Công ty hàng không vũ trụ SpaceForest của Ba Lan vừa hoàn thành chuyến bay thử thứ tư của tên lửa cận quỹ đạo PERUN, đạt độ cao khoảng 50 km. Thử nghiệm nhằm kiểm chứng các hệ thống quan trọng, tiến tới phát triển phương tiện phóng có thể tái sử dụng, phục vụ nghiên cứu khoa học với chi phí thấp.
Tên lửa được phóng từ khu vực huấn luyện của Không quân Ba Lan tại Ustka, ven biển Baltic. Sau vài phút bay, các bộ phận tên lửa rơi xuống biển Baltic và được đội kỹ thuật thu hồi để phân tích dữ liệu sau chuyến bay.
Dù chưa đạt đường Kármán – mốc độ cao 100 km thường được dùng để xác định ranh giới giữa khí quyển và không gian – chuyến bay đã giúp SpaceForest kiểm tra hoạt động của hệ thống đẩy, dẫn đường, thu hồi và tích hợp tải trọng.
Đây là bước tiếp theo trong chuỗi thử nghiệm được công ty thực hiện nhiều năm qua. Các chuyến bay ban đầu tập trung kiểm chứng hệ thống đẩy và độ bền kết cấu, trong khi những thử nghiệm gần đây chú trọng độ chính xác dẫn đường, khả năng mang tải trọng và thu hồi các bộ phận để tái sử dụng.
Hướng tới các chuyến bay nghiên cứu chi phí thấp
PERUN được thiết kế để đưa thiết bị nghiên cứu, công nghệ thử nghiệm và các thí nghiệm giáo dục lên độ cao từ 50 đến 100 km. Tên lửa có thể mang tải trọng tối đa 50 kg, tạo điều kiện vi trọng lực trong vài phút – môi trường phù hợp để thử nghiệm vật liệu, thiết bị khoa học và mẫu sinh học.
Các chuyến bay cận quỹ đạo không đưa phương tiện vào quỹ đạo quanh Trái Đất. Tuy nhiên, chúng cho phép thực hiện những thí nghiệm cần môi trường gần chân không hoặc vi trọng lực trong thời gian ngắn, với chi phí và thời gian chuẩn bị thấp hơn so với nhiều phương án nghiên cứu trên quỹ đạo.
PERUN hướng tới phục vụ các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cần tiếp cận môi trường không gian gần thường xuyên. Khả năng thu hồi tên lửa sau mỗi chuyến bay, sửa chữa và sử dụng lại các bộ phận được kỳ vọng giúp giảm chi phí, tăng tần suất phóng.
SpaceForest đặt mục tiêu phát triển dịch vụ phóng thương mại với giá cạnh tranh, tạo thêm lựa chọn bên cạnh các tên lửa nghiên cứu do cơ quan nhà nước vận hành. Công ty dự kiến tiếp tục thử nghiệm để nâng cao độ tin cậy, cải thiện tính ổn định khí động học, khả năng bảo vệ nhiệt và hiệu quả của hệ thống thu hồi.
Ba Lan thúc đẩy năng lực phóng tư nhân
Chương trình PERUN cũng phản ánh sự phát triển của ngành công nghiệp không gian tư nhân tại Ba Lan. Quốc gia này vốn tham gia các chương trình của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và có cộng đồng nghiên cứu khoa học không gian trong các trường đại học. Sự xuất hiện của SpaceForest cho thấy các doanh nghiệp trong nước đang tìm cách mở rộng sang hoạt động phóng thương mại.
SpaceForest nhận được hỗ trợ từ ESA và các nguồn quỹ nghiên cứu, phát triển của Ba Lan. Nỗ lực này nằm trong xu hướng rộng hơn của châu Âu nhằm xây dựng năng lực công nghiệp không gian trong nước, giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp dịch vụ phóng nước ngoài.
Sau chuyến bay thử thứ tư, công ty dự định tiếp tục hoàn thiện thiết kế và nâng độ cao bay lên gần hoặc vượt 100 km. Nếu đạt mục tiêu, PERUN có thể thực hiện các nhiệm vụ vượt qua đường Kármán, mở rộng khả năng phục vụ nghiên cứu khí quyển, vật liệu và sinh học.
SpaceForest cũng hướng tới chuyển từ thử nghiệm sang khai thác thương mại, đồng thời tìm hiểu khả năng phóng lưu động để triển khai tên lửa tại nhiều địa điểm tùy theo yêu cầu nhiệm vụ. Công ty kỳ vọng có thể tiến tới cung cấp dịch vụ thường xuyên trong vòng hai đến ba năm tới.
Trong bối cảnh thị trường phóng cận quỹ đạo ngày càng cạnh tranh, PERUN đặt trọng tâm vào tải trọng nghiên cứu, khả năng tái sử dụng và các chuyến bay có chi phí hợp lý. Thành công của chương trình sẽ phụ thuộc vào việc SpaceForest có thể nâng độ cao, bảo đảm độ tin cậy và chứng minh hiệu quả kinh tế qua các đợt thử nghiệm tiếp theo hay không.

SpaceForest phóng tên lửa Perun trong chuyến bay cận quỹ đạo thứ 4. Ảnh: Cosmo Science