Trung Quốc hôm thứ Sáu cho biết nước này dự kiến hạn chế hoặc cấm xuất khẩu 40 công nghệ thuộc các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn và năng lượng mặt trời, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ với Mỹ và các quốc gia khác ngày càng gay gắt.
Bộ Thương mại và Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc cùng công bố dự thảo đề xuất cập nhật danh mục công nghệ bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu. Người phát ngôn Bộ Thương mại cho biết biện pháp này là “cần thiết”, trong đó an ninh quốc gia là một trong những lý do.
Đề xuất được đưa ra khi Trung Quốc và Mỹ đạt tiến triển trong các cuộc đối thoại về an toàn và quản trị AI, đồng thời thảo luận việc thiết lập cơ chế thông báo giữa hai cường quốc về những sự cố AI có thể đe dọa an ninh quốc gia.
Theo hai bộ của Trung Quốc, danh sách công bố hôm thứ Sáu bao gồm 23 công nghệ AI, từ các mô hình AI quy mô lớn tiên tiến đến các tác nhân AI.
Trong những năm qua, các biện pháp hạn chế do Mỹ dẫn đầu đã siết chặt xuất khẩu một số công nghệ tiên tiến sang Trung Quốc, khiến nước này khó tiếp cận những chip AI hiện đại nhất thế giới và các thiết bị chế tạo chip tiên tiến.
Theo dự thảo của Trung Quốc, việc xuất khẩu các công nghệ cốt lõi dùng để phát triển mô hình AI quy mô lớn được huấn luyện bằng dữ liệu quốc gia nhạy cảm sẽ bị cấm. Đề xuất cũng nhắm đến các tác nhân AI được thiết kế để sử dụng trong những môi trường đặc biệt nhạy cảm, như lĩnh vực quốc phòng và cơ sở hạ tầng thông tin trọng yếu.
“Chính phủ Trung Quốc đang thực hiện những biện pháp cần thiết này nhằm củng cố giới hạn an toàn, ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích và lạm dụng, đồng thời bảo đảm AI vẫn nằm dưới sự kiểm soát của con người,” tuyên bố của Bộ Thương mại nêu rõ.
Trong khi đó, việc xuất khẩu các mô hình AI có từ 2.000 tỷ tham số trở lên, hoặc sở hữu một số năng lực hàng đầu thế giới, có thể bị hạn chế. Số lượng tham số là một chỉ số quan trọng phản ánh khả năng học hỏi của mô hình AI.
Một số mô hình AI của Trung Quốc, trong đó có Kimi K3 của Moonshot và Qwen 3.8-Max của Alibaba, có số lượng tham số vượt 2.000 tỷ. Tuy nhiên, dự thảo hôm thứ Sáu không nêu tên các mô hình cụ thể.
Một số công nghệ thiết kế chip cũng nằm trong diện đề xuất hạn chế xuất khẩu, bao gồm công nghệ liên quan đến một số loại chip xử lý AI và chip nhớ.
Ngoài ra, danh sách còn có 12 công nghệ liên quan đến năng lượng mặt trời, trong đó có công nghệ sản xuất polysilicon — nguyên liệu đầu vào quan trọng của chuỗi cung ứng pin mặt trời. Năm công nghệ thuộc lĩnh vực y sinh cũng được đưa vào danh sách, bao gồm các công nghệ liên quan đến liệu pháp tế bào và liệu pháp gene.
Lian Jye Su, chuyên gia phân tích trưởng tại công ty nghiên cứu và tư vấn công nghệ Omdia, nhận định động thái này “có thể được xem là phản ứng trước việc các nước phương Tây đặt ra những yêu cầu về chủ quyền đối với AI, robot, viễn thông và các công nghệ then chốt khác”. Theo ông, mục tiêu của Trung Quốc là quản lý chặt chẽ hơn việc tiếp cận các công nghệ trong nước.
Hồi tháng 6, Bộ Thương mại Mỹ từng yêu cầu Anthropic ngăn công dân nước ngoài sử dụng một số mô hình AI mạnh nhất của công ty, gồm Fable 5 và Mythos 5, với lý do an ninh quốc gia. Những hạn chế này sau đó đã được dỡ bỏ.
Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao tại ngân hàng Natixis của Pháp, cho rằng AI ngày càng mang ý nghĩa chiến lược đối với cả Trung Quốc và Mỹ.
“Thế giới ngày càng phân mảnh trong thương mại và đầu tư, đồng thời cả khả năng tiếp cận công nghệ cũng vậy”, ông Ng nói.
Các nhà cung cấp robot tích hợp AI tại Hội chợ Canton lần thứ 137 ở Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc, ngày 16/4/2025. Ảnh: AP
