Sau hơn hai tuần trì hoãn, phi hành đoàn tiếp theo của NASA cuối cùng đã được đưa lên quỹ đạo. Sứ mệnh Crew-13 của SpaceX được phóng ngày 1-10 từ Trạm Không gian Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral trên bờ biển Florida, bắt đầu hành trình tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).
Tên lửa Falcon 9 của Crew-13 rời bệ phóng lúc 11 giờ 10 sáng 1-10 theo giờ miền Đông Mỹ (22 giờ 10 cùng ngày theo giờ Việt Nam) từ Tổ hợp Phóng 40, đưa bốn phi hành gia lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp trên tàu Crew Dragon “Grace” của SpaceX.
Đây là chuyến bay thứ hai của Grace. Trước đó, tàu từng đưa phi hành đoàn của sứ mệnh tư nhân Axiom-4 lên ISS vào mùa hè năm ngoái.
Đây cũng là chuyến bay thứ hai của chỉ huy Crew-13, phi hành gia NASA Jessica Watkins. Đáng chú ý, Watkins là phi hành gia NASA đầu tiên được phóng lên vũ trụ lần thứ hai trên cùng dòng tàu Crew Dragon.
Cùng tham gia phi hành đoàn với Watkins là ba phi hành gia lần đầu bay vào vũ trụ: phi công Luke Delaney của NASA và hai chuyên gia sứ mệnh Joshua Kutryk thuộc Cơ quan Vũ trụ Canada cùng Sergey Teteryatnikov thuộc Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga Roscosmos.
Hành trình lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp LEO của Crew-13 mất chưa đầy 10 phút.
Khoảng 2 phút 30 giây sau khi phóng, tầng hai Falcon 9 tách khỏi tầng đẩy B1101 và nhanh chóng thực hiện đốt động cơ để đưa tàu vào quỹ đạo. Cùng lúc đó, B1101 thực hiện thao tác đốt động cơ quay đầu, điều chỉnh quỹ đạo để trở về và hạ cánh tại khu vực đáp bên cạnh Tổ hợp Phóng 40.
Tên lửa tiếp tục thực hiện các lần đốt động cơ khi đi vào khí quyển và hạ cánh, đáp thành công khoảng 7 phút 40 giây sau khi phóng. Đây là lần thứ ba B1101 được phóng và thu hồi.
Động cơ tầng hai ngừng hoạt động khoảng một phút sau đó, hoàn tất quá trình đưa tàu vào quỹ đạo kéo dài khoảng 6 phút. Một phút sau, tàu Grace được tách khỏi tầng hai và bắt đầu quá trình đuổi theo ISS.
“Cảm ơn vì một chuyến bay tuyệt vời,” Watkins nói với Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ ngay sau khi hoàn tất bước này.
Cô nói thêm: “Người ta nói lòng can đảm là sự điềm tĩnh dưới áp lực, và những đội ngũ tuyệt vời đã đưa chúng tôi lên quỹ đạo hôm nay thực sự thể hiện điều đó. Cảm ơn các bạn vì sự nỗ lực, kiên trì và cam kết đầy can đảm để đảm bảo Grace sẵn sàng và an toàn cho chuyến bay. Chúng tôi mang theo trong hành trình này tất cả những người đã hỗ trợ mình và hy vọng sẽ khiến các bạn tự hào.”
Crew-13 lập kỷ lục tốc độ tiếp cận ISS
Crew-13 sẽ không phải chờ lâu trước khi bắt đầu các quy trình tiếp cận và kết nối với ISS.
Các sứ mệnh Crew Dragon thông thường mất khoảng 15-24 giờ để đuổi kịp trạm vũ trụ. Trong khi đó, tùy quỹ đạo bay, tàu Soyuz của Nga có thể đưa phi hành đoàn lên ISS trong khoảng từ 3 giờ đến 2 ngày sau khi phóng.
Grace chỉ mất khoảng 7 giờ 50 phút trên quỹ đạo trước khi kết nối với ISS, lập kỷ lục mới về tốc độ tiếp cận đối với tàu Crew Dragon. Tàu Grace dự kiến kết nối với ISS khoảng 19 giờ cùng ngày (6 giờ ngày 2-10 theo giờ Việt Nam).
Bốn thành viên Crew-13 sẽ làm việc và sinh sống trên ISS trong khoảng 6 tháng. Họ sẽ tiếp quản các hoạt động bảo trì và nghiên cứu đang được tiến hành trên trạm, trong đó nhiều nghiên cứu tập trung vào sức khỏe phi hành gia và ảnh hưởng lâu dài của môi trường vi trọng lực đối với cơ thể con người.
