Trung Quốc đã đưa ba phi hành gia lên trạm không gian của mình vào hôm Chủ nhật, trong đó một người sẽ ở lại trong một năm – thời gian kỷ lục đối với nước này – nhằm nghiên cứu sinh lý học con người trong không gian dài hạn, khi Bắc Kinh đang theo đuổi tham vọng đổ bộ có người lái lên Mặt Trăng vào năm 2030.
Tàu Thần Châu 23 đã được phóng lúc 15:08 giờ GMT (22:08 cùng ngày giờ Việt Nam) bằng tên lửa đẩy Trường Chinh 2F Y23 từ Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền ở phía tây bắc Trung Quốc, mang theo ba phi hành gia Trung Quốc.
Chuyên gia tải trọng Li Jiaying, cựu thanh tra cảnh sát Hồng Kông, là phi hành gia đầu tiên đến từ thành phố này tham gia sứ mệnh không gian của Trung Quốc. Các thành viên còn lại của phi hành đoàn là chỉ huy Zhu Yangzhu và phi công Zhang Yuanzhi, cả hai đều thuộc đơn vị phi hành gia của Quân đội Trung Quốc.
Trung Quốc và Mỹ cùng hướng tới Mặt Trăng
Một trong ba phi hành gia sẽ ở lại trạm không gian Thiên Cung trong một năm – một trong những sứ mệnh không gian dài nhất từ trước đến nay, nhưng vẫn ngắn hơn kỷ lục 14 tháng rưỡi do một nhà du hành vũ trụ Nga thiết lập vào năm 1995. Phi hành gia đó sẽ được xác định sau, tùy thuộc vào tiến độ của sứ mệnh, Cơ quan Vũ trụ Có người lái Trung Quốc cho biết hôm thứ Bảy.
Trung Quốc đã đưa phi hành gia lên trạm không gian của mình gần chục lần, nhưng lần phóng này diễn ra trong bối cảnh cuộc đua lên Mặt Trăng đang nóng lên với Mỹ – nước đã cho rằng Bắc Kinh có kế hoạch chiếm thuộc địa và khai thác lãnh thổ cũng như tài nguyên trên Mặt Trăng. Bắc Kinh đã bác bỏ mạnh mẽ những cáo buộc này.
NASA đang tìm cách thực hiện đổ bộ có người lái lên Mặt Trăng vào năm 2028, sớm hơn Trung Quốc hai năm. Mỹ đặt mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng như một bước đệm để cuối cùng đưa con người lên sao Hỏa.
Vào tháng 4, bốn phi hành gia NASA đã thực hiện chuyến đi lịch sử vòng quanh Mặt Trăng trong khuôn khổ sứ mệnh Artemis II, bay xa Trái Đất hơn bất kỳ ai trước đây trong sứ mệnh Mặt Trăng có người lái đầu tiên sau nửa thế kỷ.
Hôm thứ Sáu, SpaceX của Elon Musk đã thực hiện một chuyến bay thử nghiệm khá thành công không có người lái với tên lửa Starship thế hệ tiếp theo, được thiết kế để cho phép phóng vệ tinh Starlink thường xuyên hơn và đưa các sứ mệnh NASA trong tương lai lên Mặt Trăng.
Trung Quốc, với chưa đầy bốn năm còn lại trước thời hạn năm 2030, đang phải đối mặt với một thách thức lớn là phát triển toàn bộ phần cứng và phần mềm mới dành riêng cho sứ mệnh Mặt Trăng. Điều đó sẽ đảm bảo các phi hành gia của nước này – vốn đã quen với sự an toàn tương đối của Thiên Cung trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp – có thể thực hiện quá trình chuyển đổi rủi ro hơn để hạ cánh an toàn xuống bề mặt Mặt Trăng.
Các sứ mệnh Thần Châu của Trung Quốc đã đưa bộ ba phi hành gia lên trạm trong thời gian lưu trú sáu tháng kể từ năm 2021. Cơ quan vũ trụ Trung Quốc đang huấn luyện hai phi hành gia Pakistan, một trong số họ có thể tham gia một sứ mệnh dự kiến lên Thiên Cung trong năm nay trong thời gian ngắn hạn.
Mục tiêu căn cứ Mặt Trăng vĩnh viễn vào năm 2035
Sứ mệnh trước đó, Thần Châu 22, đã được phóng sớm hơn kế hoạch vào tháng 11 để đưa ba phi hành gia Trung Quốc trở về Trái Đất sau khi tàu Thần Châu 20 của họ bị hư hại do mảnh vỡ không gian trên quỹ đạo.
Trung Quốc mới chỉ gửi robot lên Mặt Trăng, nhưng các sứ mệnh Thần Châu liên tiếp của nước này cho thấy năng lực không gian đang được cải thiện nhanh chóng. Vào tháng 6 năm 2024, Trung Quốc trở thành quốc gia đầu tiên thu thập mẫu vật Mặt Trăng từ phía xa bằng robot.
Một chuyến đổ bộ có người lái thành công trước năm 2030 sẽ thúc đẩy kế hoạch của Trung Quốc trong việc thiết lập một căn cứ vĩnh viễn trên Mặt Trăng vào năm 2035 cùng với Nga.
Nhà khoa học trưởng của chương trình Mặt Trăng Trung Quốc, Wu Weiren, đã nói rằng mốc thời gian công khai của Bắc Kinh được đặt ở mức thận trọng một cách có dụng ý.
Trong năm qua, Bắc Kinh đã tiến hành các thử nghiệm an toàn đối với phần cứng được phát triển cho sứ mệnh năm 2030, bao gồm tên lửa đẩy hạng nặng Trường Chinh 10, tàu vũ trụ Mộng Châu (Mengzhou) và tàu đổ bộ Mặt Trăng Lãm Nguyệt (Lanyue).
Chuyến bay Thần Châu 23 sẽ thực hiện quy trình tiếp cận và kết nối tự động nhanh chóng đầu tiên với mô-đun lõi của Thiên Cung để chuẩn bị cho sứ mệnh năm 2030, vốn phụ thuộc vào một cuộc tiếp cận tự động trên quỹ đạo Mặt Trăng giữa khoang Mộng Châu và tàu đổ bộ Lãm Nguyệt.
Các nhà khoa học cũng sẽ nghiên cứu tác động sinh lý của việc tiếp xúc bức xạ, mất mật độ xương và căng thẳng tâm lý trong không gian đối với thời gian kéo dài của sứ mệnh Thần Châu 23.
Theo báo chí nhà nước, Bắc Kinh đang thực hiện thí nghiệm “phôi nhân tạo” đầu tiên trên thế giới trong không gian, sau khi đã gửi mẫu tế bào gốc người lên trạm Thiên Cung cho phi hành đoàn Thần Châu 22 trong tháng này. Thí nghiệm này nhằm mục đích nghiên cứu khả năng cư trú, sinh tồn và sinh sản lâu dài của con người trong không gian.
Các phi hành gia Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan, và Lai Ka-ying – phi hành gia đầu tiên đến từ Hồng Kông – vẫy tay trong lễ tiễn trước khi tham gia sứ mệnh không gian Thần Châu 23 lên trạm không gian Thiên Cung của Trung Quốc, tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền ở tỉnh Cam Túc, Trung Quốc, ngày 24/5/2026. Ảnh: Reuters
Một tên lửa Trường Chinh 2F mang theo tàu vũ trụ Thần Châu 23 cùng các phi hành gia trước khi phóng lên trạm không gian Thiên Cung của Trung Quốc từ bệ phóng tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền ngày 24/5/2026. Ảnh: Reuters
