NASA đã trao hợp đồng cho SpaceX sử dụng tên lửa Falcon Heavy để phóng xe tự hành Rosalind Franklin của châu Âu lên Sao Hỏa vào cuối năm 2028, từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy (bang Florida, Mỹ), đánh dấu hợp đồng phóng Sao Hỏa đầu tiên của công ty.
Thông báo được NASA đưa ra ngày 16/4, đồng thời xác nhận sứ mệnh đã bước vào giai đoạn triển khai, củng cố kế hoạch phóng sau nhiều năm trì hoãn.
Rosalind Franklin là một phần của chương trình thám hiểm ExoMars do Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) dẫn dắt, với mục tiêu tìm kiếm dấu hiệu sự sống cổ đại trên Sao Hỏa. Xe tự hành này sẽ hạ cánh tại khu vực Oxia Planum và sử dụng thiết bị khoan để lấy mẫu dưới bề mặt, sau đó phân tích bằng các công cụ khoa học tiên tiến.
NASA sẽ đóng góp nhiều thành phần quan trọng cho sứ mệnh, bao gồm việc lựa chọn tên lửa thương mại, cung cấp một phần hệ thống hạ cánh, thiết bị sưởi để bảo vệ hệ thống trong điều kiện lạnh giá, cùng các thiết bị điện tử và máy quang phổ khối nhằm tìm kiếm các phân tử hữu cơ — những “cấu phần” của sự sống.
Sứ mệnh ExoMars ban đầu được triển khai với sự tham gia của NASA, nhưng cơ quan này rút lui vào năm 2012 vì hạn chế ngân sách. ESA sau đó hợp tác với Nga, quốc gia đã phóng tàu quỹ đạo Trace Gas Orbiter năm 2016 và phát triển một phần hệ thống cho Rosalind Franklin. Tuy nhiên, kế hoạch phóng năm 2022 bị hủy bỏ sau khi xung đột tại Ukraine khiến châu Âu chấm dứt hợp tác không gian với Moskva.
Sau đó, ESA quay lại hợp tác với NASA theo thỏa thuận ký năm 2024, mở đường cho việc tái cấu trúc sứ mệnh và tìm kiếm phương tiện phóng mới.
Falcon Heavy — tên lửa được chọn cho nhiệm vụ — gồm ba lõi tầng một cải tiến từ Falcon 9, có khả năng tái sử dụng. Đây là một trong những tên lửa mạnh nhất hiện nay, với 11 lần phóng thành công kể từ khi ra mắt năm 2018. Lần gần nhất Falcon Heavy bay là tháng 10/2024, khi đưa tàu thăm dò Europa Clipper của NASA lên đường tới Sao Mộc.
Việc giành được hợp đồng này đánh dấu bước tiến đáng chú ý của SpaceX trong tham vọng tiếp cận Sao Hỏa, mục tiêu mà nhà sáng lập Elon Musk theo đuổi từ khi thành lập công ty năm 2002.
Song song đó, SpaceX vẫn đang phát triển siêu tên lửa Starship nhằm phục vụ các sứ mệnh không gian sâu, bao gồm kế hoạch đưa người lên Sao Hỏa. Tuy nhiên, phương tiện này hiện vẫn trong giai đoạn thử nghiệm và chưa đạt các cột mốc kỹ thuật quan trọng như bay vào quỹ đạo hay tiếp nhiên liệu ngoài không gian.
Elon Musk cho biết SpaceX sẽ phóng một loạt Starship không người lái tới Sao Hỏa khi sẵn sàng, song thời điểm cụ thể vẫn chưa rõ. Cửa sổ phóng tới Sao Hỏa chỉ mở mỗi 26 tháng, và lần gần nhất sẽ bắt đầu vào tháng 10 tới, và với tiến độ hiện tại, cả Rosalind Franklin lẫn các kế hoạch Sao Hỏa của SpaceX nhiều khả năng sẽ phải chờ tới cơ hội năm 2028.
Minh họa xe tự hành Rosalind Franklin trên bề mặt Sao Hỏa. Ảnh: ESA
Tên lửa Falcon Heavy của SpaceX trong một lần phóng cuối năm 2024 để thực hiện sứ mệnh Europa Clipper của NASA. Ảnh: SpaceX
