Trung Quốc đã vượt Mỹ để giành vị trí số một trong bảng xếp hạng những siêu máy tính nhanh nhất thế giới.
Hệ thống LineShine tại Trung tâm Siêu máy tính quốc gia Thâm Quyến (Trung Quốc), sử dụng chip do nội địa thiết kế, đã đứng đầu bảng xếp hạng TOP500 – danh sách công bố hai lần mỗi năm về các siêu máy tính mạnh nhất thế giới – đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc góp mặt trở lại sau ba năm.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh ngày càng gay gắt trong lĩnh vực điện toán tiên tiến.
Trong phiên bản TOP500 công bố tháng 6/2026, LineShine đã vượt qua hệ thống El Capitan – siêu máy tính đặt tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore, được chính phủ Mỹ sử dụng để duy trì và phát triển kho vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, các chuyên gia công nghệ và chính sách nói với Reuters rằng kết quả này không đồng nghĩa Trung Quốc đang sở hữu siêu máy tính mạnh nhất phục vụ AI, do sự thay đổi của ngành công nghiệp điện toán và phương pháp đánh giá của bảng xếp hạng. Trên một bài kiểm tra mô phỏng tác vụ gần với AI hơn, LineShine chỉ xếp thứ tư.
Các bài kiểm tra đánh giá
Trong nhiều thập kỷ, siêu máy tính chủ yếu được thiết kế bằng cách liên kết nhiều hệ thống để giải quyết các bài toán khoa học phức tạp như mô phỏng tương tác giữa các nguyên tử, và thường thuộc về các phòng thí nghiệm quốc gia hoặc trường đại học. Để được xếp hạng trong TOP500, các hệ thống phải chạy một bộ bài kiểm tra chuẩn nhằm mô phỏng các tác vụ này.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các công ty điện toán đám mây như Microsoft, Amazon và Google đã xây dựng những siêu máy tính quy mô lớn, nhưng chủ yếu tối ưu cho các tác vụ AI thay vì mô phỏng khoa học truyền thống.
Phần lớn các công ty này không tham gia TOP500. Một nghiên cứu năm ngoái của các nhà nghiên cứu chính sách AI cho thấy hệ thống Colossus của công ty xAI thuộc SpaceX có thể đã mạnh hơn siêu máy tính El Capitan của chính phủ Mỹ.
“Nếu các tập đoàn công nghệ lớn nộp dữ liệu hệ thống của họ, ‘siêu máy tính nhanh nhất thế giới’ có thể thậm chí không lọt vào top 5,” ông Jimmy Goodrich, chuyên gia tại Viện Hợp tác và Xung đột Toàn cầu thuộc Đại học California, nhận định.
Nỗ lực thiết kế chip
Theo các chuyên gia, việc Trung Quốc đứng đầu bảng xếp hạng nhiều khả năng phản ánh mong muốn của nước này trong việc khẳng định năng lực thiết kế chip nội địa, hơn là một bước ngoặt thực sự trong cuộc đua AI.
Trung Quốc lần đầu đứng đầu TOP500 vào năm 2010 và từng nhiều lần luân phiên vị trí dẫn đầu với Mỹ và Nhật Bản cho đến năm 2023, khi nước này ngừng gửi dữ liệu hệ thống do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip và công nghệ điện toán từ chính quyền Mỹ.
Theo thông tin công bố, hệ thống LineShine không sử dụng các chip AI tiên tiến, nhiều khả năng do các công cụ sản xuất loại chip này vẫn bị Mỹ kiểm soát xuất khẩu.
“Trung Quốc đang muốn thuyết phục thế giới rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu là vô dụng, bằng cách hy vọng chúng ta bỏ qua các chi tiết kỹ thuật,” ông Goodrich nhận định.

Công nhân làm việc tại cơ sở xAI của Elon Musk, nơi đặt siêu máy tính lớn mang tên Colossus dùng cho xử lý dữ liệu trí tuệ nhân tạo, ở bang Tennessee, Mỹ. Ảnh: Reuters