Singapore đang viết lại khái niệm STEM như thế nào?

Trong nhiều năm, giáo dục STEM tại châu Á thường gắn với hình ảnh quen thuộc: học sinh thi robot, lập trình Lego (sử dụng bộ robot Lego có thể lập trình được để học coding, robotics và tư duy kỹ thuật), làm thí nghiệm khoa học cuối tuần hoặc tham gia các cuộc thi sáng tạo.

Singapore từng đi theo mô hình này.

Nhưng trong hai năm trở lại đây, đảo quốc này đang chuyển dịch STEM sang một giai đoạn hoàn toàn khác: không còn xem STEM là hoạt động ngoại khóa nhằm tạo hứng thú với khoa học, mà biến nó thành một phần trong chiến lược phát triển nhân lực quốc gia cho AI, robot, sản xuất thông minh và nền kinh tế công nghệ cao.

Cách tiếp cận mới này đang khiến Singapore trở thành một trong những mô hình giáo dục STEM đáng chú ý nhất châu Á.

STEM không còn dừng ở lớp học

Một trong những thay đổi lớn nhất là STEM tại Singapore ngày càng gắn trực tiếp với nhu cầu của nền kinh tế.

Thay vì dạy học sinh cách lập trình như một kỹ năng riêng lẻ, các trường bắt đầu tích hợp AI, dữ liệu, tự động hóa và tư duy giải quyết vấn đề vào chương trình đào tạo chính thức.

Từ năm 2026, toàn bộ sinh viên tại Ngee Ann Polytechnic sẽ được học về trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI), bất kể theo học ngành nào. AI không được dạy như một môn độc lập mà được tích hợp xuyên suốt nhiều học phần khác nhau theo mô hình “Problem, AI, Interaction and Reflection”, nhằm giúp sinh viên biết cách sử dụng AI trong môi trường làm việc tương lai.

Temasek Polytechnic cũng vừa triển khai các lớp học tích hợp AI với tính năng ghi chú theo thời gian thực, trực quan hóa nội dung bài học và hỗ trợ học tập bằng AI. Nhà trường cho biết mục tiêu là chuẩn bị sinh viên cho nền kinh tế vận hành bằng AI thay vì chỉ đào tạo kỹ năng học thuật truyền thống.

Trong khi đó, Republic Polytechnic đầu năm nay công bố chiến lược AI toàn diện nhằm đào tạo lực lượng lao động “AI-ready”, đồng thời mở rộng hợp tác với doanh nghiệp công nghệ.

Điều này cho thấy Singapore đang chuyển từ mô hình “dạy STEM” sang “xây dựng lực lượng lao động tương lai”.

Science Centre trở thành “siêu phòng học quốc gia”

Một trong những khác biệt lớn của Singapore là họ không để STEM chỉ nằm trong trường học.

Science Centre Singapore đang đóng vai trò như một hạ tầng STEM quy mô quốc gia, nơi kết nối học sinh, giáo viên, doanh nghiệp và công nghệ mới.

Thông qua nền tảng STEM Inc, trung tâm này triển khai hàng loạt chương trình học ứng dụng cho trường phổ thông như kỹ thuật, thiết kế trò chơi, khoa học sức khỏe và chế tạo số.

Science Centre cũng tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên cho giáo viên nhằm cập nhật công nghệ mới và phương pháp giảng dạy STEM. Chương trình “Time with STEM” trong năm 2026 tiếp tục mở các workshop về công nghệ, khoa học ứng dụng và tư duy thiết kế cho giáo viên trên toàn quốc.

Thay vì xây dựng STEM như một phong trào ngắn hạn, Singapore đang biến nó thành một phần của hệ thống giáo dục quốc gia.

Robot đang trở thành công cụ giáo dục đại chúng

Nếu có một lĩnh vực đang tăng tốc mạnh nhất trong giáo dục STEM tại Singapore, đó là robotics.

Tháng 4 năm nay, Science Centre Singapore lần đầu tổ chức RoboFest 2026 — sự kiện kéo dài bốn ngày hoàn toàn dành cho robot và AI. Chương trình có các robot tương tác trực tiếp với công chúng, workshop lập trình và các cuộc thi như RoboCup Singapore.

