Singapore hiện dẫn đầu thế giới về cả tuổi thọ và số năm sống khỏe. Tuy nhiên, một nghiên cứu toàn cầu cho thấy người dân nước này cũng đang phải sống thêm nhiều năm hơn với bệnh tật hoặc tình trạng suy giảm sức khỏe.
Phân tích do Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe (IHME) thuộc Đại học Washington thực hiện, phối hợp với Trường Y Yong Loo Lin thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS Medicine), đã xem xét dữ liệu của 204 quốc gia và vùng lãnh thổ trong giai đoạn 1990-2023.
Các nhà nghiên cứu tập trung vào “khoảng cách bệnh tật” (morbidity gap), tức chênh lệch giữa tổng số năm một người có thể sống và số năm họ sống trong tình trạng khỏe mạnh. Khoảng cách này đã tăng tại 203 trong số 204 quốc gia và vùng lãnh thổ được nghiên cứu.
Tại Singapore, khoảng cách bệnh tật tăng khoảng 2,35 năm, tương đương 26,6%. Trên toàn cầu, khoảng cách này tăng 1,9 năm, tương đương 21,9%.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí The Lancet Public Health cho thấy tuổi thọ trung bình toàn cầu tăng từ 64,6 năm vào năm 1990 lên 73,8 năm vào năm 2023. Trong cùng thời gian, số năm sống khỏe chỉ tăng từ 55,9 lên 63,1 năm.
Do tuổi thọ tăng nhanh hơn số năm sống khỏe, người dân trên toàn cầu hiện phải trải qua trung bình 10,7 năm trong tình trạng sức khỏe kém, tăng từ 8,8 năm vào năm 1990. Năm 2023, con người dành trung bình 14,5% cuộc đời để sống chung với bệnh tật hoặc tình trạng suy giảm sức khỏe, so với 13,6% vào năm 1990.
Kết quả này thách thức giả thuyết “thu hẹp gánh nặng bệnh tật”, theo đó những tiến bộ về y tế và phòng ngừa bệnh sẽ giúp con người sống khỏe mạnh trong phần lớn cuộc đời và chỉ trải qua bệnh tật trong một giai đoạn ngắn trước khi qua đời.
Thay vào đó, nghiên cứu cho thấy các vấn đề sức khỏe không gây tử vong có xu hướng tích lũy trong suốt tuổi trưởng thành, thay vì chỉ tập trung vào những năm cuối đời.
“Trong ba thập kỷ qua, thế giới đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc kéo dài sự sống, nhưng số năm sống khỏe chưa theo kịp,” giáo sư Simon Hay, tác giả chính của nghiên cứu và Giám đốc Chiến lược Nghiên cứu tại IHME, cho biết.
Theo ông, các hệ thống y tế không nên chỉ được đánh giá dựa trên số ca tử vong được ngăn chặn mà còn cần xem xét khả năng giúp con người sống lâu hơn trong tình trạng khỏe mạnh, có khả năng vận động và duy trì sự độc lập.
Nghiên cứu cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ. Tại Singapore, phụ nữ có tuổi thọ trung bình 87,5 năm vào năm 2023, so với 83,1 năm ở nam giới. Tuy nhiên, phụ nữ được dự báo phải sống 12,1 năm trong tình trạng sức khỏe kém, trong khi con số này ở nam giới là 10,4 năm.
Trên toàn cầu, khoảng cách bệnh tật là 12,1 năm đối với phụ nữ và 9,3 năm đối với nam giới. Hiện tượng phụ nữ sống lâu hơn nhưng phải sống nhiều năm hơn với bệnh tật được gọi là “nghịch lý sức khỏe giới tính”.
Năm nhóm bệnh không gây tử vong chiếm 57,4% tổng khoảng cách bệnh tật trên toàn cầu vào năm 2023. Các nhóm này gồm bệnh cơ xương khớp, đặc biệt là đau thắt lưng; các rối loạn tâm thần như trầm cảm và lo âu; các bệnh về giác quan, trong đó có suy giảm thính lực do lão hóa; chấn thương ngoài ý muốn, đặc biệt là té ngã; cùng nhiều bệnh không lây nhiễm khác.
Tại Singapore, các nguyên nhân đóng góp lớn nhất vào khoảng cách bệnh tật là bệnh cơ xương khớp, rối loạn tâm thần, chấn thương ngoài ý muốn, bệnh về các cơ quan giác quan và bệnh tim mạch. Năm yếu tố nguy cơ hàng đầu gồm đường huyết lúc đói cao, chỉ số khối cơ thể (BMI) cao, các nguy cơ liên quan đến công việc, huyết áp tâm thu cao và chế độ ăn uống không lành mạnh.
Phó giáo sư Marie Ng, đồng tác giả nghiên cứu và Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu NUS-IHME, cho rằng thành công của Singapore trong việc kéo dài tuổi thọ đang tạo ra một thách thức mới cho hệ thống y tế.
“Thách thức tiếp theo của Singapore không chỉ là kéo dài thêm số năm sống, mà còn giảm gánh nặng bệnh mạn tính, tình trạng khuyết tật và suy giảm chức năng trong suốt cuộc đời,” bà nói.
Theo bà, điều này đòi hỏi tăng cường phòng bệnh, can thiệp sớm, phục hồi chức năng và hỗ trợ lâu dài để người dân có thể duy trì sức khỏe cũng như sự độc lập khi già đi.
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc theo dõi đồng thời tuổi thọ khỏe mạnh và khoảng cách bệnh tật có thể giúp các nhà hoạch định chính sách xác định những lĩnh vực cần ưu tiên nguồn lực, qua đó biến những năm sống thêm thành những năm sống khỏe mạnh hơn.
Singapore là một quốc gia có thành tựu nổi bật về phát triển và tuổi thọ, nhưng đang đối mặt với thách thức mới về duy trì chất lượng cuộc sống trong những năm cuối đời. Ảnh: Canva.com
