Công nghiệp Đức, nền tảng lâu đời của nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang đối mặt với khủng hoảng nghiêm trọng. Trong khi đó, lĩnh vực startup từng èo uột của nước này đang chứng kiến làn sóng tăng trưởng chưa từng có nhờ AI, có khả năng bù đắp phần nào khó khăn của nền kinh tế, thậm chí hưởng lợi từ chính cuộc khủng hoảng này.
Theo dữ liệu của Bộ Kinh tế Đức, hơn 3.000 startup được thành lập tại nước này trong nửa đầu năm 2026, mức cao kỷ lục và tăng 52% so với sáu tháng trước đó.
Các chuyên gia cho rằng xu hướng này được thúc đẩy bởi nguồn vốn ngày càng dồi dào và sự bùng nổ của AI trên toàn cầu. Khoảng một phần ba số công ty mới thành lập tại Đức tập trung vào AI.
Tuy nhiên, sự suy yếu của thị trường lao động nói chung cũng khiến nhiều nhân sự có năng lực rời bỏ những công việc vốn được xem là ổn định tại các tập đoàn để khởi nghiệp. Trong khi đó, các biện pháp mới của chính phủ nhằm tạo thuận lợi cho startup được kỳ vọng khuyến khích tinh thần kinh doanh vào thời điểm Đức đang rất cần một động lực mới cho nền kinh tế.
“Động lực này xuất hiện đúng lúc,” Verena Pausder, người đứng đầu Hiệp hội Startup Đức, nói. “Nhiều ngành công nghiệp của chúng ta đang phải vật lộn để tồn tại.”
Công nghiệp Đức chật vật tìm đường sống
Theo ước tính của Viện Kinh tế Đức (IW), Đức đã mất khoảng 400.000 việc làm trong lĩnh vực công nghiệp từ năm 2019 đến 2025 do cạnh tranh từ Trung Quốc.
Các hãng ô tô như Volkswagen và Mercedes, cùng các tập đoàn công nghiệp nặng như Thyssenkrupp, chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề.
Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng mang tính sống còn của ngành công nghiệp Đức lại đang mở ra cơ hội cho hàng trăm startup nhỏ cung cấp các giải pháp dựa trên AI, giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí và tự động hóa những công việc thường nhật.
“Chúng ta có rất nhiều ngành công nghiệp với những hệ thống và quy trình cũ kỹ, giờ đây buộc phải tự đổi mới,” Hendrik Hofstadt, giám đốc công nghệ của Langdock, startup tại Berlin phát triển phần mềm giúp doanh nghiệp ứng dụng và khai thác AI, nói. Thành lập cách đây ba năm, Langdock hiện có khoảng 60 nhân viên và doanh thu 50 triệu euro (56 triệu USD).
“Đây thực sự là một thị trường khá thuận lợi cho những người chơi mới tham gia, bởi doanh nghiệp đang cởi mở hơn với các giải pháp mới,” Hofstadt nói với Reuters.
Phần mềm là lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong số các startup mới thành lập, với 28%. Tuy nhiên, nhiều lĩnh vực khác cũng đang phát triển. Các công ty chăm sóc sức khỏe chiếm 9% và lĩnh vực thực phẩm chiếm 6%.
Nguồn vốn dồi dào hơn trong thời gian gần đây cũng tạo thêm động lực cho làn sóng startup. Theo Startup Monitor của Hiệp hội Startup Đức, từ tháng 1 đến tháng 9, các startup Đức huy động được 8 tỉ euro vốn đầu tư mạo hiểm, cao hơn tổng số vốn huy động trong cả năm 2025.
Đức tìm cách giữ startup ở lại
Chính phủ Đức muốn duy trì đà tăng trưởng và biến lĩnh vực startup thành một động lực mới cho nền kinh tế. Tuy nhiên, trước hết nước này cần cải thiện hình ảnh vốn không mấy thuận lợi đối với các doanh nhân.
Trong khoảng 1.800 công ty được Hiệp hội Startup Đức khảo sát, chỉ khoảng một phần ba đánh giá Đức là địa điểm hấp dẫn để thành lập doanh nghiệp.
Chẳng hạn, các startup AI của Đức chỉ huy động được 5,7 tỉ euro từ tháng 1 đến cuối tháng 9, theo Startup Monitor. Trong khi đó, con số này tại Mỹ lên tới gần 308 tỉ euro.
Để thu hẹp khoảng cách, nội các của Thủ tướng Friedrich Merz đã thông qua Chiến lược Startup và Scaleup vào tháng 7, đề ra 152 biện pháp nhằm cải thiện điều kiện cho startup, từ khi thành lập cho đến khi mở rộng ra thị trường quốc tế.
Chiến lược này tập trung cắt giảm thủ tục hành chính và huy động thêm vốn tư nhân cho các lĩnh vực như công nghệ, công nghệ sinh học và quốc phòng.
“Nếu những công ty này nhanh chóng chuyển sang nơi khác để tìm vốn, thì những ý tưởng được phát triển ở đây cuối cùng lại tạo ra giá trị ở nơi khác,” Timo Wollmershaeuser, trưởng bộ phận dự báo của Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo, nói.
Người tham dự một sự kiện startup tại cửa hàng tạm thời ở Berlin, Đức, ngày 30-9-2026. Hơn 3.000 startup được thành lập tại Đức trong nửa đầu năm 2026, mức kỷ lục và tăng 88% so với cùng kỳ năm trước. Khoảng một phần ba tập trung vào AI, đưa công nghệ này trở thành một trong những động lực chính của làn sóng tăng trưởng. Ảnh: Reuters
