Tàu thăm dò New Horizons của NASA đã thức dậy trong tình trạng hoạt động bình thường sau gần một năm ở chế độ “ngủ đông”, khi đang ở cách Trái Đất khoảng 9,5 tỷ km, vượt xa quỹ đạo Sao Diêm Vương.
Theo NASA, New Horizons bắt đầu giai đoạn ngủ đông từ tháng 8 năm ngoái nhằm tiết kiệm năng lượng trong lúc di chuyển giữa các mục tiêu nghiên cứu ở vùng ngoài cùng của Hệ Mặt Trời. Trong thời gian này, các thiết bị khoa học vẫn thu thập dữ liệu, nhưng phần lớn hệ thống trên tàu được tắt.
Sau 321 ngày, tàu đã thức dậy và bắt đầu truyền về Trái Đất toàn bộ dữ liệu thu thập được cũng như báo cáo tình trạng các hệ thống. Do khoảng cách rất lớn, tín hiệu vô tuyến từ New Horizons mất khoảng 9 giờ để đến Trái Đất.
“Tất cả các báo cáo trạng thái trong suốt giai đoạn ngủ đông đều ở mức ‘xanh’, nghĩa là mọi hệ thống trên New Horizons đều hoạt động bình thường mỗi tuần,” Alice Bowman, quản lý vận hành sứ mệnh tại Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng Johns Hopkins (APL), cho biết trong thông cáo của NASA.
New Horizons là tàu vũ trụ đầu tiên và duy nhất từng bay ngang qua hệ Sao Diêm Vương. Năm 2015, tàu đã thực hiện chuyến bay lịch sử qua hành tinh lùn này, cung cấp những hình ảnh và dữ liệu chi tiết đầu tiên về thế giới băng giá ở rìa Hệ Mặt Trời.
Đến năm 2019, New Horizons tiếp tục khảo sát Arrokoth, thiên thể xa nhất từng được tàu vũ trụ nghiên cứu trực tiếp, nằm cách Sao Diêm Vương khoảng 1,6 tỷ km.
Hiện tàu đang tiếp tục khám phá Vành đai Kuiper – vùng chứa hàng triệu thiên thể băng giá nằm ngoài quỹ đạo Sao Hải Vương – đồng thời tiến dần tới rìa vùng ảnh hưởng của Mặt Trời với tốc độ khoảng 483 triệu km mỗi năm.
Theo NASA, trong khoảng ba tuần tới, New Horizons sẽ bắt đầu chương trình quan sát hydro ở vùng ngoại nhật quyển (outer heliosphere), nơi gió Mặt Trời tương tác với môi trường giữa các vì sao. Các nhà khoa học kỳ vọng những dữ liệu này sẽ giúp làm sáng tỏ sóng xung kích biên (termination shock) – vùng ranh giới nơi gió Mặt Trời giảm tốc đột ngột trước khi hòa vào môi trường liên sao.
Trước New Horizons, chỉ có hai tàu Voyager của NASA từng vượt qua khu vực này. Tuy nhiên, New Horizons mang theo các thiết bị khoa học hiện đại hơn, cho phép thực hiện những phép đo có độ nhạy cao chưa từng có.
“Dữ liệu thu được tại vùng sóng xung kích biên sẽ là kho tư liệu quý giá đối với các nhà vật lý không gian trên toàn thế giới, giúp họ hiểu rõ hơn cách ranh giới khổng lồ này vận hành,” Pontus Brandt, nhà khoa học của dự án New Horizons tại APL, chia sẻ với Space.com. Theo ông, những khám phá từ Voyager và New Horizons cho thấy con người vẫn còn biết rất ít về không gian nằm ngoài vùng ảnh hưởng của Mặt Trời.
Hình minh họa tàu thăm dò New Horizons của NASA. Ảnh: NASA
Ảnh thiên thể Arrokoth được xử lý từ dữ liệu do tàu New Horizons thu thập trong chuyến bay ngang qua thiên thể này ngày 1/1/2019. Ảnh: NASA
