AI mở ra kỷ nguyên khởi nghiệp mới -

Chỉ trong hơn một năm, Michelle Turner đã biến một ý tưởng nảy sinh từ chính cuộc sống của mình thành một startup có 16 nhân viên, hoạt động tại ba bang của Mỹ và được cấp phép cung cấp dịch vụ tư vấn sức khỏe tâm thần cho trẻ em trong hệ thống chăm sóc thay thế (foster care) thông qua chương trình bảo hiểm Medicaid.
Điều đáng chú ý là Turner không phải kỹ sư công nghệ, không có bằng MBA, cũng chưa từng khởi nghiệp. “Đồng sáng lập” quan trọng nhất của cô lại là trí tuệ nhân tạo (AI).
Câu chuyện của Here Now Health đang trở thành ví dụ tiêu biểu cho một xu hướng mới tại Mỹ: AI không chỉ tạo ra những công ty AI, mà còn giúp các doanh nghiệp truyền thống được thành lập nhanh hơn, rẻ hơn và phát triển với tốc độ chưa từng có.
AI trở thành “cố vấn khởi nghiệp”
Làm việc ngay tại ngôi nhà ở thành phố Virginia Beach, Turner sử dụng các công cụ AI để tự học cách xây dựng startup, lập kế hoạch kinh doanh và hoàn thiện bài thuyết trình gọi vốn.
Nhờ đó, dòng vốn đầu tư mạo hiểm nhanh chóng được mở ra.
Ý tưởng kinh doanh cũng bắt nguồn từ chính trải nghiệm của cô khi làm mẹ nuôi. Turner nhận thấy trẻ em trong hệ thống chăm sóc thay thế thường rất khó tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần, dù đây là nhóm có nhu cầu đặc biệt lớn.
“Tôi là một người mẹ của sáu đứa con, lần đầu khởi nghiệp và là nữ sáng lập duy nhất. Lẽ ra tôi không thể gọi được vốn đầu tư mạo hiểm. Tôi không có bằng MBA hay những lợi thế khác,” Turner nói.
Theo cô, AI đóng vai trò như một người hướng dẫn luôn sẵn sàng hỗ trợ.
“Giống như mỗi ngày tôi đều được học một lớp cao học với một con robot. Đó chính là cố vấn khởi nghiệp của tôi.”
Không chỉ dành cho các công ty AI
Theo John Bailey, chuyên gia cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) và cũng là cố vấn cho một trong các quỹ đầu tư vào Here Now Health, trường hợp của Turner không còn là ngoại lệ.
Ông cho biết AI đang kéo chi phí và thời gian khởi nghiệp xuống mức thấp chưa từng có.
“Những việc trước đây quá tốn thời gian hoặc quá đắt đỏ thì nay gần như không còn rào cản. AI giúp các doanh nhân mở rộng doanh nghiệp nhanh hơn và tuyển dụng nhiều nhân sự hơn.”
Bailey nhấn mạnh đây không phải là các công ty AI. “Đó là những doanh nghiệp truyền thống cung cấp dịch vụ, nhưng làm mọi thứ nhanh hơn và rẻ hơn.”
Torsten Slok, Kinh tế trưởng của Apollo Global Management, cũng cho rằng AI đang góp phần thúc đẩy làn sóng thành lập doanh nghiệp mới tại Mỹ.
Theo ông, AI làm giảm đáng kể chi phí và độ phức tạp khi xây dựng một công ty, và khi các doanh nghiệp này phát triển, họ sẽ tiếp tục tạo thêm việc làm.
AI đang viết lại luật chơi của nền kinh tế Mỹ
Những câu chuyện như Here Now Health cũng là lý do AI trở thành chủ đề được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đặc biệt quan tâm.
Trong chương trình đánh giá toàn diện đầu tiên dưới thời Chủ tịch Fed Kevin Warsh, một nhóm nghiên cứu được dành riêng để phân tích tác động của AI đối với năng suất, tăng trưởng, lạm phát và thị trường lao động.
