Pháp ngày 9/9 khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh Vũ trụ Quốc tế tại Paris, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà khoa học từ khoảng 120 quốc gia nhằm thúc đẩy hợp tác, cải thiện các quy định và tăng cường vai trò của châu Âu trong ngành vũ trụ đang cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Hội nghị diễn ra trong hai ngày 9 và 10/9 tại Grand Palais, với khoảng 2.000 đại biểu tham dự. Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh các quốc gia và doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư vào không gian, từ hệ thống vệ tinh, dịch vụ phóng đến hạ tầng phục vụ các hoạt động trên quỹ đạo.
Pháp muốn hội nghị tạo thêm động lực cho nỗ lực tăng cường khả năng tự chủ của châu Âu trong lĩnh vực vũ trụ. Paris đặc biệt quan tâm đến việc giảm sự phụ thuộc vào các công nghệ và dịch vụ của Mỹ, trong đó có năng lực phóng.
Theo Tổng giám đốc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) Josef Aschbacher, châu Âu hiện chi cho đầu tư vào lĩnh vực vũ trụ thấp hơn khoảng 5 lần so với Mỹ. Ông cho biết ESA đang xây dựng những đề xuất mang tính biểu tượng nhằm giúp châu Âu giảm phụ thuộc vào tên lửa Mỹ trong việc đưa phi hành gia lên không gian.
Pháp cũng muốn thúc đẩy một số tuyên bố chung về quản lý giao thông vũ trụ, quyền tiếp cận không gian và các dải tần số cần thiết để vận hành hệ thống vệ tinh. Đây là những vấn đề ngày càng quan trọng khi số lượng vệ tinh và hoạt động thương mại trên quỹ đạo tăng nhanh.
Hội nghị dự kiến không đưa ra các quyết định chính thức do đây là cuộc gặp chính trị không mang tính ràng buộc. Tuy nhiên, sự kiện được kỳ vọng là nơi các doanh nghiệp công bố những thỏa thuận thương mại mới, tương tự các thương vụ trị giá hàng tỷ euro từng được công bố tại hội nghị thượng đỉnh về AI do Pháp tổ chức năm ngoái.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen dự kiến có bài phát biểu chính về chính sách vào ngày 10/9. Trung Quốc cũng tham dự hội nghị, theo các quan chức Pháp.
Mỹ và một số lãnh đạo châu Âu vắng mặt
Dù được tổ chức với tham vọng trở thành diễn đàn quốc tế về tương lai ngành vũ trụ, hội nghị gặp một số trở ngại ngay trước ngày khai mạc.
Bốn công ty vũ trụ Mỹ, trong đó có SpaceX của Elon Musk và Blue Origin của Jeff Bezos, đã rút khỏi sự kiện sau khi Nhà Trắng bày tỏ lo ngại về chương trình nghị sự mà Washington cho là thiên về lợi ích châu Âu. Việc rút lui cũng khiến một số thông báo dự kiến được công bố tại hội nghị bị hủy, theo các nguồn tin.
Đức, nước chính thức đồng chủ trì hội nghị, cũng không có Thủ tướng Friedrich Merz tham dự. Chính phủ Đức cho biết ông Merz vắng mặt do có các cam kết khác. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cũng không tham dự.
Sự vắng mặt của các lãnh đạo cho thấy những khác biệt trong cách các nước châu Âu tiếp cận vấn đề tự chủ về không gian.
Pháp đang thúc đẩy mạnh mẽ khả năng tự chủ của châu Âu, trong khi Đức dường như thận trọng hơn với việc hạn chế hợp tác với SpaceX, công ty đang giữ vị trí thống trị trên thị trường phóng hiện nay.
Paris và Berlin cũng có cách tiếp cận khác nhau đối với Starlink, mạng vệ tinh do SpaceX vận hành. Tổng thống Emmanuel Macron ủng hộ IRIS², chòm vệ tinh liên lạc an toàn của Liên minh châu Âu, trong khi Đức đang lên kế hoạch xây dựng một mạng lưới an toàn riêng.
Ban tổ chức cho biết các doanh nghiệp Mỹ vẫn có đại diện trong số khoảng 2.000 đại biểu tham dự, đồng thời cho rằng sự vắng mặt của một số công ty và lãnh đạo không làm thay đổi mục tiêu của hội nghị.
Pháp từ lâu là cường quốc vũ trụ hàng đầu châu Âu, với nền tảng được xây dựng từ chương trình tên lửa đạn đạo trong thập niên 1950. Tuy nhiên, Đức hiện đã vượt Pháp về mức đóng góp cho ESA.
Theo Bộ trưởng Giáo dục Đại học Pháp Philippe Baptiste, vấn đề an ninh cũng nằm trong nhóm mối quan tâm hàng đầu của châu Âu khi hoạt động trong không gian ngày càng mở rộng.
Tên lửa Ariane 6 của châu Âu rời bệ phóng tại Kourou, Guiana thuộc Pháp. Ảnh: ESA
