Apple, Google, Amazon, Samsung đua đưa AI vào từng ngôi nhà -

Ngày 30-9, Apple cho biết sẽ mở rộng kinh doanh mạnh mẽ hơn vào thị trường nhà thông minh, với một thiết bị trung tâm mới dự kiến ra mắt ngày 13-10, cùng phiên bản cập nhật của HomePod mini và Apple TV. Đáng chú ý, thiết bị mới được thiết kế để tận dụng các khả năng AI của Siri, nhận diện thành viên trong gia đình và cung cấp nội dung, phản hồi phù hợp với từng người. Động thái của Apple không chỉ cho thấy cuộc đua nhà thông minh đang nóng lên mà còn phản ánh một thay đổi lớn hơn: AI đang làm thay đổi cách con người tương tác với ngôi nhà. Từ chỗ các thiết bị chỉ kết nối và chờ lệnh, smart home đang hướng tới khả năng hiểu ngữ cảnh, phối hợp và chủ động hành động.
Nhà thông minh (smart home) từng được hình dung khá đơn giản: đèn, điều hòa, khóa cửa, camera hay tivi được kết nối Internet để người dùng có thể điều khiển bằng điện thoại hoặc giọng nói. Nhưng khi trí tuệ nhân tạo bước vào ngôi nhà, cách tiếp cận này đang thay đổi.
Thay vì chỉ chờ con người ra lệnh, hệ thống có thể hiểu ngữ cảnh, nhận biết những gì đang diễn ra và phối hợp nhiều thiết bị để thực hiện một mục tiêu. Đây là bước chuyển từ “nhà thông minh” sang “nhà có AI”, hay AI Home.
Các động thái của những công ty công nghệ lớn cho thấy đây không còn là hướng thử nghiệm riêng lẻ. Google đã đưa Gemini vào Google Home, Amazon phát triển Alexa+ với khả năng xử lý các yêu cầu phức tạp hơn trong nhà, trong khi Samsung gọi chiến lược của mình là AI Home với SmartThings làm nền tảng kết nối. Apple cũng đang chuẩn bị mở rộng mạnh hơn vào lĩnh vực này.
Từ điều khiển thiết bị đến hiểu ngữ cảnh
Nhà thông minh thế hệ đầu chủ yếu giải quyết bài toán kết nối. Người dùng có thể nói “bật đèn phòng khách”, đặt lịch cho máy điều hòa hoặc xem camera từ xa. Các thiết bị vẫn hoạt động tương đối độc lập, còn con người phải xác định trước mình muốn chúng làm gì.
AI đang thay đổi lớp tương tác này.
Google cho biết Gemini for Home có thể hiểu ngữ cảnh của cuộc hội thoại và xử lý những yêu cầu phức tạp liên quan đến nhiều thiết bị. Thay vì phải đưa ra từng mệnh lệnh riêng, người dùng có thể diễn đạt nhu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, để hệ thống xử lý các thao tác tương ứng.
Amazon cũng đi theo hướng tương tự. Alexa+ được thiết kế để hiểu yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên và tương tác với các thiết bị nhà thông minh, trong khi Amazon đang cung cấp thêm công cụ để các nhà phát triển đưa những chức năng phức tạp hơn của thiết bị vào hệ thống AI.
Điểm quan trọng không nằm ở việc AI có thể “nói chuyện” với người dùng. Giá trị lớn hơn là AI trở thành lớp trung gian giữa ý định của con người và hàng loạt thiết bị trong nhà.
Một yêu cầu như “tôi muốn ngôi nhà mát hơn nhưng không tốn quá nhiều điện” về bản chất khác hẳn “bật điều hòa ở 24 độ”. Nó đòi hỏi hệ thống phải hiểu nhiệt độ, thời gian, mức tiêu thụ điện, trạng thái các thiết bị và có thể cả giá điện để đưa ra một chuỗi hành động.
Khi đó, AI Home không còn chỉ là một tập hợp thiết bị kết nối. Nó bắt đầu giống một hệ thống máy tính phân tán trong căn nhà, trong đó cảm biến cung cấp dữ liệu, thiết bị thực hiện hành động còn AI đảm nhiệm việc hiểu và điều phối.
Cuộc đua không còn chỉ là thiết bị
Điều này giải thích tại sao các hãng công nghệ lớn đều muốn kiểm soát nền tảng nhà thông minh.
Google có Google Home, Amazon có Alexa, Samsung có SmartThings và Apple có Home. Mỗi nền tảng đều muốn trở thành nơi người dùng tương tác với căn nhà, đồng thời là lớp kết nối hàng loạt thiết bị của nhiều nhà sản xuất.
