Ấn Độ có thể vượt Mỹ năm 2075, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới -

Các dự báo dài hạn của Goldman Sachs cho thấy Ấn Độ có thể vượt Mỹ vào khoảng năm 2075 để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc vào thời điểm đó, nhờ lợi thế dân số trẻ và quá trình đô thị hóa kéo dài. Nhiều nhà kinh tế nhận định đây có thể là sự dịch chuyển quyền lực kinh tế toàn cầu lớn nhất kể từ khi Mỹ vươn lên vị trí số một trong thế kỷ 20.
Bức tranh kinh tế toàn cầu năm 2025 đã rất khác so với năm 1995 và dự kiến sẽ tiếp tục thay đổi mạnh vào năm 2050. Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), từng chiếm khoảng một nửa GDP toàn cầu sau Chiến tranh Lạnh, hiện chỉ còn đóng góp hơn một phần ba. Trong khi đó, Trung Quốc từ mức chiếm khoảng 5% kinh tế thế giới năm 1990 đã tăng lên gần 20%.
Ấn Độ, quốc gia có tỷ trọng GDP toàn cầu gần như đi ngang trong nhiều thập niên sau khi giành độc lập năm 1947, hiện đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh hơn. Goldman Sachs, Citi, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới và PwC đều cho rằng thế giới đang trải qua giai đoạn chuyển dịch khi trọng tâm kinh tế toàn cầu dần dịch từ khu vực Bắc Đại Tây Dương sang Nam Á.
Top 5 nền kinh tế thế giới sẽ thay đổi mạnh
Theo báo cáo Path to 2075 của Goldman Sachs, bảng xếp hạng các nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2050 sẽ khác đáng kể hiện nay.
Năm 2024, 5 nền kinh tế lớn nhất gồm Mỹ (khoảng 30 nghìn tỷ USD), Trung Quốc (19 nghìn tỷ USD), Đức (4,7 nghìn tỷ USD), Nhật Bản (4,2 nghìn tỷ USD) và Ấn Độ (3,9 nghìn tỷ USD).
Đến năm 2050, Goldman Sachs dự báo Trung Quốc sẽ dẫn đầu với GDP khoảng 45 nghìn tỷ USD, tiếp theo là Mỹ với 37 nghìn tỷ USD và Ấn Độ với 22 nghìn tỷ USD. Indonesia và Đức sẽ hoàn tất danh sách nhóm 5 nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Theo kịch bản này, Trung Quốc sẽ vượt Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới vào khoảng năm 2035. Nhật Bản và Đức sẽ mất vị trí trong nhóm dẫn đầu khi bị Ấn Độ và Indonesia vượt qua.
Goldman Sachs dự báo GDP danh nghĩa của Ấn Độ sẽ tăng khoảng 5 lần từ năm 2024 đến năm 2050. Đến những năm cuối của giai đoạn dự báo, khoảng thập niên 2070, Ấn Độ có thể vượt Mỹ về quy mô kinh tế.
Lợi thế lớn nhất: Dân số trẻ
Goldman Sachs xây dựng dự báo dựa trên ba yếu tố chính gồm lực lượng lao động, tích lũy vốn và năng suất tổng hợp. Trong đó, lợi thế nổi bật nhất của Ấn Độ là nhân khẩu học.
Theo dự báo, dân số trong độ tuổi lao động của Ấn Độ sẽ tiếp tục tăng đến khoảng năm 2055. Điều này đồng nghĩa nền kinh tế lớn thứ năm thế giới sẽ còn bổ sung lao động với tốc độ nhanh hơn hầu hết các quốc gia lớn khác trong khoảng ba thập niên tới.
Tuổi trung vị của người dân Ấn Độ hiện khoảng 28 tuổi, thấp hơn đáng kể so với Trung Quốc (39 tuổi), Mỹ (38 tuổi) và Nhật Bản (48 tuổi).
Các chuyên gia cho rằng Ấn Độ đang ở trong giai đoạn “cơ cấu dân số vàng”, khi tỷ lệ người trong độ tuổi lao động cao hơn nhiều so với nhóm phụ thuộc. Đây là lợi thế mà Trung Quốc đã gần như đánh mất từ khoảng năm 2015, còn các nền kinh tế phát triển đã đi qua từ cuối thế kỷ trước.
