Tàu thăm dò Psyche của NASA đang trên đường tiếp cận Sao Hỏa vào ngày thứ Sáu (15/5). Tàu vũ trụ này, hiện đang hướng tới tiểu hành tinh mang tên Psyche, sẽ bay cách Hành tinh Đỏ chỉ khoảng 4.500 km trong lần tiếp cận này.
Mục tiêu của cú bay sượt qua Sao Hỏa là tận dụng lực hấp dẫn của hành tinh để tăng thêm vận tốc cho tàu Psyche, vốn đã đạt tốc độ 19.848 km/giờ.
Điều này sẽ giúp tàu điều chỉnh quỹ đạo để hướng tới tiểu hành tinh giàu kim loại 16 Psyche, có đường kính khoảng 280 km, nằm trong vành đai tiểu hành tinh chính giữa Sao Hỏa và Sao Mộc.
Tàu Psyche được phóng vào tháng 10/2023 và dự kiến đến tiểu hành tinh mục tiêu vào năm 2029, mở ra cơ hội cho các nhà khoa học nghiên cứu một thiên thể rất đặc biệt.
Giới khoa học cho rằng 16 Psyche là một hành tinh phôi hình thành từ giai đoạn đầu của Hệ Mặt Trời — vật thể từng góp phần tạo nên các hành tinh — nhưng đã mất lớp vỏ ngoài sau hàng tỷ năm va chạm.
Phần lõi niken-sắt lộ ra của nó được xem là cơ hội hiếm để nghiên cứu lõi bên trong của các hành tinh đá, vốn thường không thể quan sát trực tiếp.
Ngoài việc tận dụng lực hấp dẫn của Sao Hỏa để tiết kiệm nhiên liệu khí xenon, lần bay sượt qua này cũng cho phép tàu Psyche thử nghiệm và hiệu chỉnh các thiết bị khoa học trước khi tới vành đai tiểu hành tinh.
Để thực hiện điều đó, hệ thống máy ảnh đa phổ của tàu sẽ chụp hàng nghìn ảnh quan sát về Sao Hỏa. Quá trình này đã bắt đầu từ đầu tháng này.
Nhóm vận hành đã chuẩn bị cho cuộc tiếp cận bằng một đợt điều chỉnh quỹ đạo vào ngày 23/2, khi kích hoạt động cơ đẩy của tàu trong 12 giờ để tăng tốc và tinh chỉnh đường bay hướng tới Sao Hỏa.
“Hiện chúng tôi đã ở đúng quỹ đạo cho lần bay sượt qua và đã lập trình toàn bộ hoạt động của tàu trong suốt tháng 5,” Sarah Bairstow, trưởng nhóm lập kế hoạch sứ mệnh tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA ở Nam California, cho biết trong một tuyên bố.
“Đây là cơ hội đầu tiên trong hành trình để chúng tôi hiệu chuẩn hệ thống camera của Psyche với một vật thể lớn hơn chỉ vài điểm ảnh, đồng thời quan sát bằng các thiết bị khoa học khác của sứ mệnh,” bà nói thêm.
Nhóm nghiên cứu cũng kỳ vọng tàu Psyche có thể phát hiện một vòng bụi mờ bao quanh Sao Hỏa.
Vòng bụi này được cho là hình thành khi các vi thiên thạch va vào bề mặt hai mặt trăng của Sao Hỏa là Phobos và Deimos, khiến các hạt bụi bị bắn vào không gian.
Sự sắp xếp vị trí giữa Mặt Trời, tàu Psyche và Sao Hỏa có thể khiến lớp bụi này phản xạ ánh sáng Mặt Trời, giúp các thiết bị của tàu quan sát được.
Ngoài ra, nhóm vận hành cũng sẽ sử dụng tàu để tìm kiếm các vệ tinh nhỏ quanh Sao Hỏa — bước thử nghiệm hữu ích trước khi Psyche tìm kiếm các “mặt trăng nhỏ” quanh tiểu hành tinh mục tiêu trong khoảng ba năm tới.
“Nếu tất cả các thiết bị đều hoạt động và chúng tôi có thể hoàn thành việc thử nghiệm, hiệu chuẩn các thiết bị khoa học, đó sẽ là kết quả tuyệt vời ngoài mong đợi,” Lindy Elkins-Tanton, nhà nghiên cứu chính của sứ mệnh Psyche tại Đại học California, Berkeley, cho biết.
Hình ảnh Sao Hỏa do tàu thăm dò tiểu hành tinh Psyche của NASA ghi lại ngày 3/5/2026. Ảnh: NASA/JPL-Caltech