Samsung cho biết SmartThings hiện đã tích hợp hơn 4.500 mẫu thiết bị từ hơn 380 đối tác, cho thấy quy mô của cuộc chơi nằm ở hệ sinh thái chứ không chỉ ở số lượng thiết bị do một công ty sản xuất. Bà Hyesoon Yang, Phó Chủ tịch Điều hành kiêm Giám đốc Bộ phận Chiến lược Trải nghiệm Đa Thiết bị thuộc Samsung Electronics, nói: “AI Home của Samsung mang lại những lợi ích thiết thực thông qua việc đơn giản hóa sinh hoạt hằng ngày, chăm sóc những người thân yêu, giúp người dùng tối ưu thời gian và năng lượng, đồng thời bảo vệ không gian sống.”
Đây là thay đổi quan trọng về bản chất. Khi một căn nhà có hàng chục thiết bị kết nối, giá trị không còn nằm ở từng thiết bị riêng lẻ mà nằm ở khả năng khiến chúng hoạt động như một hệ thống.
Apple cũng không bắt đầu từ con số 0. Hãng đã có ứng dụng Home, HomePod và Apple TV trong hệ sinh thái nhà thông minh. Việc Apple chuẩn bị thêm thiết bị trung tâm cho ngôi nhà vì thế nên được nhìn trong bối cảnh rộng hơn: các công ty công nghệ đang tìm cách xây dựng một lớp giao diện và điều hành thống nhất cho không gian sống.
Cuộc cạnh tranh vì thế có thể không chỉ là ai bán được nhiều bóng đèn, loa hay camera hơn, mà là nền tảng nào trở thành lớp điều hành của ngôi nhà. Một nền tảng càng kết nối được nhiều thiết bị và hiểu được càng nhiều dữ liệu về không gian sống thì càng có khả năng trở thành điểm tương tác chính giữa con người với căn nhà.
Matter phá bớt những “bức tường” giữa các hệ sinh thái
Nhưng để AI có thể điều phối cả ngôi nhà, trước hết các thiết bị phải có khả năng làm việc với nhau.
Đây từng là một trong những vấn đề lớn của smart home. Người dùng có thể mua thiết bị từ nhiều hãng nhưng không phải sản phẩm nào cũng tương thích với nền tảng đang sử dụng. Nếu mỗi công ty xây dựng một hệ sinh thái khép kín, ngôi nhà càng có nhiều thiết bị thì việc quản lý càng phức tạp.
Matter là một tiêu chuẩn kết nối chung dành cho nhà thông minh do Connectivity Standards Alliance (CSA) phát triển, nhằm giúp thiết bị của các nhà sản xuất khác nhau có thể hoạt động trên nhiều hệ sinh thái.
Matter không phải AI và cũng không phải một loại Wi-Fi mới. Có thể hiểu đơn giản, nếu Wi-Fi, Ethernet hay Thread là những công nghệ cung cấp đường truyền, thì Matter cung cấp một bộ quy tắc chung để các thiết bị nhà thông minh “nói chuyện” với nhau.
Matter 1.5 đã mở rộng khả năng sang camera, quản lý năng lượng và một số nhóm thiết bị mới. Đến Matter 1.6, phát hành tháng 6-2026, CSA tiếp tục cải thiện khả năng thiết lập thiết bị, phối hợp giữa nhiều hệ sinh thái và điều khiển dựa trên ngữ cảnh.
Điều này rất quan trọng đối với AI Home. Matter không phải “bộ não” của căn nhà, nhưng giúp giảm bớt những rào cản giữa các thiết bị. Nếu Matter giúp các thiết bị có thể nói chuyện với nhau, AI có thể trở thành lớp hiểu ngữ cảnh và quyết định chúng cần phối hợp như thế nào.
AI Home không chỉ là tiện nghi
Một thay đổi khác là smart home đang mở rộng từ tiện nghi sang quản lý toàn bộ hoạt động của ngôi nhà.
Camera có thể phát hiện sự kiện thay vì chỉ ghi hình. Hệ thống chiếu sáng có thể thích ứng với sự hiện diện của người trong phòng. Điều hòa có thể được điều chỉnh dựa trên thời tiết, thói quen và mức tiêu thụ điện. Các thiết bị gia dụng có thể phối hợp với nhau thay vì hoạt động riêng rẽ.
Samsung gọi khả năng này là “trí tuệ ngữ cảnh” (ambient intelligence), trong đó mạng lưới cảm biến và thiết bị kết nối giúp hệ thống hiểu sâu hơn về không gian sống và nhu cầu của người dùng.
Năng lượng đặc biệt có thể trở thành một lĩnh vực quan trọng. Khi một ngôi nhà có điện mặt trời, pin lưu trữ, xe điện, điều hòa và nhiều thiết bị tiêu thụ điện lớn, AI có thể giúp quyết định thời điểm sử dụng, sạc hoặc trì hoãn một số hoạt động dựa trên nhu cầu và giá điện. Việc Matter mở rộng sang quản lý năng lượng cho thấy nhà thông minh đang tiến gần hơn tới vai trò một hệ thống quản lý năng lượng quy mô nhỏ, thay vì chỉ là hệ thống điều khiển thiết bị.
