Nguồn điện xanh giá rẻ, khí hậu mát mẻ và kết nối tốc độ cao với Bắc Kinh đang giúp Ulaanqab, thành phố thuộc khu tự trị Nội Mông ở miền bắc Trung Quốc, thu hút đầu tư vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, qua đó nổi lên thành một đầu mối tính toán trí tuệ nhân tạo (AI) của nước này.
Điện xanh giá rẻ và khí hậu mát, công thức hút trung tâm dữ liệu
Điện năng là một trong những yếu tố quyết định chi phí vận hành các trung tâm dữ liệu AI, vốn cần lượng điện lớn để duy trì hoạt động của chip tính toán và hệ thống làm mát. Ulaanqab có lợi thế nhờ năng lượng xanh chiếm khoảng 67% nguồn cung điện, với giá khoảng 0,30 nhân dân tệ (0,04 USD)/kWh. Mức này chỉ bằng khoảng một nửa giá điện 0,60-0,70 nhân dân tệ/kWh tại các khu vực ven biển phía đông Trung Quốc.
Lợi thế về giá điện thể hiện rõ qua dự án Envision Galaxy Campus của Envision Group, tập đoàn công nghệ xanh Trung Quốc. Ngày 6-8, doanh nghiệp thông báo đưa khu tổ hợp này vào vận hành tại Ulaanqab. Dự án đặt mục tiêu đạt công suất điện hơn 2 GW, xây dựng cơ sở rộng 120.000 m² và hỗ trợ tối đa một triệu card tính toán AI (bộ xử lý chuyên dụng cho AI, phục vụ các tác vụ như huấn luyện mô hình, tạo nội dung và xử lý yêu cầu của người dùng). Đây là một trong những dự án trọng điểm thuộc sáng kiến phát triển hạ tầng tính toán xanh toàn cầu của Envision.
Khi hoạt động hết công suất, khu tổ hợp 2 GW dự kiến tiêu thụ khoảng 17,5 tỷ kWh điện mỗi năm. Mức giá điện thấp tại Ulaanqab có thể giúp dự án tiết kiệm 5,25-7 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 785 triệu-1,05 tỷ USD mỗi năm, so với các khu vực có giá điện cao hơn. Con số này cho thấy lợi ích kinh tế của việc đặt các cơ sở tính toán tiêu thụ nhiều năng lượng gần nguồn điện tái tạo.
Ngoài điện xanh, khí hậu cũng giúp Ulaanqab giảm chi phí vận hành. Thành phố có nhiệt độ trung bình năm khoảng 4,3 độ C, cho phép tận dụng không khí lạnh bên ngoài để làm mát trung tâm dữ liệu trong tối đa 10 tháng mỗi năm.
Các chip hiệu năng cao dùng trong tính toán AI tỏa ra lượng nhiệt lớn, đòi hỏi hệ thống làm mát hoạt động liên tục để bảo đảm thiết bị vận hành ổn định. Ở những khu vực nóng hơn, hệ thống làm mát cơ học tiêu thụ thêm điện, làm tăng chi phí. Ngược lại, điều kiện khí hậu tại Ulaanqab giúp giảm thời gian phải sử dụng các thiết bị làm mát tiêu tốn nhiều năng lượng, dành thêm điện cho hoạt động tính toán.
Kết nối Bắc Kinh, mở rộng dịch vụ tính toán từ xa
Ulaanqab nằm cách Bắc Kinh khoảng 300 km và có hai tuyến cáp quang dung lượng lớn chuyên dụng kết nối với thủ đô. Độ trễ mạng giữa hai thành phố có thể thấp tới 4,2 mili giây, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động nghiên cứu, phát triển và các công việc cần tương tác thường xuyên tại Bắc Kinh, trong khi chuyển những tác vụ đòi hỏi năng lực tính toán lớn đến Ulaanqab.
