Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký biên bản hợp tác nhằm tăng cường phối hợp trong lĩnh vực phòng thủ hành tinh, đồng thời đạt thỏa thuận riêng về việc cùng triển khai Sứ mệnh tiếp cận nhanh Apophis vì an toàn không gian (Ramses) tới tiểu hành tinh gần Trái Đất Apophis.
Các thỏa thuận được ký ngày 7-5 tại Đại sứ quán Ý ở Berlin, Đức bởi Tổng giám đốc ESA Josef Aschbacher và Chủ tịch JAXA Hiroshi Yamakawa, với sự tham dự của các đại diện chính phủ và doanh nghiệp châu Âu và Nhật Bản.
Sự kiện được tổ chức với sự phối hợp của Cơ quan Vũ trụ Ý (ASI), sau khi ESA lựa chọn OHB Italia làm nhà thầu chính cho sứ mệnh Ramses.
Động thái này tiếp nối tuyên bố chung hồi tháng 11-2024, trong đó ESA và JAXA cam kết mở rộng hợp tác quy mô lớn, bao gồm cả lĩnh vực phòng thủ hành tinh.
“Phòng thủ hành tinh, theo đúng bản chất, là trách nhiệm toàn cầu,” Tổng giám đốc ESA Josef Aschbacher cho biết trong một tuyên bố.
Ông nói việc ký kết lần này đánh dấu bước chuyển từ cam kết chung sang hợp tác ở cấp độ sứ mệnh cụ thể nhằm bảo vệ Trái Đất.
“Trong một môi trường ngày càng phức tạp, hợp tác quốc tế vẫn là nền tảng trong cách tiếp cận không gian của châu Âu. ESA và JAXA đang cùng cho thấy cách các đối tác đáng tin cậy biến tham vọng thành hành động vì lợi ích của tất cả mọi người.”
Chủ tịch JAXA Hiroshi Yamakawa cho biết cơ quan này kỳ vọng hợp tác mới sẽ thúc đẩy các nỗ lực quốc tế trong lĩnh vực phòng thủ hành tinh.
Phòng thủ hành tinh tập trung vào việc phát hiện sớm các vật thể gần Trái Đất, theo dõi quỹ đạo, đánh giá nguy cơ va chạm và phát triển các biện pháp ứng phó nếu cần thiết.
ESA hiện đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực này thông qua chương trình Space Safety. Trung tâm Điều phối Vật thể gần Trái Đất của cơ quan này theo dõi các mối đe dọa từ tiểu hành tinh và cải thiện dự báo quỹ đạo.
Sứ mệnh phòng thủ hành tinh Hera của ESA, với sự tham gia của JAXA, dự kiến sẽ đến hệ tiểu hành tinh đôi Didymos vào cuối năm nay để nghiên cứu công nghệ làm chệch hướng tiểu hành tinh bằng va chạm động học.
Kết quả lớn đầu tiên của thỏa thuận mới là sứ mệnh Ramses, dự kiến được phóng vào năm 2028 và sẽ tiếp cận tiểu hành tinh Apophis trước khi thiên thể này bay sượt qua Trái Đất vào tháng 4-2029.
Apophis có đường kính khoảng 375 mét và sẽ bay qua ở khoảng cách chỉ khoảng 32.000 km phía trên bề mặt Trái Đất vào ngày thứ Sáu 13-4-2029.
Khoảng cách này chỉ bằng 1/10 khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trăng và gần hơn cả các vệ tinh địa tĩnh.
ESA cho biết không có nguy cơ Apophis va chạm với Trái Đất, nhưng sự kiện này cực kỳ hiếm gặp, chỉ xảy ra một lần trong khoảng 5.000 đến 10.000 năm đối với một vật thể có kích thước tương tự.
Khoảng 2 tỷ người trên Trái Đất có thể quan sát Apophis bằng mắt thường trên bầu trời đêm, tạo ra cơ hội hiếm có cho nghiên cứu khoa học và hoạt động giáo dục cộng đồng.
Ramses sẽ bay cùng Apophis trong suốt quá trình thiên thể này tiếp cận Trái Đất để quan sát cách lực hấp dẫn của Trái Đất làm thay đổi hình dạng, bề mặt và chuyển động của tiểu hành tinh.
Các nhà khoa học kỳ vọng dữ liệu trước và sau sự kiện sẽ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc, thành phần và hành vi của tiểu hành tinh, phục vụ các nỗ lực phòng thủ hành tinh trong tương lai.
ESA sẽ phụ trách thiết kế, tích hợp và vận hành tàu vũ trụ của Ramses.
JAXA sẽ cung cấp các thành phần quan trọng, bao gồm tấm pin Mặt Trời siêu nhẹ, thiết bị chụp ảnh hồng ngoại và tên lửa H3 để phóng sứ mệnh.
Theo ESA, đây là lần đầu tiên con người có cơ hội nghiên cứu một tiểu hành tinh khi chính thiên nhiên đưa vật thể này tới gần Trái Đất.
ESA và JAXA ký thỏa thuận trước sự chứng kiến của các đại diện chính phủ và doanh nghiệp châu Âu và Nhật Bản. Ảnh: ESA
