Công ty Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos ngày 19-11 cho biết Google, thuộc tập đoàn Alphabet, đã chọn tên lửa New Glenn để phóng các vệ tinh trong dự án Suncatcher, thử nghiệm nhằm vận hành các hệ thống AI ngoài không gian.
Sứ mệnh này đánh dấu bước tiến trong nỗ lực đưa hoạt động tính toán tiêu thụ nhiều năng lượng của AI ra ngoài Trái Đất. Dự án sẽ tận dụng ánh sáng Mặt Trời trên quỹ đạo để giảm áp lực lên lưới điện, quỹ đất và hệ thống làm mát dưới mặt đất.
Các công ty như SpaceX của tỷ phú Elon Musk và startup Starcloud đang nghiên cứu xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, trong bối cảnh nhu cầu sử dụng AI ngày càng tăng, kéo theo nhu cầu năng lực tính toán và gây áp lực lên hạ tầng phục vụ các trung tâm dữ liệu trên mặt đất.
Vụ phóng dự kiến diễn ra trong quý I/2029. Đây sẽ là chuyến bay đầu tiên của Google sử dụng tên lửa hạng nặng New Glenn dành riêng cho dự án Suncatcher, mang theo một số vệ tinh điện toán lên quỹ đạo.
Mỗi vệ tinh sẽ được trang bị bộ xử lý tensor (TPU) do Google tự phát triển để chạy các chương trình AI. Năng lực tính toán của mỗi vệ tinh dự kiến tương đương một tủ máy chủ trong trung tâm dữ liệu thông thường.
Các vệ tinh sẽ được đưa vào quỹ đạo có ánh sáng Mặt Trời gần như liên tục, giúp Google đánh giá khả năng sử dụng năng lượng Mặt Trời để duy trì hoạt động tính toán cường độ cao ngoài không gian.
Thỏa thuận công bố ngày 19-11 mang lại cho Blue Origin một sứ mệnh lớn trong tương lai của tên lửa New Glenn, khi công ty tìm cách mở rộng hoạt động phóng sau những lần trì hoãn và vụ nổ tại bệ phóng hồi tháng 5.
Google và Planet Labs đã phóng nguyên mẫu đầu tiên của dự án Suncatcher bằng tên lửa SpaceX hồi tháng 10. Hai công ty cho biết vệ tinh hoạt động đúng dự kiến sau khi thiết lập liên lạc với mặt đất.
Sứ mệnh này nhằm kiểm tra khả năng chịu đựng của các bộ xử lý trước lực tác động khi phóng, bức xạ và nhiệt độ khắc nghiệt. Các kỹ sư đồng thời nghiên cứu cách làm mát thiết bị khi không có luồng không khí như trên Trái Đất.
Bức xạ có thể làm hỏng linh kiện điện tử và gây sai lệch dữ liệu. Trong khi đó, nhiệt lượng từ các chip công suất lớn phải được dẫn ra ngoài thông qua hệ thống ống dẫn và tấm tản nhiệt, thay vì sử dụng các hệ thống làm mát thông thường.
Các chuyên gia cũng cảnh báo chi phí phóng cao, thách thức kỹ thuật và năng lực sản xuất vệ tinh hạn chế có thể khiến trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo phải mất nhiều năm nữa mới được đưa vào khai thác thương mại.

Tên lửa New Glenn của Blue Origin được chuẩn bị phóng tại Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral, bang Florida, Mỹ, ngày 18-4-2026. Ảnh: Reuters