Nếu AI giúp năng suất tăng mạnh, nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh hơn mà không làm lạm phát bùng phát. Tuy nhiên, mặt trái là doanh nghiệp cũng sẽ cần ít lao động hơn để tạo ra cùng một sản lượng.
Theo Jean Boivin, Giám đốc Viện Đầu tư BlackRock, thế giới hiện đứng giữa hai kịch bản trái ngược.
Một bên là “sự khan hiếm”, khi cơn sốt đầu tư AI khiến nhu cầu về vốn, điện năng và trung tâm dữ liệu tăng vọt. Bên còn lại là “sự dư dả”, khi AI có thể tạo ra bước nhảy vọt về năng suất và đưa nền kinh tế thoát khỏi mức tăng trưởng ì ạch khoảng 2% mỗi năm.
Giống như internet từng thay đổi thế giới vào thập niên 1990, AI đang mở ra một cuộc cạnh tranh hoàn toàn mới. Nhưng lần này, các công cụ không chỉ giúp tìm kiếm thông tin hay mua sắm trực tuyến, mà còn có thể viết phần mềm, giải quyết các bài toán phức tạp và hỗ trợ ra quyết định.
Cơ hội lớn nhưng không miễn phí
Dù vậy, cuộc tranh luận về AI hiện vẫn xoay quanh câu hỏi quan trọng nhất: công nghệ này sẽ tạo thêm việc làm hay thay thế con người?
Nhiều tập đoàn công nghệ đã cắt giảm nhân sự khi AI dần đảm nhiệm các công việc hành chính và văn phòng.
Chủ tịch Fed chi nhánh Richmond Thomas Barkin cho rằng AI chắc chắn sẽ gây xáo trộn, đặc biệt đối với lao động văn phòng.
Tuy nhiên, từ những gì ông quan sát được, nhiều doanh nghiệp sản xuất và sửa chữa ô tô tại Mỹ vẫn không tuyển đủ người. Thay vì thay thế lao động, họ đang dùng AI để giúp số nhân viên hiện có làm việc hiệu quả hơn.
“Chúng ta thường chỉ nhìn thấy những kịch bản tiêu cực khi nói về AI và việc làm,” Barkin nói.
Theo ông, nước Mỹ vẫn đang thiếu lao động ở nhiều lĩnh vực, nên AI không chỉ thay thế con người mà còn giúp bù đắp khoảng trống đó.
Một cuộc chuyển đổi không tránh khỏi
Dẫu vậy, các nhà nghiên cứu cảnh báo quá trình chuyển đổi sẽ không hề dễ dàng.
Một nghiên cứu của Viện Brookings và Opportunity@Work cho thấy khoảng 23 triệu lao động Mỹ đang ở vị trí mà bước thăng tiến nghề nghiệp tiếp theo có nguy cơ cao bị AI thay thế.
Điều đó đồng nghĩa nhiều người, đặc biệt là lao động không có bằng đại học, có thể bị mắc kẹt trong các công việc lương thấp và mất cơ hội cải thiện thu nhập.
Theo các nhà nghiên cứu, tác động này sẽ tập trung ở những bang như Florida, Texas, California và vùng Đông Bắc nước Mỹ, khác với cuộc khủng hoảng việc làm trong ngành sản xuất từng diễn ra ở vùng Trung Tây vào những năm 1990.
Đối với Fed, điều quan trọng không chỉ là AI sẽ thay đổi nền kinh tế như thế nào, mà còn là tốc độ của sự thay đổi đó.
Trong cuộc họp báo đầu tiên sau khi nhậm chức, Chủ tịch Fed Kevin Warsh gọi AI là “thay đổi kinh tế lớn nhất trong suốt cuộc đời trưởng thành của tôi”. Ông tin rằng về lâu dài nước Mỹ sẽ được hưởng lợi.
“Tuy nhiên,” Warsh nhấn mạnh, “điều đó không có nghĩa quá trình chuyển đổi sẽ không gây ra những xáo trộn.”