên bản mới của kính AI Meta Ray-Ban với nhiều mẫu ở các mức giá khác nhau.

Trong tuần này, OpenAI ra mắt trợ lý cá nhân Dots. Công ty đứng sau ChatGPT cũng hợp tác với Jony Ive, cựu chuyên gia thiết kế của Apple, để phát triển thiết bị dành cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, theo Bloomberg, sản phẩm đầu tiên của dự án dường như không phải thiết bị đeo.

Apple hồi đầu tháng 9 cũng giới thiệu loạt thiết bị mới, trong đó Apple Watch Series 12 được bổ sung các tính năng AI có khả năng lắng nghe cuộc trò chuyện của người dùng.

Bên cạnh hàng loạt sản phẩm mới, thị trường thiết bị đeo AI được kỳ vọng tiếp tục có thêm động lực trong tuần này với đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Oura, hãng sản xuất nhẫn thông minh. Tuy nhiên, hôm 29-9, Oura bất ngờ hoãn IPO vào phút chót, dù trước đó phát đi tín hiệu cho thấy nhu cầu đối với sản phẩm của hãng khá mạnh.

Oura cho biết quyết định này xuất phát từ “sự bất định trên thị trường IPO”, nhưng một số nhà phân tích tỏ ra hoài nghi.

“Tôi thực sự tin rằng còn một nguyên nhân khác khiến họ rút khỏi IPO, và tôi không nghĩ đó là thị trường. Chỉ là tôi chưa xác định được nguyên nhân đó là gì,” Anshel Sag, nhà phân tích chính tại Moor Insights & Strategy, nói. “Việc họ rút khỏi IPO như vậy khá kỳ lạ”, ông nói.

Vấn đề hình ảnh

Meta đang đối mặt với phản ứng ngày càng mạnh đối với kính thông minh của mình. Trên mạng xã hội, sản phẩm này thậm chí bị gọi bằng biệt danh “kính biến thái” (pervert glasses) do được trang bị camera kín đáo, có thể bị lợi dụng để quấy rối hoặc thực hiện các hành vi sai trái.

Một người dùng mạng xã hội cho biết một người đàn ông đã chụp ảnh cô trong buổi hẹn hò mà không được phép. Người khác nói một người mua hàng qua Facebook Marketplace đã bí mật quay video cô và các con.

Chiến dịch quảng cáo của Meta, trong đó Kylie Jenner sử dụng kính để ghi lại cuộc sống hằng ngày, cũng vấp phải chỉ trích vì làm nổi bật cảm giác giống hoạt động giám sát của loại thiết bị này.

Gil Luria, nhà phân tích tại DA Davidson, cho rằng phản ứng ngày càng mạnh đối với kính có camera là một rào cản rất khó vượt qua.

“Hiện tại, chuyện đó coi như xong. Có lẽ chúng ta sẽ phải xem xét lại vấn đề này sau 10 năm nữa,” Luria nói.

Năm ngoái, khi Luria lần đầu tặng kính cho hai con trai sinh đôi tuổi thiếu niên, chúng “vô cùng phấn khích”. Nhưng hiện tại, theo ông, “chúng sẽ không đời nào đeo chúng”.

Tháng trước, Meta giới thiệu một phiên bản kính thông minh không có camera.

Quyền riêng tư trở thành rào cản

Sự bùng nổ của thiết bị đeo diễn ra đúng lúc tranh luận về rủi ro an toàn AI tại Mỹ ngày càng gay gắt và phản ứng xã hội đối với AI trở thành vấn đề đáng chú ý trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Khác xa hình ảnh dễ thương của Jolly, nhân vật đại diện cho Muse của Meta, các trung tâm dữ liệu quy mô lớn đã trở thành một biểu tượng trực quan của làn sóng phản đối AI tại Mỹ. Nhiều người cho rằng các thiết bị đeo và những thiết bị khác có khả năng luôn lắng nghe hoặc ghi âm đang trở thành một phần mở rộng của cảm giác về một xã hội bị giám sát.

