Những rủi ro liên quan đến lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đã nổi lên đứng đầu danh sách các mối lo ngại về ổn định tài chính, theo báo cáo bán niên được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố hôm 13-11.
Báo cáo Ổn định Tài chính của Fed cho thấy những rủi ro tiềm ẩn từ chính công nghệ AI và làn sóng đầu tư với tốc độ chóng mặt vào lĩnh vực này đang trở thành mối quan ngại hàng đầu của giới chuyên gia được khảo sát.
Có tới 87% số người tham gia khảo sát xem AI là rủi ro đáng chú ý đối với hệ thống tài chính. Những lo ngại được nêu gồm nguy cơ tấn công mạng, các hình thức tài trợ vốn phức tạp liên quan đến AI và khả năng doanh thu của ngành suy giảm, kéo theo một đợt điều chỉnh trên diện rộng của thị trường chứng khoán.
Tỷ lệ này tăng mạnh so với mức 50% trong cuộc khảo sát hồi tháng 5 của Fed.
Các rủi ro khác cũng có mối liên hệ đáng kể với AI. Có 52% số người được hỏi lo ngại khả năng giá các tài sản rủi ro đồng loạt giảm mạnh, trong khi 48% quan ngại lãi suất dài hạn tăng cao và 43% đề cập đến tính bền vững của nợ công Mỹ.
Cuộc khảo sát được thực hiện trong tháng 9 và tháng 10, trước những biến động mới nhất tại Nvidia. Khảo sát cũng diễn ra trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ gần đây tại Mỹ, nơi những lo ngại ngày càng tăng của người dân về AI trở thành một vấn đề đáng chú ý.
Mức độ quan tâm gia tăng đối với AI cũng được phản ánh trong chính báo cáo của Fed. Cơ quan này dành một phần đáng kể để phân tích tốc độ tăng nợ vay phục vụ xây dựng trung tâm dữ liệu và các hạ tầng điện toán tiên tiến khác.
Theo báo cáo, lượng nợ phát hành liên quan đến hạ tầng điện toán tiên tiến đã lên tới 680 tỷ USD tính đến tháng 10-2026, cao gấp 5 lần tổng lượng nợ phát hành trong cả năm 2023. Các khoản vay phục vụ lĩnh vực này hiện chiếm gần một phần ba tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp Mỹ có xếp hạng đầu tư thuộc nhóm phi tài chính, so với mức chưa đến 6% cách đây ba năm.
Fed cho rằng làn sóng phát hành nợ và đầu tư vào hạ tầng AI hiện nay có một số điểm tương đồng với chu kỳ đầu tư vào mạng viễn thông băng thông rộng cuối thập niên 1990. Tuy nhiên, quy mô đầu tư hiện tại có thể sớm vượt qua giai đoạn đó.
Một vấn đề đáng chú ý khác là các cấu trúc tài trợ vốn phức tạp đứng sau nhiều dự án. Những hợp đồng dài hạn, thỏa thuận thuê và cam kết bảo lãnh cho phép các tập đoàn công nghệ quy mô lớn hỗ trợ những công ty nhỏ hơn huy động vốn để triển khai dự án. Các nhà thiết kế chip đồ họa và tập đoàn công nghệ lớn cũng thường góp vốn trực tiếp vào những khoản đầu tư này.
Dữ liệu Fed thu thập cho thấy tổng các khoản nợ, cam kết bảo lãnh và hợp đồng thuê hạ tầng chưa bắt đầu thực hiện có thể vượt 3.000 tỷ USD.
Fed cảnh báo mô hình tài trợ vốn vòng tròn như vậy có thể giúp các tập đoàn lớn hấp thụ tổn thất khi thị trường suy thoái, qua đó hạn chế tác động lan rộng đến toàn bộ hệ thống tài chính. Tuy nhiên, nó cũng có thể khiến mức độ rủi ro thực tế mà các tập đoàn này phải đối mặt lớn hơn đáng kể so với những gì thể hiện trong các khoản nợ được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán.
“Những mối liên kết phức tạp giữa các doanh nghiệp tham gia xây dựng trung tâm dữ liệu, thị trường tín dụng đại chúng, các tổ chức cho vay tư nhân và những công ty được lập ra để thực hiện các hoạt động tài trợ vốn đặc biệt tạo ra những điểm dễ tổn thương, đòi hỏi phải được giám sát chặt chẽ”, báo cáo nêu.
Ở những lĩnh vực khác của hệ thống tài chính, Fed nhận định định giá tài sản vẫn ở mức cao trên nhiều thị trường, một phần nhờ sự lạc quan của nhà đầu tư đối với AI.
Báo cáo cho biết đầu tư vào lĩnh vực AI là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ trong năm nay. Tuy nhiên, nếu lợi nhuận doanh nghiệp bất ngờ suy giảm, thị trường có thể lao dốc, tín dụng bị thắt chặt và hoạt động đầu tư giảm sút, gây sức ép lên toàn bộ nền kinh tế.
Một đợt suy thoái như vậy có thể trở nên nghiêm trọng hơn do mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính tương đối cao ở một số bộ phận của hệ thống tài chính. Fed đặc biệt lưu ý các quỹ đầu cơ, nhất là những quỹ lớn nhất, hiện sử dụng đòn bẩy ở mức cao nhất kể từ khi cơ quan này bắt đầu thu thập dữ liệu vào năm 2013.
Dòng chữ “AI Artificial Intelligence” xuất hiện cùng bàn phím máy tính trong hình minh họa. AI đã nổi lên đứng đầu danh sách các mối lo ngại về ổn định tài chính Mỹ. Ảnh: Reuters