Thông điệp rất rõ ràng: robot không còn là công nghệ xa vời trong phòng thí nghiệm mà đang trở thành kỹ năng phổ thông.

Bên cạnh khu vực công, hệ sinh thái tư nhân cũng phát triển mạnh. Các học viện robotics như Nullspace hay nhiều chương trình FIRST Lego League đang mở rộng nhanh chóng nhằm đào tạo trẻ em từ rất sớm.

Singapore dường như muốn trẻ em tiếp xúc với robot sớm giống cách thế hệ trước từng tiếp xúc với máy tính cá nhân.

Doanh nghiệp không chỉ tài trợ tiền

Một xu hướng đáng chú ý khác là khu vực tư nhân tham gia rất sâu vào STEM.

Tháng 11/2025, Shell ký thỏa thuận với Nanyang Polytechnic và Science Centre Singapore để tích hợp chương trình NXplorers vào đào tạo chính thức. Chương trình này yêu cầu học sinh giải quyết các bài toán thực tế liên quan đến môi trường, năng lượng và phát triển bền vững.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không chỉ tài trợ học bổng hoặc tổ chức sự kiện truyền thông. Họ trực tiếp tham gia xây dựng chương trình học, cung cấp cố vấn, tạo dự án thực tế và mở đường cho thực tập.

Mô hình này giúp thu hẹp khoảng cách giữa lớp học và thị trường lao động.

STEM giờ đây là câu chuyện kinh tế

Đây có lẽ là thay đổi quan trọng nhất.

Singapore không đầu tư mạnh vào STEM chỉ vì muốn có thêm nhiều học sinh yêu khoa học. Họ làm điều đó vì nền kinh tế tương lai cần lực lượng lao động mới cho AI, bán dẫn, robot, công nghệ sinh học và sản xuất thông minh.

Các trường đại học và polytechnic đang được tái cấu trúc để phục vụ trực tiếp mục tiêu đó. Các trung tâm khoa học được biến thành nơi thử nghiệm công nghệ. Doanh nghiệp được kéo vào quá trình đào tạo. Học sinh được tiếp xúc với công nghệ thật từ rất sớm.

Năm 2025, ông Heng Swee Keat, khi đó là phó Thủ tướng, cho biết Singapore sẽ tiếp tục thúc đẩy ứng dụng AI quy mô lớn và các chương trình R&D liên ngành trong giai đoạn mới của chiến lược RIE 2030 (Research, Innovation and Enterprise). Điều này cho thấy STEM hiện không còn chỉ là giáo dục trẻ em mà được xem như nguồn nhân lực cho AI, công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, và sản xuất tiên tiến.

Singapore hiểu rằng cuộc cạnh tranh công nghệ trong thập kỷ tới không chỉ nằm ở việc quốc gia nào có nhiều startup AI hơn. Nó bắt đầu từ việc quốc gia nào đào tạo được thế hệ lao động phù hợp nhanh hơn.

Và trong cuộc đua đó, STEM đang trở thành một phần của chiến lược công nghiệp quốc gia — chứ không còn đơn thuần là một hoạt động giáo dục.

Học sinh tham gia các hoạt động thực hành robotics và kỹ thuật tại Science Centre Singapore — nơi đang được định vị như một “siêu phòng học STEM” quy mô quốc gia, kết nối trường học với công nghệ ứng dụng thực tế. Ảnh: Science Centre Singapore

Học sinh Singapore tham gia các cuộc thi robot và lập trình tại RoboFest, phản ánh xu hướng đưa robotics trở thành kỹ năng phổ thông thay vì chỉ là hoạt động ngoại khóa dành cho nhóm nhỏ học sinh yêu công nghệ. Ảnh: Science Centre Singapore / RoboCup Singapore

Sinh viên tại các trường polytechnic ở Singapore ngày càng được tiếp cận trực tiếp với AI tạo sinh, dữ liệu và tự động hóa khi quốc đảo này đẩy mạnh đào tạo lực lượng lao động phục vụ nền kinh tế công nghệ cao. Ảnh: Temasek Polytechnic