Mô hình này phù hợp với sáng kiến “Dữ liệu phía đông, tính toán phía tây” của Trung Quốc. Theo định hướng này, nhu cầu tính toán từ các khu vực kinh tế phát triển ở phía đông được điều phối đến những địa phương phía tây có nguồn năng lượng và quỹ đất dồi dào hơn. Nhờ đó, các doanh nghiệp có thể tiếp cận năng lực tính toán lớn mà không nhất thiết phải đặt toàn bộ hạ tầng gần nơi tập trung nhân lực và hoạt động kinh doanh.
Kết hợp điện xanh giá rẻ, điều kiện làm mát tự nhiên và kết nối mạng tốc độ cao, Ulaanqab có thể cung cấp hạ tầng cho những khối lượng công việc AI lớn, đồng thời giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí vận hành.
Hơn một thập niên xây dựng hạ tầng dữ liệu
Lợi thế tự nhiên chỉ là một phần trong quá trình phát triển của Ulaanqab. Thành phố bắt đầu tham gia lĩnh vực dữ liệu lớn từ năm 2013 và đã dành hơn một thập niên xây dựng ngành trung tâm dữ liệu, thu hút đầu tư thông qua các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.
Kế hoạch hành động ba năm xây dựng “thủ phủ token” giai đoạn 2026-2028 vạch ra lộ trình phát triển từ trung tâm điện toán đám mây thành trung tâm tính toán thông minh, tiến tới đầu mối tạo token AI. Token là đơn vị dữ liệu được các mô hình AI xử lý khi tiếp nhận yêu cầu và tạo kết quả. Khi nhu cầu sử dụng AI tăng lên, năng lực xử lý và cung cấp token cũng trở thành một loại dịch vụ có thể thương mại hóa.
Các chính sách ưu đãi dành cho ngành dịch vụ thuê ngoài dữ liệu lớn hỗ trợ doanh nghiệp về đất đai, mặt bằng, hoạt động kinh doanh và tuyển dụng nhân lực. Những biện pháp này nhằm bổ sung cho lợi thế về năng lượng và hạ tầng, tạo điều kiện để thành phố thu hút thêm các dự án tính toán.
Nguồn lực năng lượng của Nội Mông cũng là nền tảng quan trọng. Tổng công suất phát điện lắp đặt của khu tự trị đã vượt 300 GW, trong đó năng lượng tái tạo chiếm 176 GW. Nội Mông cũng sở hữu hơn một nửa tiềm năng năng lượng gió của Trung Quốc, tạo dư địa phát triển các cơ sở tính toán AI vốn tiêu thụ nhiều điện.
Hình thành cụm trung tâm dữ liệu quy mô lớn
Sự kết hợp giữa nguồn năng lượng, điều kiện tự nhiên, hạ tầng mạng và chính sách hỗ trợ đã giúp Ulaanqab hình thành một cụm trung tâm dữ liệu đáng kể. Các tập đoàn công nghệ lớn như Huawei, Alibaba, Apple và ByteDance đều đã hiện diện tại thành phố.
Ulaanqab hiện có 89 dự án trung tâm dữ liệu. Trong tổng năng lực tính toán của thành phố, tính toán thông minh chiếm hơn 90%. Cụm hạ tầng này cung cấp năng lực tính toán và các dịch vụ liên quan cho doanh nghiệp AI, đồng thời củng cố vai trò của Ulaanqab trong mạng lưới tính toán của Trung Quốc.
Với nhu cầu tính toán AI ngày càng tăng, Ulaanqab đang tìm cách chuyển lợi thế về điện và khí hậu thành năng lực cạnh tranh lâu dài. Tuy nhiên, khả năng duy trì sức hút đầu tư sẽ còn phụ thuộc vào việc thành phố tiếp tục mở rộng hạ tầng, bảo đảm nguồn điện ổn định và phát triển các dịch vụ đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của ngành AI.
Khu tổ hợp Envision Galaxy Campus tại thành phố Ulaanqab. Ảnh: Trung tâm Truyền thông tổng hợp Benteng
Các cơ sở điện gió quy mô lớn được triển khai trên những đồng cỏ tại Ulaanqab. Ảnh: Trung tâm Truyền thông tổng hợp Benteng
Trung tâm dữ liệu đám mây của Huawei tại Ulaanqab. Ảnh: Trung tâm Truyền thông tổng hợp Benteng
