Tập đoàn công nghệ Trung Quốc Alibaba ngày 17/8 ra mắt một mô hình AI được thiết kế để chạy trên các thiết bị tiêu dùng như laptop, mở ra một mặt trận cạnh tranh mới giữa các nhà phát triển mô hình AI. Alibaba đồng thời công bố trọng số của mô hình mạnh nhất của mình nhằm củng cố vị thế trong lĩnh vực AI có trọng số mở.
Động thái này diễn ra sau khi Meta tuần trước công bố kế hoạch mở trọng số mô hình AI mạnh nhất của hãng và phát triển các mô hình mới có thể chạy trên laptop. Meta muốn trở thành đối trọng của công nghệ Trung Quốc tại Mỹ, đồng thời cạnh tranh với các phòng thí nghiệm AI tiên phong như OpenAI và Anthropic, vốn theo đuổi mô hình công nghệ độc quyền hơn.
Alibaba cho biết mô hình mới Qwen3.8-27B có “năng lực xuất sắc” trong lập trình, công việc chuyên môn, nghiên cứu và các tác vụ tác nhân AI nhiều công đoạn. Công ty cho biết mô hình này đạt hiệu năng tương đương một mô hình khác có quy mô lớn gấp 10 lần.
Alibaba cũng công bố trọng số của Qwen3.8 Max, mô hình mạnh nhất của hãng. Trọng số là các phép tính và quy tắc quyết định cách một mô hình AI hoạt động và phản hồi. Việc công bố trọng số cho phép người dùng tự do tải xuống và vận hành mô hình, dù dữ liệu và phương pháp được sử dụng để huấn luyện mô hình có thể không được tiết lộ.
Alibaba đã vươn lên dẫn đầu trong lĩnh vực AI có trọng số mở, trong khi các công ty Trung Quốc khác như DeepSeek và Moonshot cũng là những đối thủ đáng chú ý.
Meta từng là một trong những doanh nghiệp tiên phong về AI nguồn mở với dòng mô hình Llama, nhưng nhanh chóng bị các đối thủ Trung Quốc vượt qua. Tuần trước, công ty công bố dòng mô hình trọng số mở Muse Glimmer, được thiết kế để chạy trên laptop.
“Việc Meta quay trở lại với trọng số mở… thực chất cũng là phản ứng trước việc các phòng thí nghiệm Trung Quốc chiếm một phần lớn thị trường trọng số mở trong hai năm qua,” Nick Patience, chuyên gia AI tại Futurum Group, nói với CNBC.
Alibaba tìm cách củng cố vị thế
Mức độ phổ biến và thành công của các mô hình AI có trọng số mở thường được đánh giá qua số lượt tải xuống và số lượng nhà phát triển ứng dụng sử dụng chúng để xây dựng sản phẩm riêng.
Hugging Face, một trong những kho lưu trữ lớn nhất để các nhà phát triển ứng dụng tải xuống mô hình AI có trọng số mở, cho biết tuần trước rằng các mô hình dựa trên Qwen hiện có 151.448 phiên bản phái sinh. Đây là những trường hợp mô hình trọng số mở được tải xuống và sử dụng để phát triển các phiên bản mới. Theo Hugging Face, con số này cao gấp 2,6 lần tổng số phiên bản phái sinh của Meta.
“Công ty nào cung cấp được các mô hình trọng số mở có năng lực nhất sẽ vươn lên trong cuộc đua này,” Neil Shah, đồng sáng lập Counterpoint Research, nhận định.
Theo ông, Alibaba đang hướng tới vị trí dẫn đầu không thể tranh cãi, vượt qua Meta và nhắm tới thị trường toàn cầu như một lựa chọn thay thế mạnh cho các mô hình AI tiên tiến do Thung lũng Silicon phát triển.
Việc ra mắt Qwen3.8-27B cho thấy Alibaba kỳ vọng các mô hình AI tiên tiến sẽ ngày càng được vận hành trên thiết bị đầu cuối thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu.
Các chuyên gia cho rằng AI chạy trực tiếp trên thiết bị có thể phản hồi nhanh hơn và bảo mật tốt hơn vì dữ liệu được xử lý trên phần cứng cục bộ như điện thoại hoặc laptop.
Shah cho rằng “mặt trận cạnh tranh tiếp theo” của các mô hình AI là khả năng vận hành trực tiếp trên thiết bị thay vì phụ thuộc vào trung tâm dữ liệu. Patience nhận định Alibaba đã tạo được lợi thế ở nhiều lĩnh vực, từ mô hình trọng số mở đến AI trên thiết bị.
“Alibaba đã biến Qwen thành dòng mô hình ngoài Mỹ đáng tin cậy nhất để xây dựng các mối quan hệ với nhà sản xuất phần cứng tại Trung Quốc cũng như cộng đồng nhà phát triển trọng số mở trên toàn cầu,” Patience nói.
Một người đi ngang qua logo Alibaba được trưng bày tại gian hàng của tập đoàn trong khuôn khổ Hội chợ Chuỗi cung ứng quốc tế Trung Quốc ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 16/7/2025. Ảnh: Reuters
