Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại cho Malaysia một khoản lợi kinh tế khổng lồ. Nhờ vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng phần cứng AI toàn cầu, nước này đã ghi nhận kim ngạch thương mại kỷ lục khoảng 282 tỷ USD chỉ trong bốn tháng đầu năm 2026 – mức cao nhất trong lịch sử.
Theo số liệu của Cơ quan Phát triển Ngoại thương Malaysia (MATRADE), tổng kim ngạch thương mại từ tháng 1 đến tháng 4/2026 tăng 15,3% so với cùng kỳ năm trước, đạt 282 tỷ USD. Thặng dư thương mại cũng tăng mạnh lên khoảng 23 tỷ USD, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái.
Đằng sau những con số ấn tượng này là sự thay đổi mang tính cấu trúc của ngành công nghệ toàn cầu. Khi các nhà máy sản xuất chip tại Mỹ và châu Âu dần chạm giới hạn công suất, nút thắt của ngành AI không còn nằm ở khâu thiết kế chip mà chuyển sang công đoạn lắp ráp, đóng gói, kiểm định và tích hợp các bộ xử lý vào hệ thống máy chủ phục vụ trung tâm dữ liệu.
Chính ở mắt xích này, Malaysia đang nổi lên như một trung tâm không thể thay thế.
Mắt xích quan trọng của hạ tầng AI toàn cầu
Nhu cầu tính toán khổng lồ từ các mô hình AI thế hệ mới khiến thiết kế chip truyền thống không còn đáp ứng được yêu cầu. Thay vì một khối silicon đơn lẻ, các bộ xử lý hiện đại phải kết hợp nhiều thành phần như CPU, GPU và bộ nhớ tốc độ cao trong các cấu trúc đóng gói phức tạp.
Malaysia hiện là một trong những quốc gia có năng lực hàng đầu trong lĩnh vực lắp ráp, kiểm định và đóng gói bán dẫn – công đoạn then chốt để biến các con chip thành sản phẩm hoàn chỉnh phục vụ AI.
Theo MATRADE, tăng trưởng xuất khẩu trong bốn tháng đầu năm chủ yếu đến từ nhóm sản phẩm điện và điện tử, với giá trị tăng thêm khoảng 17,8 tỷ USD, tương đương mức tăng 32,1%.
Đáng chú ý, xuất khẩu các sản phẩm hỗ trợ AI tăng 42,9%, đạt gần 80 tỷ USD. Nhóm hàng này hiện chiếm tới 52,4% tổng kim ngạch xuất khẩu của Malaysia.
Theo phân loại của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đây là các linh kiện và thiết bị nền tảng phục vụ việc phát triển và triển khai AI trên toàn cầu.
Từ trung tâm lắp ráp giá rẻ thành đối tác chiến lược
Sự tăng trưởng này cho thấy các tập đoàn công nghệ quốc tế không còn xem Malaysia đơn thuần là nơi gia công chi phí thấp. Thay vào đó, họ ngày càng phụ thuộc vào hệ sinh thái sản xuất bán dẫn của nước này để đảm bảo năng lực cung ứng cho các dự án AI và trung tâm dữ liệu quy mô lớn.
“Lợi thế của chúng tôi nằm ở giá trị xuất khẩu chứ không chỉ là số lượng,” Tổng giám đốc MATRADE Abu Bakar Yusof nhận định. Theo ông, sự tăng trưởng mạnh của các sản phẩm AI và bán dẫn cho thấy Malaysia đã được tích hợp sâu vào những chuỗi cung ứng công nghệ đang định hình nền kinh tế thế giới.
Sự dịch chuyển này cũng phù hợp với chiến lược công nghiệp của Malaysia, vốn đang tập trung vào các lĩnh vực giá trị gia tăng cao như bán dẫn, công nghệ chuyển đổi năng lượng và kinh tế số.
Song song đó, nước này cũng đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang châu Phi và Đông Âu nhằm giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống và hạn chế rủi ro địa chính trị.
Những con số kỷ lục trong năm 2026 cho thấy Malaysia đang hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư AI toàn cầu. Khi hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu của quốc gia này gắn với các linh kiện điện toán then chốt, Malaysia không còn chỉ là một trung tâm lắp ráp của châu Á mà đang trở thành một trụ cột quan trọng trong hạ tầng AI toàn cầu.
Kỹ thuật viên trong phòng sạch của ngành bán dẫn kiểm tra tấm wafer silicon – mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng phần cứng AI đang đưa Malaysia trở thành trung tâm sản xuất linh kiện công nghệ cao toàn cầu. Ảnh: TechWire Asia
