Trung Quốc đang tiến gần hơn đến mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trước năm 2030, với các thành phần quan trọng của chương trình như tàu đổ bộ, xe tự hành và bộ đồ du hành vũ trụ đã được giới thiệu. Trước sức ép cạnh tranh này, Giám đốc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) Jared Isaacman muốn Mỹ duy trì ít nhất một vụ phóng tên lửa cỡ lớn mỗi năm, nhằm bảo đảm tiến độ đưa người Mỹ trở lại Mặt Trăng vào năm 2028.
“Đây thực sự là một cuộc đua không gian,” Isaacman nói với Space.com trong cuộc phỏng vấn gần đây về chương trình Artemis. Ông cho rằng Trung Quốc đang tiến rất gần Mỹ trong lĩnh vực không gian, khiến cuộc cạnh tranh lần này khác đáng kể so với thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Theo Isaacman, Mỹ đặt mục tiêu đưa phi hành gia đổ bộ Mặt Trăng vào cuối năm 2028, trong khi Trung Quốc dự kiến thực hiện mục tiêu này trước cuối năm 2029. Khoảng cách giữa hai kế hoạch chỉ còn khoảng một năm.
“Liệu họ có làm được không? Có. Trung Quốc đã giới thiệu tàu đổ bộ, xe tự hành, bộ đồ du hành vũ trụ và kiến trúc gồm hai lần phóng, được tích hợp khả năng tái sử dụng,” ông nói.
Isaacman nhận định Mỹ không còn duy trì ưu thế vượt trội trên mọi lĩnh vực công nghệ như trong cuộc cạnh tranh với Liên Xô trước đây. Trung Quốc hiện đã thu hẹp đáng kể khoảng cách, không chỉ trong lĩnh vực không gian mà còn ở nhiều ngành công nghệ khác.
“Trong Chiến tranh Lạnh, Mỹ dẫn trước về năng lực điện toán và tất cả các lĩnh vực công nghệ. Năng lực của chúng ta vượt xa đối thủ. Nhưng với Trung Quốc thì không như vậy. Họ đang tiến rất gần,” ông nói.
Trước sức ép đó, người đứng đầu NASA nhấn mạnh cơ quan này phải đẩy nhanh tiến độ chương trình Artemis, trong đó ưu tiên duy trì nhịp phóng tên lửa đẩy siêu nặng Hệ thống Phóng Không gian (SLS).
“Nhiều người, đặc biệt trong cộng đồng hàng không vũ trụ, thường tập trung vào việc các tàu đổ bộ đã sẵn sàng hay chưa. Hiện tại, điều đó không phải mối quan tâm chính của tôi. Điều tôi quan tâm là chúng ta phải phóng những tên lửa cỡ lớn ít nhất mỗi năm một lần,” Isaacman nói.
Theo ông, tần suất phóng này là điều kiện cần để NASA duy trì năng lực thực hiện các sứ mệnh đưa con người thám hiểm không gian sâu. Cơ quan đã hoàn thành chuyến bay quanh Mặt Trăng của Artemis II hồi tháng 4-2026 và dự kiến tiếp tục phóng vào năm 2027.
Vụ phóng năm 2027 sẽ phục vụ Artemis III. Trong sứ mệnh này, bốn phi hành gia sẽ bay lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp để thử nghiệm quy trình tiếp cận, kết nối và vận hành giữa tàu vũ trụ Orion của NASA với các tàu đổ bộ Mặt Trăng do doanh nghiệp tư nhân phát triển, gồm Starship của SpaceX và Blue Moon của Blue Origin. Các thử nghiệm này nhằm giảm rủi ro trước khi NASA triển khai sứ mệnh đổ bộ Artemis IV, dự kiến vào năm 2028.
Isaacman cho rằng một vụ phóng mỗi năm vẫn chưa phải tần suất lý tưởng. Ông nhắc lại chương trình tàu con thoi từng có giai đoạn thực hiện bốn sứ mệnh mỗi năm, còn chương trình Apollo cũng duy trì nhịp độ hoạt động cao hơn hiện nay. Tuy nhiên, NASA khó có thể sớm trở lại mức đó.
“Ít nhất mỗi năm một lần là mức tối thiểu. Ngay cả nhiều năm sau, nếu còn đảm nhiệm vị trí này, tôi vẫn sẽ trình bày quan điểm đó trước Quốc hội,” ông nói.
Theo Isaacman, các sứ mệnh không gian sâu ngày càng phức tạp, đòi hỏi NASA phải duy trì năng lực phóng thường xuyên và khai thác tối đa giá trị từ mỗi chuyến bay, tương xứng với rủi ro, ngân sách của người đóng thuế và mục tiêu phát triển dài hạn.
“Đó là những gì chúng tôi đang thực hiện với Artemis III, qua đó chuẩn bị tốt hơn cho Artemis IV,” ông nói.
Cuộc đua Mặt Trăng vượt khỏi lĩnh vực không gian
Isaacman cho rằng cuộc cạnh tranh với Trung Quốc không chỉ quyết định quốc gia nào đưa người lên Mặt Trăng trước, mà còn có thể ảnh hưởng đến vị thế công nghệ và sức mạnh công nghiệp của Mỹ trên trường quốc tế.
“Hậu quả nếu chúng ta thất bại trong cuộc đua này, tôi có thể khẳng định, sẽ tác động đến toàn thế giới. Điều đó sẽ khiến mọi thứ bị đặt dấu hỏi”, ông cảnh báo.
Người đứng đầu NASA đặt vấn đề liệu các quốc gia trong tương lai sẽ lựa chọn công nghệ AI, máy tính, ô tô, máy bay hay tàu biển của Mỹ hay Trung Quốc, cũng như tin tưởng vào những bảo đảm an ninh của bên nào.
Theo Isaacman, những hệ quả đó khiến NASA phải tập trung nguồn lực cao độ cho chương trình Artemis. Ông cũng cho rằng cơ quan đã có kế hoạch để đạt mục tiêu và tin Mỹ sẽ giành chiến thắng trong cuộc đua này.
“Chúng tôi đã có công thức dẫn đến thành công và tôi tin rằng Mỹ sẽ giành chiến thắng,” Isaacman nói với Space.com. “Tôi cảm thấy lạc quan. Hiện nay, chúng ta đang đi trên con đường khả thi hơn nhiều để đặt chân lên bề mặt Mặt Trăng so với trước đây,” ông nói.
Giám đốc NASA Isaacman trả lời phỏng vấn Space.com, thể hiện quyết tâm đưa người Mỹ trở lại Mặt Trăng trước Trung Quốc. Ảnh: Space.com
