Trung tâm Khoa học California chính thức mở cửa Trung tâm Hàng không và Vũ trụ Samuel Oschin mới vào ngày 13-11, đưa tàu con thoi Endeavour đã nghỉ hưu trở thành điểm nhấn của khu trưng bày.
Sau hơn 30 năm chuẩn bị, công chúng có thể tham quan khu nhà triển lãm mới quy mô lớn của bảo tàng khoa học tại Los Angeles. Tâm điểm là tàu con thoi Endeavour được dựng thẳng đứng theo tư thế chuẩn bị phóng, cao gần 61 m.
Theo Trung tâm Khoa học California, đây là nơi duy nhất trên thế giới trưng bày một hệ thống tàu con thoi hoàn chỉnh bằng hiện vật thật trong tư thế chuẩn bị phóng, gồm Endeavour, bình nhiên liệu ngoài và hai tên lửa đẩy. Discovery tại Virginia và Atlantis tại Florida cũng là những con tàu từng bay vào vũ trụ, nhưng được bố trí theo cách khác. Enterprise tại New York là tàu thử nghiệm, chưa từng bay vào không gian.
Trong khi đó, tại Space Center Houston, gần Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA, du khách có thể tham quan bản sao tàu con thoi Independence đặt nằm ngang trên lưng chiếc Boeing 747 NASA 905 thật. Cách bố trí này tái hiện phương thức vận chuyển tàu con thoi bằng máy bay giữa các địa điểm.
“Bạn sẽ thực sự choáng ngợp khi cánh cửa mở ra và lần đầu tiên nhìn thấy con tàu. Cảm giác đó thật khó diễn tả,” cựu phi hành gia NASA Garrett Reisman nói với Space.com trong chuyến tham quan bảo tàng.
Reisman từng tham gia hai chuyến bay của tàu con thoi trong sự nghiệp phi hành gia, trong đó chuyến đầu tiên được thực hiện trên Endeavour. Con tàu từng thực hiện 25 chuyến bay lên quỹ đạo Trái Đất trong giai đoạn 1992-2011.
“Du khách từ khắp nơi trên thế giới khi đến Los Angeles cũng sẽ có cơ hội tận mắt nhìn thấy con tàu. Sức lan tỏa mà khu trưng bày này tạo ra sẽ rất lớn. Nhiều gia đình có thể đưa con đến đây, giới thiệu với chúng về tàu con thoi và cùng trải nghiệm,” ông nói thêm.
Xung quanh phần chân tàu có nhiều khu trưng bày tương tác. Du khách có thể đi xuống bằng cầu trượt, hoặc sử dụng thang máy và cầu thang. Các hoạt động trải nghiệm gồm mô phỏng hạ cánh tàu con thoi, buồng lái mô phỏng cho phép khách ngồi thử, cùng nhiều hiện vật như lốp tàu và thiết bị vũ trụ được sử dụng qua các thời kỳ.
Endeavour được mở một phần để khách tham quan có thể nhìn vào bên trong, nơi cánh tay robot được bố trí giữa hệ thống tay vịn, dây đai và thiết bị điện tử. Du khách cũng có thể quan sát con tàu từ phía dưới lên đến phần mũi.
Một trong những trải nghiệm đặc biệt là nằm dưới sàn, ngay bên dưới các động cơ của tàu, sau đó đi thang máy lên tháp phóng mô phỏng để đứng đối diện với phần mũi Endeavour. Trên đỉnh tháp còn có sàn trong suốt, cho phép khách đứng phía trên con tàu và nhìn xuống. Tuy nhiên, khu vực này có thể không phù hợp với những người sợ độ cao.
Trung tâm được thiết kế phục vụ mọi lứa tuổi, từ công chúng đến những người từng tham gia các chuyến bay vào không gian. Với Reisman, việc nhìn lại Endeavour gợi nhớ nhiều kỷ niệm trong thời gian ông làm phi hành gia.
“Tôi đang nhìn những thanh vịn mà mình từng bám vào trong một chuyến đi bộ ngoài không gian. Chúng vẫn là những thanh vịn đó. Bàn tay tôi khi ấy nằm trong găng bảo hộ, nhưng vẫn nắm chặt chúng,” ông kể.
Reisman cho biết ông từng dành nhiều thời gian luyện tập cách di chuyển, cố định dây an toàn và bám vào các thanh vịn này trước khi thực hiện nhiệm vụ. Giờ đây, khi đứng trong khu trưng bày, ông có thể nhìn thấy chúng từ thang máy.
“Mỗi lần nhìn thấy những thanh vịn đó, tôi lại nhớ đến chuyến đi bộ ngoài không gian ấy,” ông nói.
Năm 2025, Quốc hội Mỹ phân bổ 85 triệu USD cho việc di dời một tàu vũ trụ từng chở người và xây dựng nơi trưng bày, trong bối cảnh các nghị sĩ Texas thúc đẩy đưa Discovery về Houston. Tuy nhiên, Smithsonian, đơn vị sở hữu Discovery, cảnh báo việc vận chuyển có thể gây hư hại nghiêm trọng cho con tàu. Giám đốc NASA Jared Isaacman cho biết phương án này phải đáp ứng yêu cầu về ngân sách và an toàn; nếu không khả thi, Houston có thể nhận một tàu vũ trụ khác.
Tàu con thoi Endeavour. Ảnh: Future
Khu trưng bày Endeavour mới có mô hình tháp phóng, cho phép khách tham quan nhìn xuống con tàu. Ảnh: Future
