Đầu tháng 9/2026, Philanthropy Asia Alliance (PAA), sáng kiến thuộc Temasek Trust, công bố mở rộng mạng lưới tại Ấn Độ, hợp tác với Dasra – tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thiện nguyện và tác động xã hội của nước này. Cùng lúc, PAA và các thành viên tài trợ hỗ trợ hai mô hình xã hội do Ấn Độ phát triển là Rocket Learning và She Leads Bharat: Udyam của Frontier Innovations.
Điểm đáng chú ý không nằm ở việc một tổ chức Singapore đưa thêm nguồn vốn vào Ấn Độ. Quan trọng hơn, PAA đang tìm cách kết nối những giải pháp đã được phát triển và kiểm chứng tại Ấn Độ với mạng lưới rộng hơn ở châu Á. Điều đó cho thấy một hướng đi mới đang hình thành trong hoạt động thiện nguyện của khu vực: các quốc gia châu Á không chỉ tìm kiếm nguồn vốn từ bên ngoài để giải quyết những vấn đề xã hội của mình, mà bắt đầu chia sẻ, điều chỉnh và nhân rộng những lời giải do chính khu vực tạo ra.
Từ nơi nhận vốn thành nơi tạo ra giải pháp
Sự hợp tác với Dasra cho phép PAA tiếp cận sâu hơn hệ sinh thái thiện nguyện và tác động xã hội của Ấn Độ. Nhưng đáng chú ý hơn là hai mô hình được lựa chọn để hỗ trợ.
Rocket Learning tập trung vào giáo dục mầm non cho trẻ em tại các cộng đồng còn thiếu nguồn lực. Tổ chức này sử dụng WhatsApp, nội dung bằng ngôn ngữ địa phương, công nghệ AI, đào tạo giáo viên và các chương trình hỗ trợ phụ huynh.
Theo PAA, trong 5 năm qua, Rocket Learning đã tiếp cận khoảng 6 triệu trẻ em tại 15 bang và vùng lãnh thổ của Ấn Độ. Một đánh giá cho thấy 80% trẻ em tham gia chương trình đạt mức sẵn sàng đến trường khi 6 tuổi, so với 50% trên toàn quốc. Tổ chức đặt mục tiêu tiếp cận 50 triệu trẻ em chưa được phục vụ đầy đủ vào năm 2030.
Trong khi đó, She Leads Bharat: Udyam của Frontier Innovations tập trung vào phụ nữ ở khu vực nông thôn. Thông qua nền tảng Meri Saheli, chương trình kết nối các doanh nghiệp nhỏ do phụ nữ vận hành với thương mại số, tín dụng, vật tư và các dịch vụ thiết yếu.
Hai mô hình có một điểm chung: chúng được xây dựng từ nhu cầu và điều kiện thực tế của Ấn Độ, thay vì là những chương trình được thiết kế ở một nơi khác rồi đưa vào áp dụng.
Vì vậy, vai trò của PAA không đơn thuần là cung cấp tiền. Tổ chức muốn kết nối những mô hình này với các nguồn lực, đối tác và thị trường khác trong khu vực, để chúng có thể tiếp tục phát triển ngoài nơi chúng được hình thành. Đây là sự thay đổi đáng chú ý về vị thế của các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á: từ nơi tiếp nhận giải pháp thành nơi tạo ra giải pháp có khả năng được chia sẻ với những quốc gia khác.
Không chỉ Ấn Độ
Động thái tại Ấn Độ không phải trường hợp đơn lẻ. Tháng 7, PAA công bố những quan sát sau chuyến khảo sát hệ sinh thái tác động xã hội tại Trung Quốc. Tại đây, tổ chức ghi nhận những mô hình đang được phát triển trong các lĩnh vực từ chuyển dịch năng lượng, nông nghiệp, giáo dục đến bảo tồn di sản.
Tại mỏ than Jinyu Zhaikou gần Bắc Kinh, một khu khai khoáng cũ đang được chuyển đổi thành dự án điện mặt trời quy mô lớn, đồng thời phục hồi thảm thực vật trên vùng đất bị suy thoái.