Nói cách khác, AI Home không chỉ nhằm giúp con người “bấm ít nút hơn”. Mục tiêu xa hơn là để căn nhà có thể tự phối hợp nhiều hoạt động mà trước đây người dùng phải quản lý thủ công.
Thách thức lớn nhất là dữ liệu
Tuy nhiên, AI Home cũng đặt ra một vấn đề mà smart home thế hệ trước ít phải đối mặt ở mức độ tương tự: căn nhà càng thông minh thì AI càng cần biết nhiều về người sống trong đó.
Để hiểu ngữ cảnh, hệ thống có thể cần biết ai đang ở nhà, họ thường làm gì vào thời điểm nào, căn phòng nào đang được sử dụng, thiết bị nào đang hoạt động và những sự kiện bất thường nào đang xảy ra.
Google đang phát triển các tính năng để Gemini hiểu hoạt động trong nhà thông qua camera và tạo bản tóm tắt các sự kiện thay vì buộc người dùng xem toàn bộ video. Amazon muốn Alexa+ hiểu sở thích và thói quen để đề xuất các quy trình tự động.
Điều tương tự cũng diễn ra với Samsung Electronics. Theo bà Hyesoon Yang, các thiết bị gia dụng Samsung được kết nối thông qua SmartThings không chỉ dừng lại ở việc nâng cao sự tiện lợi nhờ tích hợp, mà còn mở rộng sự hiểu biết sang các lĩnh vực như quản lý năng lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng.
“Trong lúc nấu ăn trong bếp, người dùng có thể bật điều hòa trong phòng của con trực tiếp từ màn hình tủ lạnh được kết nối SmartThings. Với tính năng 3D Map View, người dùng có thể giám sát và điều khiển toàn bộ thiết bị được kết nối thông qua sơ đồ không gian ba chiều của ngôi nhà. Trong khi đó, Away Mode trên SmartThings sẽ tự động tắt đèn và TV khi người dùng ra khỏi nhà — đồng thời kích hoạt robot hút bụi để tự động làm sạch,” bà Hyesoon Yang nói.
Đây là nơi AI Home khác căn bản so với một chiếc loa thông minh đơn thuần. Khi AI bắt đầu quan sát và điều phối cả ngôi nhà, dữ liệu về không gian sống trở thành một loại dữ liệu đặc biệt nhạy cảm.
Một AI có thể tự bật đèn là tiện lợi. Nhưng một AI có thể tự quyết định camera nào cần theo dõi, điều hòa nào cần thay đổi nhiệt độ, thiết bị nào cần tắt và khi nào cần cảnh báo là một cấp độ hoàn toàn khác.
Khi đó, các câu hỏi về quyền riêng tư, nơi dữ liệu được xử lý, ai có quyền truy cập dữ liệu và mức độ tự chủ mà con người muốn trao cho AI sẽ trở nên quan trọng không kém khả năng của chính công nghệ.
Ngôi nhà trở thành một hệ thống có “bộ não”
Smart home vì thế đang bước vào một giai đoạn khác. Giai đoạn đầu là kết nối, đưa thiết bị lên mạng. Giai đoạn tiếp theo là điều khiển, cho phép con người quản lý chúng từ điện thoại hoặc bằng giọng nói. Giai đoạn hiện nay đang hướng tới điều phối: AI hiểu con người muốn đạt được điều gì, nhận biết trạng thái của ngôi nhà và phối hợp nhiều thiết bị để thực hiện mục tiêu đó.
Nếu xu hướng này tiếp tục, tương lai của smart home có thể không được xác định bởi việc trong nhà có bao nhiêu thiết bị thông minh. Điều quan trọng hơn là những thiết bị đó có thể cùng nhau hiểu và phản ứng với cuộc sống trong ngôi nhà đến mức nào.
Đó cũng là lý do cuộc đua AI đang lan từ điện thoại, máy tính và trung tâm dữ liệu vào một không gian rất khác: chính căn nhà nơi con người sống mỗi ngày.

AI Home được quản lý qua màn hình trung tâm. Ảnh: Google.com

Chủ nhân ngôi nhà được báo cáo một số diễn biến xảy ra trong ngày. Ảnh: Google.com

Bà Hyesoon Yang, Phó Chủ tịch Điều hành kiêm Giám đốc Bộ phận Chiến lược Trải nghiệm Đa Thiết bị (Multi-Device Experience – MDE), mảng Kinh doanh Thiết bị Gia dụng của Samsung Electronics. Ảnh: news.samsung.com

Toàn cảnh bên ngoài Smart Modular Home của Samsung. Ảnh: news.samsung.com
Tài liệu tham khảo:
https://store.google.com/us/magazine/gemini-capabilities-at-home?hl=en-US&
https://developer.amazon.com/zh/alexaplus/blogs/2026/07/alexa-plus-new-ways-to-build-experiences
https://news.samsung.com/vn/phong-van-vi-sao-la-samsung-%E2%91%A1