Chuyến bay lịch sử quanh Mặt Trăng của Victor Glover không chỉ là một cột mốc kỹ thuật của NASA, mà còn trở thành biểu tượng truyền cảm hứng cho hàng triệu người trên khắp nước Mỹ và thế giới. Là người đàn ông da màu đầu tiên tham gia điều khiển tàu bay quanh Mặt Trăng, Glover đã góp phần viết lại những giới hạn tưởng như vô hình trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.
Ông đã trở thành một trong bốn người đầu tiên bay xa Trái Đất nhất trong lịch sử, trong khuôn khổ sứ mệnh Artemis II. Nhưng với Glover, ý nghĩa của chuyến bay không chỉ nằm ở những “lần đầu tiên”.
Glover là một trong khoảng 20 phi hành gia da màu được NASA tuyển chọn kể từ năm 1959, chỉ chiếm khoảng 6% tổng số. Hành trình của ông vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khoa học, trở thành minh chứng cho những cánh cửa đang dần mở rộng.
Những người đi sau và con đường được mở ra
Câu chuyện của Naia Butler-Craig là một ví dụ rõ nét cho sức lan tỏa ấy.
Năm 12 tuổi, Naia Butler-Craig quyết định rằng cô muốn trở thành phi hành gia. Mỗi lần bước vào nhà thờ Thánh Mac-cô AME ở Orlando, bang Florida, và nhìn thấy bức ảnh đóng khung của Mae Jemison – người phụ nữ da màu đầu tiên bay vào không gian – cô biết rằng vũ trụ chính là mục tiêu cuối cùng của mình.
Khoảng 16 năm sau, khi đã là kỹ sư hàng không vũ trụ của NASA với bằng tiến sĩ, Butler-Craig gặp Glover hơn hai tháng tháng trước chuyến bay lịch sử Artemis II, và nói rằng cô đang đi theo con đường của ông.
“Hầu hết mọi người lo lắng về việc làm thế nào có được sự lựa chọn đúng đắn,” cô nhớ lại lời ông nói với cô trong cuộc gặp ngày 17/1/2026. “Hãy biến lựa chọn đó trở nên đúng đắn.”
Đối với Butler-Craig, đó là sự khẳng định rằng con đường của cô – cũng như khát vọng của hàng triệu người Mỹ da màu từng bị hạn chế tiếp cận những đỉnh cao học thuật và thành tựu nhân loại vì màu da – là hoàn toàn có thể đạt được.
“Việc thấy ông ấy sống trọn vẹn tất cả những khía cạnh bản sắc đó cùng lúc, trong khi đó cũng chính là những giằng co và đối lập mà tôi đang đối mặt, thật sự mang lại sự công nhận mạnh mẽ,” cô nói về Glover. “Điều đó khiến tôi cảm thấy ông ấy đã mở ra chính xác con đường cho những người như tôi.”
Bầu trời không phải là giới hạn
Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tìm cách thu hẹp các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập trong cả khu vực công và tư, chuyến bay lịch sử của Glover đã tạo nên làn sóng ủng hộ mạnh mẽ trên mạng xã hội. Nhiều người nhấn mạnh ý nghĩa biểu tượng và tầm vóc lịch sử của sự kiện trong hành trình dài của người da màu trong lĩnh vực hàng không và khám phá không gian – minh chứng rằng ngay cả bầu trời cũng không phải là giới hạn.
Glover không nói nhiều về yếu tố màu da, mà nhấn mạnh đến thân phận con người, những mảnh đời bất hạnh trên Trái Đất, và ngay tại nước Mỹ, bất chấp những thành tựu lớn lao, kể cả trong lĩnh vực không gian.
“Mỗi thứ Hai, như một thói quen hàng tuần, tôi nghe một bài hát. Ban đầu nó là một bài thơ, tên là ‘Whitey on the Moon’ của Gil Scott-Heron. Bài này không chỉ nói về phân biệt chủng tộc, mà là về thân phận con người. Nó nhắc tôi rằng không phải ai cũng vui vẻ khi chúng ta phóng những sứ mệnh Apollo đầu tiên. Nhiều người đang vật lộn với cuộc sống. Có người nghĩ rằng: ‘Những hóa đơn này, những ổ gà này — cuộc sống của tôi đâu có tốt hơn nhờ NASA,’” ông nói trước chuyến bay lịch sử.
“Đó là lý do tôi nghe bài hát đó… Và nó nhắc tôi rằng ngoài kia còn nhiều góc nhìn và câu chuyện hơn những gì bạn nghe từ những người luôn cổ vũ NASA. Nhưng những con người đó, chúng tôi cũng đang làm việc vì họ,” Glover chia sẻ.
