Tàu thăm dò Hayabusa2 của Nhật Bản sẽ thực hiện một trong những lần bay sượt qua tiểu hành tinh Torifune ở khoảng cách gần nhất vào ngày 5/7, trong khuôn khổ sứ mệnh mở rộng sau khi hoàn thành nhiệm vụ đưa mẫu vật về Trái Đất.
Hayabusa2 được Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) phóng lên vào tháng 12/2014 và tiếp cận tiểu hành tinh Ryugu sau bốn năm. Tàu đã thu thập mẫu vật từ Ryugu và đưa chúng về Trái Đất thành công vào năm 2020, hoàn tất các mục tiêu chính của sứ mệnh. Tuy nhiên, con tàu vẫn tiếp tục hoạt động và hướng tới những nhiệm vụ khoa học mới.
Dù từng phải chuyển sang chế độ an toàn trong thời gian ngắn vào năm ngoái, Hayabusa2 hiện vẫn vận hành ổn định và chuẩn bị bay sượt qua tiểu hành tinh Torifune vào ngày 5/7, theo ông Satoshi Tanaka của JAXA tại Hội nghị lần thứ 35 của Nhóm Đánh giá Thiên thể Nhỏ thuộc NASA hôm 11/6.
Trong lần tiếp cận này, Hayabusa2 sẽ lướt qua Torifune ở khoảng cách chỉ từ 1 đến 10 km, sử dụng các thiết bị khoa học để quan sát tiểu hành tinh có đường kính khoảng 450 m khi nó lao vụt qua với vận tốc 5,3 km/giây.
“Đây là một trong những lần tiếp cận tiểu hành tinh ở khoảng cách gần nhất từng được thực hiện đối với một sứ mệnh loại này,” Tanaka cho biết. “Nhờ kết hợp các kỹ thuật dẫn đường tiên tiến với năng lực kỹ thuật của Hayabusa2, chúng tôi có thể đưa tàu bay qua ở khoảng cách chỉ khoảng 1 km.”
Theo Tanaka, Torifune có một số đặc điểm giống tiểu hành tinh Itokawa – mục tiêu của sứ mệnh Hayabusa đầu tiên – nhưng hiện vẫn còn rất ít thông tin chắc chắn về nó, khiến nhiệm vụ lần này tiềm ẩn nhiều rủi ro.
“Đây vẫn là một hoạt động mạo hiểm vì ban đầu tàu không được thiết kế cho nhiệm vụ này”, ông Patrick Michel, trưởng nhóm khoa học sứ mệnh Hera của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và là thành viên nhóm khoa học Hayabusa2, nói với Space.com.
Ông cho biết thêm kích thước thực sự của Torifune vẫn chưa được xác định rõ. Tiểu hành tinh này thậm chí có thể là tiểu hành tinh tiếp xúc kép (contact binary), tức được hình thành khi hai thiên thể nhỏ va chạm và dính vào nhau với tốc độ thấp.
Một số thiên thể tiếp xúc kép nổi tiếng từng được thăm dò gồm Arrokoth trong vành đai Kuiper do tàu New Horizons của NASA chụp ảnh, hay sao chổi 67P/Churyumov-Gerasimenko có hình dạng giống “chú vịt cao su” mà tàu Rosetta của ESA từng khảo sát.
“Chúng ta sẽ được biết nó trông như thế nào. Mỗi lần quan sát một tiểu hành tinh mới, chúng ta đều bất ngờ,” Michel nói. “Chúng ta sắp khám phá thêm một ‘sinh vật’ mới để đưa vào ‘sở thú tiểu hành tinh’.”
Do tốc độ bay rất lớn, Hayabusa2 sẽ chỉ có rất ít thời gian để chụp ảnh và thu thập dữ liệu khoa học. Tuy nhiên, lần tiếp cận tốc độ cao này cũng sẽ là phép thử hữu ích cho các công nghệ phòng thủ hành tinh.
Theo JAXA, việc sử dụng các kỹ thuật dẫn đường chính xác để điều khiển tàu áp sát mục tiêu có thể mở đường cho những sứ mệnh trinh sát nhanh trong tương lai. Những sứ mệnh như vậy sẽ giúp xác định đặc tính vật lý của các tiểu hành tinh có nguy cơ va chạm với Trái Đất trước khi triển khai các biện pháp làm chệch hướng, tương tự thử nghiệm DART của NASA năm 2022.
Ngoài việc quan sát Torifune, Hayabusa2 vẫn tiếp tục thực hiện nhiều nghiên cứu trong hành trình bay sâu vào không gian, bao gồm quan sát ánh sáng hoàng đạo (zodiacal light) và các ngoại hành tinh.
Đích đến cuối cùng của sứ mệnh mở rộng là tiểu hành tinh 1998 KY26 vào năm 2031. Với đường kính chỉ khoảng 11 m, đây sẽ là tiểu hành tinh nhỏ nhất từng được một tàu vũ trụ tiếp cận. JAXA thậm chí đang cân nhắc khả năng cho Hayabusa2 hạ cánh lên thiên thể tí hon này.
Minh họa tàu thăm dò Hayabusa2 của Nhật Bản bay gần Trái Đất. Ảnh: JAXA
