Giới đầu tư hoan nghênh thông tin SpaceX đang cân nhắc một đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) có thể giúp tài trợ tham vọng chinh phục sao Hỏa của Elon Musk và định giá công ty tên lửa – vệ tinh này hơn 1 nghìn tỷ USD, khi nhiều người đã chờ đợi suốt nhiều năm để được mua cổ phần.
SpaceX đang tìm cách huy động hơn 25 tỷ USD trong đợt IPO, có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 6, theo một nguồn tin am hiểu vấn đề.
Dù đây là ngành kinh doanh rủi ro cao và đòi hỏi vốn lớn, nhu cầu mua cổ phiếu từ nhà đầu tư nhỏ lẻ sẽ “rất đáng kể”, Shay Boloor – chiến lược gia thị trường của Futurum Equities Research – nói trong một cuộc phỏng vấn.
“Đây sẽ là IPO điên rồ nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán. Nếu họ nhắm tới mức định giá 1,5 nghìn tỷ USD, tôi cũng không ngạc nhiên nếu giá trị vượt 2 nghìn tỷ USD sau khi niêm yết,” Boloor nói.
Rủi ro và kịch tính
Các nhà đầu tư và chuyên gia phân tích cho biết phong cách quản lý khác thường và những phát ngôn chống lại giới chức của Musk không khiến họ chùn bước.
Trong năm công ty Musk đang điều hành – trong đó có công ty hạ tầng The Boring Company, startup AI và chủ sở hữu X là xAI – thì công ty duy nhất đã niêm yết là hãng xe điện Tesla lại luôn vướng rắc rối với cơ quan quản lý và các án phạt dân sự.
Ông từng gọi các quan chức của Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) là “đồ khốn” sau khi họ tước quyền Chủ tịch Tesla của ông và hạn chế việc sử dụng mạng xã hội vì dòng tweet năm 2018 tuyên bố ông “đã có tiền” để đưa Tesla rút khỏi sàn chứng khoán.
Musk – hiện là người giàu nhất thế giới với tài sản hơn 460 tỷ USD – từng đe dọa rời Tesla hồi đầu năm nay nếu hội đồng quản trị không thông qua gói lương thưởng 1 nghìn tỷ USD trong 10 năm. Cổ phiếu và doanh số Tesla lao dốc sau 4 tháng ông điều hành Bộ Hiệu quả Chính phủ trong chính quyền Trump.
“Rủi ro và drama mà một CEO sáng tạo như Musk mang đến là điều thu hút đầu tư vào những công ty kiểu này. Phần thưởng phải đủ lớn để bù đắp cho rủi ro,” Christopher Marangi – đồng giám đốc đầu tư giá trị tại GAMCO Investors của Mario Gabelli – nhận định.
GAMCO có liên quan đến SpaceX thông qua khoản đầu tư vào EchoStar, công ty nhận cổ phần SpaceX trong một thỏa thuận tần số vào tháng 9.
Việc GAMCO có mua thêm cổ phần trong IPO SpaceX hay không “chưa thể nói trước”, nhưng “xét về mặt lý thuyết, chúng tôi sẽ hào hứng với triển vọng của các công ty hướng tới không gian,” Marangi cho biết, đồng thời lưu ý GAMCO cũng đang nắm cổ phần Telesat.
Triển vọng là bầu trời mở
Dan Hanson – giám đốc danh mục cấp cao tại Neuberger Berman, người quản lý Quỹ Cổ phiếu Chất lượng trị giá 2,1 tỷ USD – cho biết sự kết hợp giữa hoạt động hiện tại mạnh mẽ và tiềm năng tương lai của SpaceX sẽ thu hút rất nhiều quan tâm đến IPO. Tính đến cuối tháng 11, quỹ của ông có khoảng 5% tài sản dưới dạng cổ phiếu chưa niêm yết của SpaceX.
Hanson cho rằng các dự án lý thuyết như đưa con người lên sao Hỏa có thể thu hút sự chú ý của công chúng, nhưng hoạt động phóng tên lửa và dịch vụ Starlink – vốn đã ổn định – sẽ giúp SpaceX đạt mức định giá cao, từ đó sẵn sàng cho IPO.
Khoản tiền huy động được có thể giúp SpaceX phát triển các công nghệ mới như trung tâm dữ liệu trong không gian, nơi không cần quá nhiều năng lượng cho làm mát như trên Trái Đất, Hanson nói.
“Công ty có đầy đủ dấu hiệu của một ‘ngôi sao’ trong cuộc cách mạng công nghệ ngày nay,” James St Aubin – giám đốc đầu tư tại Ocean Park Asset Management, đơn vị không nắm cổ phần SpaceX – nhận định. “Triển vọng cho dịch vụ của họ là bầu trời mở. Điều này giúp nhà đầu tư bỏ qua những lo ngại về định giá, để các dự báo tăng trưởng bay cao.”
St Aubin nói rằng vào năm 2026, nhà đầu tư có thể sẽ nói về “Bộ Tám Vĩ Đại” bao gồm cả SpaceX, mở rộng danh sách “Bộ Bảy Huy Hoàng” công nghệ hiện nay.
Tụt lại phía sau thị trường
Nhìn lại các IPO lớn trong bốn thập kỷ qua cho thấy những tân binh được định giá quá cao hiếm khi duy trì mức tăng lâu dài.
Theo dữ liệu của Jay Ritter – giáo sư danh dự Đại học Florida, chuyên nghiên cứu IPO – từ năm 1980 đến 2023, có 45 công ty lên sàn với doanh thu tối thiểu 100 triệu USD (điều chỉnh theo lạm phát) và mức định giá gấp hơn 40 lần doanh thu ngay trong ngày giao dịch đầu tiên, nhưng chỉ 7 công ty còn giao dịch cao hơn sau ba năm.
Trung bình, các cổ phiếu này mất khoảng một nửa giá trị so với cuối ngày đầu tiên và kém mức bình quân thị trường khoảng 63%.
Những trường hợp lao dốc đáng chú ý gồm Beyond Meat (2019), Palm (2000) và Snowflake (2020). Datadog và Zoom – đều lên sàn năm 2019 – là một trong số ít có thể trụ vững. Tesla – IPO năm 2010 với mức định giá khiêm tốn hơn – lại là ngoại lệ khi tăng trưởng vượt bậc suốt thập kỷ qua.
“Mức định giá cực cao mà SpaceX có thể đạt được làm giảm phần nào tiềm năng tăng thêm,” Ritter nói.
Logo SpaceX và ảnh Elon Musk trong hình minh họa. Ảnh: Reuters