Các máy quét biển số của Flock Safety đã bị phá hoại, trong khi một số thành phố chấm dứt hợp đồng với công ty này trước phản ứng của cộng đồng. Kính thông minh cũng bị cấm tại một số phòng tập thể thao và những địa điểm khác do lo ngại về quyền riêng tư.

Hồi tháng 2, thẩm phán trong vụ kiện về tác động gây nghiện của mạng xã hội Meta tại Los Angeles từng dọa sẽ coi bất kỳ ai sử dụng kính thông minh AI trong lúc CEO Mark Zuckerberg ra làm chứng là hành vi khinh thường tòa án. Một số người hộ tống Zuckerberg vào phòng xử khi đó đeo kính AI Meta Ray-Ban.

“Giá trị mà sản phẩm mang lại phải đủ lớn để vượt qua tâm lý phản đối AI như một công nghệ mà nhiều người không muốn sử dụng,” Sag nói. “Nó phải hữu ích và có giá trị hơn những lo ngại mà người dùng dành cho công nghệ này.”

Thiết kế và khả năng thực thi

GPS từng đưa bản đồ lên màn hình, điện thoại thông minh biến thành máy tính cá nhân nằm gọn trong túi, còn AI được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả và tự động hóa nhiều hoạt động thường ngày.

Các thiết bị mới trên thị trường thiết bị đeo đang cạnh tranh để hình thành một phân khúc sản phẩm mới. Tuy nhiên, Avi Greengart, nhà sáng lập kiêm nhà phân tích công nghệ tại công ty nghiên cứu thị trường Techsponential, cho rằng những thiết bị có vẻ mang tính tương lai nhất hiện nay chưa chắc là thứ người tiêu dùng thực sự cần.

Thiết bị đeo phục vụ sức khỏe đã cho thấy tiềm năng lớn, từ theo dõi giấc ngủ, vận động đến phát hiện tai nạn, trong một thị trường hiện có sự hiện diện mạnh của các hãng công nghệ lớn như Apple và Google cùng startup Oura. Theo Greengart, các tính năng hỗ trợ tiếp cận được bổ sung vào AirPods của Apple thậm chí đang biến loại tai nghe phổ biến này thành thiết bị hỗ trợ thính giác.

Tuy nhiên, một số sản phẩm AI mới nổi, trong đó có các thiết bị dạng ghim và mặt dây chuyền, đã gặp những trở ngại đáng kể về thiết kế và khả năng triển khai.

Greengart dẫn trường hợp Rabbit R1, thiết bị trợ lý cá nhân không tạo ra khác biệt đủ rõ so với điện thoại thông minh, đồng thời gặp nhiều vấn đề về kỹ thuật và phần cứng. Một sản phẩm thất bại khác là Humane AI Pin, đã bị ngừng sản xuất năm ngoái sau khi nhận nhiều đánh giá không tốt từ khách hàng.

“Nếu bạn buộc một người bỏ ra 700 USD cho một thiết bị quá nóng, giao diện không hoạt động dưới ánh sáng mặt trời và thời lượng pin kém, thì dù thiết bị có làm được điều gì kỳ diệu đi nữa, sản phẩm đó cũng khó thành công,” Greengart nói.

Nowroozi, người có chị gái sở hữu một chiếc kính Meta, vẫn chưa muốn tham gia làn sóng thiết bị đeo AI sau cú sốc vì bị ghi hình tại buổi hẹn hò ở một trung tâm mua sắm nêu ở đầu bài. “Tôi thực sự không nghĩ ra được nó khác điện thoại ở điểm nào”, cô nói.

Tổng giám đốc Meta Mark Zuckerberg đeo kính Meta Ray-Ban Display khi phát biểu giới thiệu dòng kính thông minh mới tại sự kiện Meta Connect ở trụ sở công ty tại Menlo Park, California, Mỹ, ngày 17-9-2025. Ảnh: Reuters