Khi trí tuệ nhân tạo đang phủ bóng đen lên triển vọng nghề nghiệp, nó đang trở thành một chủ đề không được chào đón trong các lễ tốt nghiệp đại học mùa này. Tại một số trường, sinh viên đã la ó các diễn giả khi chủ đề chuyển sang AI.
Cựu CEO Google Eric Schmidt đã phải đối mặt với những tiếng la ó liên tục trong cuối tuần qua trong bài phát biểu quan trọng của ông trước khoảng 10.000 sinh viên tốt nghiệp Đại học Arizona về sự trỗi dậy của AI.
“Nó sẽ chạm đến mọi ngành nghề, mọi lớp học, mọi bệnh viện, mọi phòng thí nghiệm, mọi con người và mọi mối quan hệ mà các bạn có,” Schmidt nói, khi tiếng la ó bắt đầu vang lên trong khán phòng.
“Tôi biết nhiều người trong số các bạn đang cảm thấy điều đó. Tôi có thể nghe thấy các bạn,” Schmidt đáp lại khi tiếng la ó vẫn tiếp tục. “Có một nỗi sợ hãi trong thế hệ của các bạn rằng tương lai đã được định đoạt, rằng máy móc đang đến, rằng công việc đang biến mất… và tôi hiểu nỗi sợ đó.”
Với sinh viên, chủ đề này nghe có vẻ thiếu tinh tế, Olivia Malone, một sinh viên 22 tuổi tốt nghiệp Đại học Arizona sắp theo học trường luật, cho biết.
“Bài phát biểu của ông ấy thực sự thiếu tôn trọng sinh viên,” Malone nói. “Chúng tôi bị khuyến khích không sử dụng AI và bị phạt khi sử dụng nó. Và rồi diễn giả của chúng tôi lại là nhà vô địch của AI thì thật là… Được thôi? Tại sao chứ?”
Những phản hồi tương tự đối với các diễn giả chính đề cập đến AI tại các trường đại học khác nhấn mạnh cảm giác lo lắng phổ biến của sinh viên đại học ngày nay.
Mối lo ngại AI sẽ hủy hoại kế hoạch nghề nghiệp ngày càng tăng
Trong khuôn viên trường và qua nhiều cuộc khảo sát gần đây, sinh viên cho biết họ đang cố gắng xác định những kỹ năng, chuyên ngành và công việc nào sẽ không bị AI làm cho vô dụng.
Khoảng 70% sinh viên đại học coi AI là mối đe dọa đối với triển vọng việc làm của họ, theo một cuộc thăm dò năm 2025 của Viện Chính trị thuộc Trường Chính phủ Harvard Kennedy.
Một cuộc thăm dò gần đây của Gallup về thanh niên và người trưởng thành thuộc Thế hệ Z (từ 14 đến 29 tuổi) cho thấy thái độ ngày càng tiêu cực đối với AI. Khoảng một nửa thanh thiếu niên và người trưởng thành Gen Z cho biết họ sử dụng AI hàng ngày hoặc hàng tuần. Nhưng sự tức giận về công nghệ này đã gia tăng kể từ một năm trước, trong khi sự hào hứng và hy vọng về AI đang giảm dần.
Một diễn giả khác, giám đốc điều hành bất động sản Gloria Caulfield, cũng phải đối mặt với những tiếng la ó khi bà nhấn mạnh sự ra đời của trí tuệ nhân tạo trong bài phát biểu quan trọng hồi tháng này tại Đại học Trung tâm Florida.
“Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo là cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo,” Caulfield nói, khi tiếng la ó vang lên, khiến bà bất ngờ. Bà quay lại hỏi những người phía sau: “Chuyện gì đã xảy ra vậy?”
“Được rồi, tôi đã chạm đến một vấn đề nhạy cảm. Tôi có thể nói tiếp không?” Caulfield, phó chủ tịch phụ trách liên minh chiến lược tại Công ty Phát triển Tavistock ở Orlando, nói.
“Chỉ vài năm trước, AI không phải là một yếu tố trong cuộc sống của chúng ta,” bà nói và nhận được những tràng vỗ tay tán thưởng. “Và bây giờ, khả năng của AI đang nằm trong lòng bàn tay của chúng ta,” bà nói thêm và nhận thêm nhiều tiếng la ó hơn.
