Lãnh đạo phe đối lập Venezuela María Corina Machado đã giành Giải Nobel Hòa bình hôm thứ Sáu vì những nỗ lực thúc đẩy các quyền dân chủ và chống lại chế độ độc tài, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tuyên bố rằng ông mới là người xứng đáng nhận giải.
Machado, 58 tuổi, là một kỹ sư công nghiệp hiện đang phải sống trong cảnh ẩn náu. Năm 2024, bà bị tòa án Venezuela cấm tranh cử tổng thống, qua đó ngăn bà đối đầu với Tổng thống Nicolás Maduro, người nắm quyền từ năm 2013.
“Khi những kẻ độc tài chiếm đoạt quyền lực, điều quan trọng là phải ghi nhận những người dũng cảm đứng lên bảo vệ tự do và chống lại áp bức,” Ủy ban Nobel Na Uy viết trong bản tuyên dương.
Machado “đối đầu trực diện với Maduro” dù bị đe dọa tính mạng
María Corina Machado là một nhà ngoại giao kỳ cựu, nhiều thập niên qua đã nỗ lực âm thầm thúc đẩy tiến trình dân chủ tại Venezuela, theo phóng viên Isa Soares của CNN.
Cuộc đấu tranh bền bỉ của bà vì một nền dân chủ an toàn tại quê hương đã nhiều lần khiến Tổng thống Nicolás Maduro tức giận. Machado từng đối mặt với hàng loạt lời đe dọa tính mạng, buộc bà phải lẩn trốn.
Tuy vậy, Machado từng khẳng định rằng mục tiêu của bà vượt xa bản thân mình. Trong một cuộc trò chuyện với CNN vào đầu năm 2025, nữ lãnh đạo được trao giải Nobel cho biết: “Tôi nhận thức rõ trách nhiệm của mình, nhưng chúng tôi cũng hiểu rằng đây là một cái giá vượt lên trên từng cá nhân. Chúng ta cần phải làm điều này.”
Dân chủ là “điều kiện tiên quyết của hòa bình”
Nina Græger, Giám đốc Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo (PRIO), cho rằng Giải Nobel Hòa bình dành cho María Corina Machado “trước hết là một giải thưởng dành cho nền dân chủ.”
“Các nghiên cứu cho thấy dân chủ là điều kiện quan trọng để đạt được hòa bình. Trong bối cảnh chủ nghĩa độc tài đang trỗi dậy trên khắp thế giới, giải thưởng này tôn vinh lòng dũng cảm của những người bảo vệ tự do bằng lá phiếu, chứ không phải bằng súng đạn,” Græger nói trong một tuyên bố gửi CNN.
Bà ca ngợi “cam kết dũng cảm của Machado đối với các cuộc bầu cử tự do, công bằng và một nền quản trị có trách nhiệm ở Venezuela, phản ánh niềm tin rằng hòa bình lâu dài chỉ có thể được xây dựng trên nền tảng dân chủ.”
Khi công bố giải thưởng, Ủy ban Nobel cho biết vai trò “người thống nhất” trong phong trào đối lập của Machado “chính là cốt lõi của dân chủ: đó là ý chí chung bảo vệ các nguyên tắc của quyền lực nhân dân, dù có bất đồng.”
Mỹ lâu nay ủng hộ mạnh mẽ phe đối lập Venezuela
Trước lễ công bố năm nay, truyền thông quốc tế tập trung vào việc ông Trump nhiều lần công khai tuyên bố rằng ông xứng đáng nhận Giải Nobel Hòa bình. Cựu tổng thống Mỹ cũng là một nhà phê phán mạnh mẽ của Maduro.
“Tôi cho rằng điều rút ra quan trọng nhất là Ủy ban Nobel đã một lần nữa thể hiện tính độc lập, họ không bị chi phối bởi ý kiến công chúng hay các nhà lãnh đạo chính trị khi lựa chọn người nhận giải,” ông Halvard Leira, giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Na Uy, nhận định.
“Trump có thể diễn giải kết quả này theo cách riêng của ông, nhưng đây là một giải thưởng trao cho một lý tưởng mà Mỹ đã ủng hộ mạnh mẽ trong nhiều năm.
Phe đối lập dân chủ tại Venezuela từ lâu đã được Mỹ hậu thuẫn. Vì vậy, thật khó để coi đây là một sự xúc phạm đối với Trump,” ông nói thêm.
Thỏa thuận Gaza đến quá muộn cho Trump năm nay
Ủy ban Nobel đã đưa ra quyết định cuối cùng trước khi thỏa thuận ngừng bắn và trao đổi con tin – giai đoạn đầu trong sáng kiến của Trump nhằm chấm dứt chiến sự ở Gaza – được công bố hôm thứ Tư.
Trước đó, các chuyên gia theo dõi giải thưởng cũng nhận định rằng Trump rất khó giành chiến thắng, bởi nhiều chính sách của ông bị xem là làm suy yếu trật tự quốc tế mà Ủy ban Nobel luôn trân trọng.
Giải Nobel Hòa bình, trị giá 11 triệu krona Thụy Điển (tương đương khoảng 1,2 triệu USD), sẽ được trao tại Oslo vào ngày 10 tháng 12, nhân ngày mất của nhà công nghiệp Thụy Điển Alfred Nobel, người sáng lập hệ thống giải thưởng này trong di chúc năm 1895.
Jørgen Watne Frydnes cho biết hiện chưa rõ liệu María Corina Machado có thể đến Na Uy dự lễ trao Giải Nobel Hòa bình vào tháng 12 hay không.
“Đây là vấn đề an ninh. Còn quá sớm để nói. Chúng tôi luôn hy vọng có thể đón người đoạt giải tại Oslo, nhưng tình hình an ninh hiện rất nghiêm trọng và cần được xử lý trước tiên,” ông nói hôm thứ Sáu.
Lãnh đạo phe đối lập Venezuela María Corina Machado giơ tay tại một cuộc biểu tình trước lễ nhậm chức nhiệm kỳ ba của Tổng thống Nicolás Maduro ở Caracas, Venezuela, ngày 9 tháng 1 năm 2025. Ảnh: Reuters
Jørgen Watne Frydnes, Chủ tịch Ủy ban Nobel, công bố người đoạt Giải Nobel Hòa bình năm 2025. Ảnh: Reuters
