Meta cho biết sẽ mở mã nguồn các mô hình AI mạnh nhất của mình và ra mắt một dòng mô hình mới được thiết kế để chạy trực tiếp trên thiết bị cá nhân, trong bối cảnh hãng đẩy mạnh cạnh tranh với các phòng thí nghiệm AI hàng đầu như OpenAI và Anthropic.
Trong một video đăng trên Instagram hôm 10/8, CEO Mark Zuckerberg cho biết Meta sẽ công khai trọng số của mô hình AI mới nhất mang tên Muse Spark 1.2, cho phép công chúng tải xuống và sử dụng. Trọng số là tập hợp các tham số và quy tắc quyết định cách một mô hình AI hoạt động và phản hồi.
Zuckerberg cũng công bố một họ mô hình mã nguồn mở mới mang tên Muse Glimmer, được thiết kế để có thể chạy trực tiếp trên máy tính xách tay.
Cổ phiếu Meta tăng 2,1% trong giao dịch trước giờ mở cửa hôm 10/8, cho dù cổ phiếu công ty vẫn giảm khoảng 10% từ đầu năm đến nay khi giới đầu tư theo dõi sát các kế hoạch chi tiêu khổng lồ cho AI và khả năng cạnh tranh của Meta với các đối thủ dẫn đầu thị trường.
Zuckerberg đang tìm cách thuyết phục nhà đầu tư rằng Meta Superintelligence Labs, đơn vị được thành lập năm ngoái, đang đạt tiến triển và khoản chi tiêu vốn có thể lên tới 145 tỷ USD trong năm nay sẽ mang lại hiệu quả.
Đặt cược vào AI mã nguồn mở
Trong khi OpenAI và Anthropic chủ yếu theo đuổi mô hình AI đóng, nhiều công ty Trung Quốc như Alibaba, DeepSeek và Moonshot AI lại tích cực phát hành các mô hình mở, có khả năng cạnh tranh với công nghệ hàng đầu của Mỹ trong một số lĩnh vực.
Trong một bài luận dài công bố hôm 10/8, Zuckerberg mô tả chiến lược của Meta như một cách đối trọng với các công nghệ mã nguồn mở từ Trung Quốc, đồng thời kêu gọi Washington hỗ trợ nhiều hơn cho các nỗ lực AI của Mỹ.
“Các phòng thí nghiệm nước ngoài hiện có một số lợi thế vì các phòng thí nghiệm Mỹ phải tuân thủ nhiều hạn chế bổ sung liên quan đến dữ liệu huấn luyện. Chính sách của Mỹ cần giảm bớt những rào cản này nếu muốn các mô hình mã nguồn mở của Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu trong dài hạn,” Zuckerberg viết.
Ông cho rằng việc hạn chế tiếp cận các mô hình mã nguồn mở nước ngoài không phải là giải pháp hiệu quả.
“Mục tiêu của chúng ta phải là đưa các mô hình mã nguồn mở của Mỹ trở thành tốt nhất thế giới. Điều đó đòi hỏi phải loại bỏ những trở ngại khiến chúng khó cạnh tranh hơn,” ông nói.
Neil Shah, đồng sáng lập hãng nghiên cứu Counterpoint Research, nhận định Meta đang nhắm tới khoảng trống thị trường khi nhiều đối thủ Mỹ theo đuổi mô hình độc quyền.
“Nếu các tập đoàn công nghệ phương Tây chỉ xây dựng những hệ sinh thái khép kín, các nhà phát triển và doanh nghiệp sẽ tự nhiên chuyển sang các mô hình mở của Trung Quốc. Hiện có nhu cầu rất lớn đối với các mô hình mở không phải của Trung Quốc và Meta có thể lấp đầy khoảng trống này,” ông nói với CNBC.
Meta cũng kỳ vọng Muse Glimmer sẽ tạo ra khác biệt nhờ khả năng chạy trực tiếp trên máy tính cá nhân.
Hiện nay phần lớn các tác vụ AI được xử lý trong các trung tâm dữ liệu đám mây có chi phí rất cao. Cách tiếp cận được gọi là AI trên thiết bị (on-device AI) có thể giúp giảm chi phí vận hành và tăng tốc độ phản hồi trên các thiết bị điện tử tiêu dùng.
Theo Shah, việc đưa các mô hình AI nhỏ và có khả năng tự động thực hiện nhiệm vụ lên máy tính và điện thoại sẽ giúp Meta giảm phụ thuộc vào hạ tầng đám mây đắt đỏ và cạnh tranh trực tiếp với Google, Microsoft cùng các đối thủ khác.
Công kích OpenAI và Anthropic
Trong bài luận của mình, Zuckerberg cũng kêu gọi Mỹ xem xét lại các chính sách liên quan đến việc sử dụng dữ liệu huấn luyện và kỹ thuật chưng cất mô hình, vốn là phương pháp sử dụng đầu ra của một mô hình AI tiên tiến để huấn luyện một mô hình khác.
Ông đồng thời cảnh báo về nguy cơ quyền lực AI bị tập trung vào một số ít công ty, được xem là lời chỉ trích gián tiếp nhắm vào OpenAI và Anthropic.
“Thật ngạc nhiên khi các cuộc thảo luận từ nhiều công ty phát triển AI lại đầy rẫy những dự báo u ám. Tôi không hiểu tại sao những người tin rằng AI sẽ xóa bỏ phần lớn việc làm và làm giảm vai trò của con người lại muốn gấp rút xây dựng tương lai đó,” Zuckerberg viết.
Ông cũng nói thêm: “Ý tưởng cho rằng AI nguy hiểm đến mức chỉ có thể được kiểm soát an toàn thông qua sự tập trung quyền lực cực độ vốn đã là một vấn đề đáng lo ngại.”
Trước đó, CEO Anthropic Dario Amodei và CEO OpenAI Sam Altman đều từng cảnh báo về tác động của AI đối với thị trường lao động, dù Altman gần đây đã giảm bớt mức độ bi quan trong các phát biểu của mình.
Zuckerberg khẳng định tầm nhìn của Meta là phổ biến rộng rãi sức mạnh của AI thay vì tập trung vào một số tổ chức.
“Thay vì tập trung siêu trí tuệ vào một nơi, chúng ta nên phân phối nó rộng rãi và trao cho mỗi người khả năng điều khiển nó,” ông nói.
CEO Meta dự đoán trong tương lai mỗi người sẽ có một trợ lý AI cá nhân cực kỳ mạnh mẽ, hiểu rõ bản thân, mục tiêu và những điều họ quan tâm, từ đó giúp họ phát huy tối đa tiềm năng và cải thiện cuộc sống.
CEO Meta Mark Zuckerberg đeo kính thông minh Meta Ray-Ban trong sự kiện Meta Connect tại Menlo Park, California (Mỹ), ngày 17/9/2025. Ảnh: Reuters
