Một nhóm các nhà khoa học quốc tế đến từ Hoa Kỳ và Brazil vừa công bố nghiên cứu trên tạp chí Frontiers in Astronomy and Space Sciences, cho thấy tiềm năng sử dụng một loại nấm có lợi để chuyển hóa đất đai độc hại và thiếu dưỡng chất trên Mặt Trăng và Sao Hỏa – gọi là regolith – thành môi trường thân thiện với sinh học, có thể canh tác cây trồng.
Theo nghiên cứu, đất đá trên Mặt Trăng và Sao Hỏa thiếu nghiêm trọng các dưỡng chất thiết yếu như nitơ, kali và phốt pho. Để khắc phục, các tác giả đề xuất sử dụng nấm rễ nội cộng sinh (arbuscular mycorrhizal fungi – AMF), loại nấm có khả năng hoạt động như một hệ thống rễ mở rộng vi mô, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn ngay cả trong điều kiện stress phi sinh học (như môi trường nghèo dinh dưỡng, độc tính cao).
Các nhà khoa học cũng dẫn chứng rằng một số loài nấm trên Trái Đất và cả trên Trạm Vũ trụ Quốc tế đã được ghi nhận có khả năng thúc đẩy cây trồng phát triển khi chịu các áp lực từ môi trường. Trong đó, nấm Trichoderma và các loài AMF nổi bật nhờ khả năng làm giảm stress phi sinh học, huy động chất dinh dưỡng và cải thiện cấu trúc của đất regolith.
Kết luận của nghiên cứu nhấn mạnh: “Việc đưa nấm thúc đẩy tăng trưởng thực vật vào hệ thống nông nghiệp dựa trên đất đá Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa sẽ là một bước cải tiến chiến lược cho sản xuất cây trồng ngoài không gian và xây dựng các khu định cư của con người ngoài Trái Đất.”
Phương pháp này thuộc chiến lược sử dụng tài nguyên tại chỗ (in situ resource utilization – ISRU) nhằm giảm thiểu việc vận chuyển đất hoặc thực phẩm từ Trái Đất lên các hành tinh khác, qua đó cắt giảm đáng kể gánh nặng tài chính và hậu cần.
Mặc dù việc trồng trọt bằng nấm trên Sao Hỏa có thể còn cách xa hàng thập kỷ, các nhà nghiên cứu bày tỏ sự lạc quan và cho rằng cần thêm những nghiên cứu trong điều kiện thực tế với regolith thật để lấp đầy các khoảng trống kiến thức hiện tại.
Hình minh họa nhà kính trên Sao Hỏa. Ảnh: Science Applications International Corporation