Đô thị hóa thúc đẩy tăng trưởng
Động lực quan trọng thứ hai là quá trình đô thị hóa. Hiện chỉ khoảng 35% dân số Ấn Độ sống tại đô thị, thấp hơn mức trung bình toàn cầu 56% và thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ 65% của Trung Quốc.
Liên Hợp Quốc dự báo từ năm 2018 đến năm 2050, Ấn Độ sẽ có thêm khoảng 416 triệu cư dân đô thị — mức tăng lớn nhất thế giới trong giai đoạn này. Đến giữa thế kỷ, khoảng một nửa dân số nước này sẽ sống tại các thành phố.
Các nhà kinh tế cho rằng đô thị hóa giúp chuyển dịch lao động từ nông nghiệp năng suất thấp sang các ngành sản xuất và dịch vụ có năng suất cao hơn. Đây là mô hình từng xuất hiện ở hầu hết các quốc gia công nghiệp hóa trong hai thế kỷ qua và thường đi kèm với mức tăng đáng kể về GDP bình quân đầu người.
Sự trở lại của một cường quốc kinh tế lịch sử
Bối cảnh lịch sử khiến dự báo về Ấn Độ trở nên đáng chú ý hơn. Trước Cách mạng Công nghiệp, vào năm 1700, Ấn Độ được ước tính chiếm khoảng 25% GDP toàn cầu, thuộc nhóm nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đến năm 1820, tỷ trọng này giảm xuống còn khoảng 16%.
Khi giành độc lập từ Anh năm 1947, tỷ trọng kinh tế của Ấn Độ chỉ còn khoảng 4% GDP toàn cầu. Sau các cải cách kinh tế từ năm 1991, con số này tăng dần lên khoảng 7-8% hiện nay.
Nếu dự báo của Goldman Sachs trở thành hiện thực, tỷ trọng kinh tế của Ấn Độ có thể quay trở lại mức 20-25% GDP toàn cầu vào cuối thế kỷ này, tương đương vị thế mà nước này từng nắm giữ trước thời kỳ công nghiệp hóa của phương Tây.
Một số nhà sử học kinh tế xem đây là một trong những cuộc tái cân bằng quyền lực kinh tế lớn nhất của thời hiện đại, tương tự sự trỗi dậy của Anh trong thế kỷ 19, sự vượt lên của Mỹ từ cuối thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20 và sự bùng nổ của Trung Quốc trong giai đoạn 1980-2020.
Những thách thức có thể làm chậm đà tăng trưởng
Tuy nhiên, Goldman Sachs cũng lưu ý rằng các dự báo kéo dài 25-50 năm luôn chứa đựng nhiều bất định.
Những rủi ro lớn đối với triển vọng của Ấn Độ bao gồm chất lượng giáo dục và đào tạo kỹ năng còn thấp hơn nhiều nền kinh tế Đông Á từng tăng trưởng nhanh; tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động chính thức chỉ khoảng 25%, thấp hơn đáng kể so với mức 60-70% ở Trung Quốc và nhiều nước phát triển; hạ tầng vẫn chưa theo kịp nhu cầu của một nền kinh tế quy mô hàng chục nghìn tỷ USD.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu cũng được xem là thách thức lớn, đặc biệt tại đồng bằng sông Hằng, một trong những khu vực được dự báo chịu tác động nhiệt độ cực đoan nghiêm trọng nhất thế giới.
Xu hướng lớn khó đảo ngược
Goldman Sachs thừa nhận các dự báo dài hạn không phải lúc nào cũng chính xác tuyệt đối. Báo cáo BRIC nổi tiếng của ngân hàng này năm 2003 từng đánh giá đúng xu hướng Trung Quốc vượt Mỹ nhưng lại lạc quan quá mức về triển vọng của Brazil và Nga.
Tuy vậy, xu hướng chung trong hơn hai thập niên qua vẫn diễn ra như dự báo: các nền kinh tế mới nổi tăng trưởng nhanh hơn các nước phát triển và trọng tâm kinh tế toàn cầu dịch chuyển dần sang châu Á.
Việc Ấn Độ có thực sự vượt Mỹ vào năm 2075 hay không vẫn phụ thuộc vào các quyết sách kinh tế, xã hội và thể chế trong nhiều thập niên tới. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng xu hướng sâu rộng hơn — sự trỗi dậy của một quốc gia 1,4 tỷ dân, sở hữu lực lượng lao động lớn nhất thế giới và quá trình đô thị hóa nhanh nhất hành tinh — hiện không còn là điều gây tranh cãi trong giới kinh tế toàn cầu.