Tại làng Jinpoluo ở Miyun, một mô hình nông nghiệp phát thải thấp kết hợp canh tác hữu cơ, quản lý chất thải và trồng cây với cơ chế tạo thêm giá trị cho nông dân thông qua nhãn xanh.
Trong lĩnh vực giáo dục, doanh nghiệp xã hội Dami sử dụng dữ liệu từ hàng chục triệu lượt quan sát trong quá trình trị liệu trẻ em có nhu cầu đặc biệt để phát triển hệ thống AI hỗ trợ đánh giá và điều trị. Một mô hình trường học dành cho trẻ em từ các gia đình lao động nhập cư cũng đang được nghiên cứu để có thể áp dụng tại các khu vực nông thôn khác.
Những mô hình này không giống nhau, nhưng chúng phản ánh một đặc điểm chung của hệ sinh thái tác động xã hội tại Trung Quốc: giải pháp được xây dựng trong bối cảnh địa phương nhưng có thể được nhân rộng bên ngoài một cộng đồng hoặc một địa phương.
PAA cho rằng việc kết nối các mô hình từ những thị trường khác nhau có thể tạo ra cơ hội học hỏi hai chiều. Một giải pháp không nhất thiết phải được sao chép nguyên trạng; nó có thể được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện của quốc gia tiếp nhận.
Một phòng thí nghiệm mang tên châu Á
Một ví dụ khác cho thấy cách tiếp cận này đang hình thành trong lĩnh vực nông nghiệp.
Khoảng 90% lượng gạo trên thế giới được sản xuất và tiêu thụ tại châu Á. Trong khi đó, canh tác lúa là một nguồn phát thải methane đáng kể và biến đổi khí hậu đang khiến yêu cầu giảm phát thải trong nông nghiệp trở nên cấp thiết hơn.
PAA đang hỗ trợ sáng kiến Decarbonising Rice do Temasek Life Sciences Laboratory phát triển, với các thử nghiệm tại Ấn Độ, Indonesia và Lào. Mô hình kết hợp giống lúa có khả năng thích ứng với khí hậu, quản lý nước và sử dụng phân bón chính xác.
Các thử nghiệm ban đầu tại Singapore và Ấn Độ cho thấy lượng methane và nước sử dụng có thể giảm 30-50%, trong khi năng suất tăng 5-10%. Một thử nghiệm tại Ấn Độ ghi nhận mức giảm methane tới 70% khi kết hợp tưới nhỏ giọt với chế độ phân bón phù hợp.
Tại Indonesia, giai đoạn thử nghiệm đầu tiên trên diện tích 100 ha với khoảng 170 hộ nông dân đã cho kết quả tương tự các thử nghiệm trước đó. Một giai đoạn tiếp theo đang được triển khai.
Điều đáng nói là đây không phải câu chuyện công nghệ Singapore được “xuất khẩu” sang Đông Nam Á. Khi giải pháp được đưa tới Indonesia, các đối tác địa phương phải điều chỉnh cách tiếp cận theo điều kiện canh tác và hành vi của nông dân. Những gì được chứng minh ở Ấn Độ trở thành dữ liệu để thử nghiệm tại Indonesia; kết quả ở Indonesia lại cung cấp thêm kinh nghiệm cho các thị trường khác.
Châu Á đang trở thành một phòng thí nghiệm lớn, trong đó các quốc gia không chỉ học từ bên ngoài mà còn học lẫn nhau. Đây cũng là lý do việc PAA hợp tác với các tổ chức địa phương như Dasra có ý nghĩa lớn hơn một khoản tài trợ.
Các tổ chức tại địa phương thường hiểu rõ hơn về hành vi, thể chế, văn hóa và những rào cản thực tế mà một mô hình phải vượt qua. Khi được kết nối với mạng lưới khu vực, kiến thức đó có thể trở thành tài sản dùng chung.
Mô hình mới cho thiện nguyện châu Á?