Các diễn giả đã cố gắng nhấn mạnh những mặt tích cực
Một phản ứng tương tự đã xảy ra với giám đốc điều hành âm nhạc Scott Borchetta khi ông phát biểu trước lớp tốt nghiệp Đại học Bang Middle Tennessee về cách AI đang định hình ngành công nghiệp âm nhạc.
“AI đang viết lại quá trình sản xuất ngay khi chúng ta ngồi đây,” Borchetta, CEO của Big Machine Records, nói trong khi các sinh viên mặc áo cử nhân và đội mũ tốt nghiệp la ó. “Tôi biết điều đó. Hãy chấp nhận nó… Hãy làm điều gì đó về nó. Đó là một công cụ. Hãy biến nó thành công cụ hữu ích cho bạn.”
Schmidt cũng đưa ra một thông điệp tương tự với các sinh viên tốt nghiệp: Nỗi sợ của họ là có lý, nhưng họ có sức mạnh để định hình cách AI phát triển.
Lời khuyên đó không được các sinh viên như Malone đón nhận, người cho rằng bài phát biểu của cựu giám đốc điều hành Google mang tính phục vụ lợi ích cá nhân hơn là truyền cảm hứng.
“Nó giống như một quảng cáo lớn. Nó giống như quảng cáo Gemini dài nhất từ trước đến nay,” Malone nói, lưu ý rằng việc chọn Schmidt làm diễn giả cũng gây tranh cãi vì tên ông xuất hiện trong một loạt hồ sơ về nhà tài phiệt triệu phú và kẻ phạm tội tình dục Jeffrey Epstein. “Tất cả những người tôi ngồi cùng đều la ó và hò hét về điều đó, hét lên ‘Hồ sơ Epstein! Hồ sơ Epstein!'”
Việc chỉ xuất hiện trong hồ sơ Epstein không đồng nghĩa với việc có hành vi sai trái.
Sinh viên tốt nghiệp đã phải đối mặt với thị trường việc làm khó khăn
Một phần nguyên nhân dẫn đến sự phản đối từ phía sinh viên tốt nghiệp xuất phát từ thị trường việc làm ảm đạm mà họ sắp bước vào. Tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên tốt nghiệp đại học từ 22 đến 27 tuổi đã lên mức cao nhất trong 12 năm qua.
Sami Wargo vừa tốt nghiệp Đại học Marquette tại Milwaukee, nơi một chuyên gia AI đã là diễn giả lễ tốt nghiệp đại học bất chấp một bản kiến nghị của sinh viên yêu cầu nhà trường tìm người khác.
“Với việc AI đã trở thành mối đe dọa ngày càng tăng đối với công việc của chúng tôi, đặc biệt là đối với lớp tốt nghiệp của chúng tôi, chúng tôi nghĩ điều đó hơi thiếu tinh tế,” Wargo, người chuyên ngành truyền thông kỹ thuật số và học thêm quảng cáo, cho biết.
Chris Duffey, một người truyền bá AI tại Adobe, người gần đây đã sử dụng AI để “đồng tác giả” một cuốn sách có tựa đề “Đổi mới siêu phàm: Chuyển đổi kinh doanh với Trí tuệ nhân tạo”, vẫn lên sân khấu.
“Đổi mới,” ông nói với sinh viên, “sẽ tiết lộ những gì có thể làm được, nhưng chỉ có các bạn mới có thể quyết định điều gì nên làm.”
Wargo nói cô đã cùng các sinh viên khác xung quanh la ó thông điệp của ông.
Cô gái 21 tuổi này đã nộp đơn xin khoảng 30 việc làm nhưng vẫn chưa tìm được việc. Nhiều bản mô tả công việc yêu cầu ứng viên phải “cộng tác với AI”, nhưng “tôi không biết điều đó có nghĩa là gì,” cô nói, lưu ý rằng hầu hết các lớp học của cô đều cấm sử dụng AI.
Việc phải nhắc nhở về tất cả những bất ổn trong lễ tốt nghiệp của họ, cô nói, là một “nỗi buồn nữa vào một ngày lẽ ra phải là ngày ăn mừng.”
Du khách trải nghiệm bot thông minh Jio được trưng bày tại Bharat Mandapam, một trong những địa điểm tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Tác động AI, ở New Delhi, Ấn Độ, ngày 17/2/2026. Ảnh: Reuters
