Indonesia đang lên kế hoạch tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào một số chương trình trọng điểm của chính phủ, trong đó có chương trình bữa ăn miễn phí trị giá 15 tỷ USD. Theo dự thảo nghị định của tổng thống mà Reuters tiếp cận được, đây là một phần trong chiến lược mà chính phủ tin rằng có thể giúp GDP của nước này tăng thêm 12% vào năm 2030.
So với Singapore và Malaysia, Indonesia được đánh giá là phát triển AI chậm hơn. Hai quốc gia láng giềng đang nỗ lực trở thành các trung tâm phát triển AI của khu vực, thu hút hàng tỷ USD đầu tư từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu nhằm xây dựng hạ tầng phục vụ nhu cầu ngày càng tăng đối với dịch vụ đám mây và AI.
Dự thảo nghị định tổng thống vạch ra lộ trình để các bộ, ngành và chính quyền địa phương ứng dụng AI trong giai đoạn 2026-2029, với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua phát triển, hỗ trợ và sử dụng AI, đặc biệt trong các chương trình ưu tiên của Tổng thống.
Dự thảo này chưa từng được công bố trước đây và hiện đang chờ chữ ký phê duyệt của Tổng thống Prabowo Subianto.
Chính phủ Indonesia cho biết một mục tiêu khác của kế hoạch là nâng cao năng lực cạnh tranh của nước này trong lĩnh vực AI ở cả cấp độ khu vực và toàn cầu.
Theo ông Wahyudi Djafar, chuyên gia phân tích công nghệ, thành viên lực lượng đặc nhiệm AI của chính phủ và là người tham gia soạn thảo một phần văn bản, các công ty như Meta, IBM và Microsoft đã đóng góp vào dự thảo. Các doanh nghiệp này hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Năm 2024, Microsoft từng thông báo sẽ đầu tư 1,7 tỷ USD trong vài năm để mở rộng các dịch vụ đám mây và AI tại Indonesia. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng Indonesia chưa sẵn sàng trở thành quốc gia phát triển AI do thiếu hạ tầng, bao gồm chip xử lý, cũng như thiếu nguồn nhân lực có kỹ năng về AI.
Ông Derwin Suhartono, giáo sư trí tuệ nhân tạo tại Đại học Bina Nusantara ở Jakarta, nhận định Indonesia hiện chưa đủ sức cạnh tranh trong cuộc đua AI và có nguy cơ chỉ đóng vai trò là bên tiêu thụ các sản phẩm do công ty nước ngoài cung cấp.
Ông cho rằng chính phủ có thể ứng dụng AI vào các chương trình công nếu xây dựng được lộ trình bài bản và có tổ chức, nhưng ở thời điểm hiện tại “mọi thứ vẫn chủ yếu dừng ở khẩu hiệu” trong khâu thực thi.
AI trong chương trình bữa ăn miễn phí
Theo dự thảo, trong chương trình bữa ăn miễn phí của Tổng thống Prabowo, AI sẽ được sử dụng để xây dựng thực đơn phù hợp với từng khu vực, giám sát vệ sinh nhà bếp, dự báo nhu cầu thực phẩm, phát hiện các dấu hiệu bất thường và tích hợp dữ liệu y tế nhằm đưa ra cảnh báo sớm trong trường hợp khẩn cấp.
Chương trình này thời gian qua vấp phải nhiều chỉ trích vì thiếu minh bạch. Đầu tháng này, người đứng đầu chương trình đã bị cách chức và bắt giữ. Các cơ quan chức năng cũng phát hiện nhiều bất thường trong quá trình xây dựng hệ thống bếp ăn, trong khi tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và khả năng ứng phó khẩn cấp bị chỉ trích sau khi hàng chục nghìn học sinh bị ngộ độc thực phẩm trong năm ngoái.
Chương trình cũng làm dấy lên lo ngại về hiệu quả sử dụng ngân sách trong bối cảnh dư địa tài khóa của Indonesia còn hạn chế.
Dự thảo cho biết việc tự động hóa dựa trên AI đã giúp nhiều tổ chức đạt được hiệu quả vận hành đáng kể đồng thời giảm chi phí hoạt động.
Ngoài chương trình bữa ăn miễn phí, AI cũng sẽ được sử dụng để phân tích dữ liệu trong chương trình khám sức khỏe miễn phí và xét nghiệm bệnh lao của Indonesia.
Thành lập quỹ AI quốc gia
Dự thảo nghị định được xây dựng dựa trên Sách Trắng về AI được Indonesia công bố năm ngoái.
Dự thảo tiếp tục nhấn mạnh kế hoạch thành lập một “quỹ AI quốc gia” (sovereign AI fund), dự kiến do quỹ đầu tư quốc gia mới của Indonesia là Danantara Indonesia quản lý.
Ngoài ra, văn bản cũng đề xuất các ưu đãi tài chính cho các nhà nghiên cứu AI và các biện pháp phát triển nhân lực nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt chuyên gia trong lĩnh vực này.
Theo đánh giá của chính phủ, AI có thể giúp GDP Indonesia tăng thêm 12%, tương đương khoảng 366 tỷ USD, vào năm 2030.
Song song với kế hoạch thúc đẩy ứng dụng AI, một dự thảo quy định khác cũng yêu cầu các cơ quan nhà nước phải báo cáo các rủi ro liên quan đến AI, bao gồm việc lạm dụng dữ liệu sinh trắc học, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và phát tán nội dung giả mạo bằng công nghệ deepfake.
Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto chào theo nghi thức khi hát Quốc ca trong lễ nhậm chức của người đứng đầu mới của Cơ quan Dinh dưỡng Quốc gia và cố vấn đặc biệt về lao động, tại Cung điện Nhà nước ở Jakarta, Indonesia, ngày 8/6/2026. Ảnh: Reuters