Các thí nghiệm khác trong chương trình Crew-13 gồm nghiên cứu mô được tạo ra từ tế bào gốc nhằm phục vụ điều trị bệnh Parkinson và bệnh tim, cũng như thử nghiệm thu hoạch nông sản trong điều kiện gần như không trọng lực.
Nhiệm vụ của phi hành đoàn dự kiến kết thúc vào khoảng tháng 2 hoặc tháng 3 năm sau, khi SpaceX phóng phi hành đoàn Crew-14 của NASA lên thay thế. Tương tự, Crew-13 cũng sẽ thay thế bốn phi hành gia thuộc Crew-12.
Sự xuất hiện của Crew-13 đánh dấu thời điểm các thành viên Crew-12 bắt đầu chuẩn bị trở về Trái Đất. Họ đã lên ISS khoảng 7,5 tháng trước, lâu hơn vài tuần so với kế hoạch ban đầu.
Crew-12 ban đầu dự kiến trở về Trái Đất vào tháng trước, nhưng lịch phóng Crew-13 bị trì hoãn khiến nhiệm vụ của họ kéo dài thêm vài tuần. Tháng 8, NASA phát hiện rò rỉ chất ôxy hóa trong hệ thống động lực của tàu Grace, buộc NASA và SpaceX dành thêm thời gian cho các cuộc kiểm tra và thử nghiệm trước khi phóng.
Grace sẽ kết nối với cổng hướng về phía trước trên mô-đun Harmony của ISS và ở lại đây trong suốt thời gian thực hiện sứ mệnh Crew-13. Cửa khoang dự kiến mở lúc 20 giờ 25 ngày 1-10 (7 giờ 25 ngày 2-10 theo giờ Việt Nam), sau đó hai phi hành đoàn sẽ có những lời chào mừng ngắn.
SpaceX phóng 3 tên lửa trong 13 giờ
Sứ mệnh đưa phi hành đoàn Crew-13 của NASA lên ISS là một trong chuỗi ba sứ mệnh phóng trong cùng một ngày của SpaceX. Một tên lửa Falcon 9 sẽ đưa tàu Crew Dragon chở bốn phi hành gia rời Trạm Không gian Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral ở Florida, hướng tới ISS.
Tiếp theo sứ mệnh đưa phi hành đoàn Crew-13 của NASA lên ISS là sứ mệnh phóng chung Transporter-18, đưa 130 tải trọng lên quỹ đạo, trong đó có một vệ tinh nguyên mẫu phục vụ Project Suncatcher, chòm vệ tinh AI của Google.
Transporter-18 sẽ được phóng bằng Falcon 9 từ Bờ Tây nước Mỹ. Tên lửa dự kiến cất cánh từ Căn cứ Không gian Lực lượng Vũ trụ Vandenberg ở California trong khung thời gian kéo dài 58 phút, bắt đầu lúc 14 giờ 18 theo giờ miền Đông Mỹ (1 giờ 18 ngày 2-10 theo giờ Việt Nam).
Cuối cùng, nếu mọi việc diễn ra theo kế hoạch, tên lửa Falcon Heavy sẽ phóng sứ mệnh mật danh NROL-97 của Văn phòng Trinh sát Quốc gia Mỹ (NRO) từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA lúc 23 giờ 53 ngày 1-10 theo giờ miền Đông Mỹ (10 giờ 53 ngày 2-10 theo giờ Việt Nam).
Lần duy nhất trước đó SpaceX thực hiện ba vụ phóng trong khoảng thời gian ngắn như vậy là ngày 14-15-3-2025, khi ba tên lửa Falcon 9 được phóng trong vòng 12,5 giờ.
Hai tên lửa đầu tiên khi đó lần lượt đưa phi hành đoàn Crew-10 lên quỹ đạo và thực hiện sứ mệnh phóng chung Transporter-13. Tên lửa Falcon 9 thứ ba đưa 23 vệ tinh Internet Starlink của SpaceX lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO).
Các sứ mệnh ngày 1-10 diễn ra ngay sau chuyến bay thử nghiệm thứ 14 của tên lửa siêu nặng Starship của SpaceX, trong đó phương tiện này lần đầu tiên đạt quỹ đạo Trái Đất. Như vậy, nếu lịch trình hiện tại không thay đổi, SpaceX sẽ lần lượt đưa toàn bộ các dòng tên lửa đang hoạt động của mình vào khai thác trong tuần này.
Tầng một Falcon 9 đưa Crew-13 lên quỹ đạo đang hạ xuống để đáp tại Cape Canaveral ngày 1-10-2026. Ảnh: NASA
Tàu Crew Dragon “Grace” của Crew-13 trôi trên quỹ đạo ngay sau khi được tầng trên Falcon 9 thả ra. Ảnh: NASA