Dù vậy, đối với cộng đồng thiểu số và da màu, việc Glover bay quanh Mặt Trăng là một nguồn cảm hứng lớn lao.
“Đó là nguồn tự hào và niềm vui, bởi khi nhìn vào ngành hàng không vũ trụ và thám hiểm không gian, đúng là chúng ta đã có đại diện, nhưng vẫn chưa đủ,” Tennesse Garvey, phi công Boeing 777 của United Airlines, cho biết.
Garvey hiện là chủ tịch hội đồng quản trị của Tổ chức Các Chuyên gia Hàng không Vũ trụ Da màu, tổ chức phi lợi nhuận đào tạo và khuyến khích người thiểu số theo đuổi sự nghiệp hàng không vũ trụ từ năm 1976. Ông cho biết hai con gái của Glover từng tham gia chương trình học viện không gian kéo dài một tuần đầu tiên của tổ chức này tại Houston khi còn nhỏ.
“Điều đó thực sự truyền cảm hứng cho rất nhiều đứa trẻ đang nuôi dưỡng giấc mơ ấy,” ông nói.
Người tiên phong của những “lần đầu tiên”
Trước chuyến bay quanh Mặt Trăng, Glover đã có gần 5 tháng rưỡi làm việc trên quỹ đạo, bắt đầu từ năm 2020 với vai trò phi công của chuyến bay Crew-1 – sứ mệnh vận hành đầu tiên tới Trạm Vũ trụ Quốc tế sử dụng tàu Crew Dragon của SpaceX.
Trước khi gia nhập NASA, ông đã điều khiển hơn 40 loại máy bay trong sự nghiệp tại Hải quân Mỹ, bao gồm các nhiệm vụ chiến đấu tại Iraq. Trong suốt sự nghiệp, ông tích lũy khoảng 3.000 giờ bay, thực hiện hơn 400 lần hạ cánh trên tàu sân bay và 24 nhiệm vụ chiến đấu.
Tuy là người tiên phong trong nhiều cột mốc “đầu tiên”, Glover từng chia sẻ trước khi phóng Artemis rằng: “Tôi cũng hy vọng chúng ta đang tiến tới một ngày mà không còn phải nói về những ‘lần đầu tiên’ như vậy nữa.”
Glover tiếp nối di sản của những phi công da màu đi trước như Trung tá John William Mosley Jr., thành viên của đội bay Tuskegee Airmen – một đơn vị quân đội phân biệt chủng tộc nhưng ông đã góp phần mở đường cho người Mỹ da màu trong ngành hàng không quân sự.
“Chúng ta đều đang đứng trên vai của các thế hệ đi trước,” William Eric Mosley, con trai của John và là cựu phi công của United Airlines, nói. “Trong trường hợp của tôi, và tôi tin cả với Đại úy Glover, ông ấy cũng sẽ nghĩ như vậy.”
Khi hành trình trở thành thông điệp
Sau hành trình lịch sử, Glover cùng các đồng đội đã hạ cánh an toàn xuống Thái Bình Dương ngoài khơi San Diego, hoàn thành sứ mệnh mở đường cho việc đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028.
Nhưng có lẽ, di sản lớn hơn của ông không chỉ nằm ở quãng đường bay xa nhất, mà ở những gì ông để lại trên Trái Đất: một thông điệp về khả năng vượt qua giới hạn, về sự đa dạng, và về việc mọi giấc mơ đều có thể có chỗ đứng.
Ở đâu đó, những người trẻ như Butler-Craig vẫn đang dõi theo hành trình ấy — không chỉ để ngưỡng mộ, mà để tiếp tục bước đi trên con đường mà Victor Glover đã giúp mở ra.
Phi hành gia NASA và phi công Artemis II Victor Glover trong tàu Orion khi bay ngang Mặt Trăng ngày 6/4/2026. Ảnh: NASA
Victor Glover trên boong tàu USS John P. Murtha của Hải quân Mỹ sau khi trở về từ sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng Artemis II, khi tàu Orion hạ cánh xuống Thái Bình Dương ngoài khơi California, ngày 10/4/2026. Ảnh: NASA
Kỹ sư NASA Naia Butler-Craig chụp ảnh chân dung tại lối vào Trung tâm Nghiên cứu Glenn của NASA ở Cleveland, bang Ohio, ngày 10/4/2026. Ảnh: Reuters