Sự dịch chuyển này chưa đủ để nói rằng châu Á đã hình thành một “mô hình thiện nguyện” riêng. Các nền kinh tế trong khu vực vẫn có những khác biệt rất lớn về thể chế, mức độ phát triển của khu vực xã hội và cách thức huy động nguồn vốn tư nhân. Chính PAA cũng thừa nhận rằng mỗi thị trường cần những cách tiếp cận khác nhau.
Nhưng một xu hướng rõ ràng đang xuất hiện: giải pháp không còn chỉ di chuyển theo hướng từ các nước giàu sang các nước đang phát triển.
Một mô hình giáo dục có thể đi từ Ấn Độ sang Đông Nam Á. Một sáng kiến nông nghiệp phát triển tại Singapore có thể được thử nghiệm tại Indonesia, Ấn Độ và Lào. Những kinh nghiệm từ Trung Quốc có thể cung cấp bài học cho các nền kinh tế khác trong khu vực.
Dòng chảy này không chỉ liên quan đến tiền. Đó là dòng chảy của tri thức, công nghệ, dữ liệu, kinh nghiệm triển khai và mạng lưới đối tác. Và chính điều này có thể làm thay đổi vai trò của thiện nguyện tại châu Á.
Thay vì chỉ tìm cách giải quyết một vấn đề tại một địa điểm, các nhà tài trợ và tổ chức xã hội ngày càng quan tâm đến câu hỏi: Một lời giải đã chứng minh được hiệu quả có thể được đưa tới đâu tiếp theo?
Người thụ hưởng hôm nay, người tạo giải pháp ngày mai
Sự mở rộng của PAA tại Ấn Độ vì thế đáng chú ý không chỉ bởi quy mô của mạng lưới hay những khoản vốn mới. Điều đáng chú ý hơn là cách nhìn về nguồn gốc của giải pháp.
Trong nhiều thập niên, các nước đang phát triển thường được nhìn như nơi tiếp nhận vốn, công nghệ và kinh nghiệm từ các nền kinh tế giàu hơn. Nhưng những vấn đề của châu Á ngày nay đang tạo ra một kho thử nghiệm khổng lồ cho chính khu vực.
Một tổ chức tại Ấn Độ có thể phát triển giải pháp cho giáo dục mầm non mà những quốc gia khác cũng cần. Một sáng kiến tại Indonesia có thể tìm ra cách giảm phát thải trong nông nghiệp phù hợp với hàng triệu hộ nông dân châu Á. Một mô hình của Trung Quốc có thể cung cấp kinh nghiệm về cách đưa công nghệ vào những cộng đồng còn thiếu nguồn lực.
Khi những kinh nghiệm đó được kết nối, người nhận hỗ trợ hôm nay có thể trở thành người cung cấp giải pháp cho cộng đồng khác vào ngày mai.
Đó có lẽ là thay đổi đáng kể nhất đang diễn ra trong thiện nguyện châu Á. Không phải việc các nhà hảo tâm cho nhiều tiền hơn, mà là châu Á bắt đầu nhìn chính mình như một nguồn của những lời giải cho các vấn đề của mình.
Nếu xu hướng này tiếp tục, vai trò của thiện nguyện trong khu vực sẽ không chỉ là lấp những khoảng trống mà chính phủ hay thị trường chưa thể giải quyết. Nó có thể trở thành một cơ chế để các quốc gia châu Á học hỏi lẫn nhau, chia sẻ những gì đã chứng minh được và cùng xây dựng năng lực giải quyết những thách thức vượt qua biên giới.
Và đó có thể là bước chuyển từ “cho đi tại châu Á” sang “xây dựng cùng châu Á”.
Giáo dục mầm non cho trẻ em tại các cộng đồng còn thiếu nguồn lực. Ảnh: CSR Universe
Một khu khai thác than cũ gần Bắc Kinh đang được chuyển đổi thành dự án điện mặt trời quy mô lớn, đồng thời phục hồi thảm thực vật trên vùng đất bị suy thoái. Ảnh: PAA
Tài liệu tham khảo:
