Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang tạo thêm sức ép lên các tập đoàn công nghệ lớn, đúng lúc giới đầu tư ngày càng nghi ngờ khả năng sinh lời từ những khoản tiền khổng lồ đổ vào trí tuệ nhân tạo (AI). Cổ phiếu công nghệ lao dốc, kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu đối mặt nguy cơ trì hoãn, còn triển vọng siết chặt quản lý khiến các công ty phải tính lại chiến lược mở rộng.
Ngày 5-11, chỉ hai ngày sau cuộc bầu cử, chỉ số Nasdaq Composite giảm 5,5%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2025. Chỉ số Nasdaq 100 mất 6,4%, tương đương khoảng 2.500 tỷ USD vốn hóa thị trường. Cổ phiếu Nvidia giảm 9%, AMD mất 17%, trong khi chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm 12%. Nhiều doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu cũng chịu tổn thất lớn: Nebius giảm 15%, CoreWeave mất 10%, còn Applied Digital, Cipher Digital và IREN đều giảm hơn 14%.
Theo Reuters, đợt bán tháo phản ánh lo ngại rằng chiến thắng của đảng Dân chủ có thể dẫn đến các quy định nghiêm ngặt hơn, làm chậm tốc độ xây dựng hạ tầng AI. Chỉ số Nasdaq đã giảm gần 12% so với mức đỉnh hồi đầu tháng 10, bước vào vùng điều chỉnh của thị trường.
Michael O’Rourke, chiến lược gia trưởng tại JonesTrading, nhận định việc các ứng viên Dân chủ giành chiến thắng ở nhiều bang đã khiến nguy cơ đình trệ hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu trở thành mối quan tâm lớn của giới đầu tư.
Tuy nhiên, kết quả bầu cử không phải nguyên nhân duy nhất. Thị trường vốn đã xuất hiện những dấu hiệu bất an trước đó, khi chi phí vay vốn tăng và nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu doanh thu tương lai có đủ bù đắp các khoản đầu tư khổng lồ vào AI hay không.
Ted Parkhill, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Incline Investment Management, nói với Reuters: “Thị trường đang chuyển từ lời hứa về AI sang cái giá của AI”. Theo ông, AI chắc chắn sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong dài hạn, nhưng điều đó không có nghĩa mọi cổ phiếu liên quan đến công nghệ này đều đang được định giá hợp lý.
Áp lực tài chính thể hiện rõ ở những doanh nghiệp chuyên cho thuê năng lực tính toán phục vụ AI. CoreWeave, một trong những công ty được xem là thước đo tâm lý nhà đầu tư đối với hoạt động chi tiêu và vay nợ trong lĩnh vực này, chứng kiến chênh lệch lợi suất hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng kỳ hạn 5 năm tăng lên mức cao kỷ lục. Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (Credit Default Swap – CDS) là một dạng hợp đồng bảo hiểm rủi ro vỡ nợ, trong đó nhà đầu tư trả một khoản phí cho bên bán CDS để được bồi thường nếu doanh nghiệp phát hành trái phiếu không thể trả nợ). Đây là dấu hiệu thị trường đánh giá rủi ro vỡ nợ của doanh nghiệp đang tăng lên.
Ngay cả những công ty AI tư nhân có triển vọng tăng trưởng cao cũng phải đối mặt với câu hỏi về khả năng tài trợ cho kế hoạch mở rộng. Trong hồ sơ công bố đầu tháng 11, Anthropic cho biết doanh thu quý III tăng 47% so với quý trước, lên 16,96 tỷ USD, thấp hơn nhiều tốc độ tăng 144% của quý II. Công ty đồng thời tiết lộ gần 900 tỷ USD cam kết về năng lực tính toán với các đối tác, trong đó có Amazon và Google. Anthropic cảnh báo nếu các đối tác cung cấp hạ tầng không thể tiếp cận nguồn vốn hoặc phải chịu chi phí tài chính cao hơn, năng lực tính toán đã cam kết có thể bị trì hoãn, điều chỉnh hoặc cắt giảm.
Thông tin này khiến một số nhà đầu tư cân nhắc lại mức định giá được đồn đoán lên tới 1.500 tỷ USD của Anthropic trước đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Reuters dẫn lời các nhà đầu tư cho biết mức định giá này đang bị xem là quá cao trong bối cảnh thị trường công nghệ vừa trải qua đợt bán tháo mạnh.
Trung tâm dữ liệu trở thành điểm nóng chính trị
Sức ép không chỉ đến từ thị trường vốn. Kết quả bầu cử cho thấy sự phản đối ngày càng rõ của người dân đối với làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu, hạ tầng thiết yếu cho các hệ thống AI. Nhiều ứng viên Dân chủ giành chiến thắng sau khi cam kết hạn chế các dự án mới, yêu cầu doanh nghiệp chịu trách nhiệm về chi phí điện và tác động môi trường.
Theo AP, cử tri đã thông qua các biện pháp hạn chế trung tâm dữ liệu trong 44 trên 45 cuộc trưng cầu địa phương. Dữ liệu của tổ chức Data Center Watch cho thấy 32 trong số 34 ứng viên thắng cử chức thống đốc bang ủng hộ tăng cường quản lý hoặc hạn chế các dự án này; 12 người cam kết cấm hoặc tạm hoãn xây dựng. Những đề xuất đang được cân nhắc gồm yêu cầu công khai mức tiêu thụ điện, nước, lấy ý kiến cộng đồng và chấm dứt ưu đãi thuế cho các dự án.
TechCrunch dẫn kết quả thăm dò của NBC cho biết hơn một nửa số người được hỏi cho rằng AI có thể gây hại nhiều hơn lợi, trong khi gần 80% phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu tại khu dân cư của họ. Tại một hạt ở bang Ohio, nơi Meta từng lên kế hoạch xây dựng cơ sở rộng khoảng 65.000 m², cử tri đã thông qua lệnh cấm trung tâm dữ liệu.
Sự phản đối này có thể làm đảo lộn kế hoạch đầu tư của các tập đoàn công nghệ. Các nhà phân tích UBS ước tính khoảng 30% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến được bổ sung tại Mỹ trong năm 2028 có nguy cơ bị ảnh hưởng nếu các dự án bị tạm dừng. Goldman Sachs cũng dự báo việc xây dựng có thể chậm lại tại những bang như Georgia và Texas sau chiến thắng của đảng Dân chủ.
Dina Powell McCormick, Chủ tịch Meta, thừa nhận việc xây dựng trung tâm dữ liệu sẽ khó khăn hơn sau bầu cử, theo TechCrunch. Bà cho rằng ngành công nghệ chưa giải thích đầy đủ lợi ích của các khoản đầu tư này với cộng đồng. Theo bà, người dân nhìn thấy trung tâm dữ liệu như hình ảnh cụ thể nhất của AI và có thể dễ dàng phản đối một dự án khi không muốn cơ sở đó xuất hiện trong khu vực sinh sống.
OpenAI cũng nhanh chóng điều chỉnh cách tiếp cận. Công ty tuyên bố sẽ không còn yêu cầu các quan chức địa phương ký thỏa thuận bảo mật thông tin khi thảo luận về địa điểm xây dựng trung tâm dữ liệu mới, đồng thời cho phép người dân tiếp cận kế hoạch xây dựng và thông tin về ảnh hưởng đối với giao thông, tiếng ồn, ánh sáng. Giám đốc phụ trách quan hệ toàn cầu Chris Lehane cho rằng các trung tâm dữ liệu có thể tạo việc làm lâu dài, bởi phần cứng bên trong cần được nâng cấp sau mỗi ba đến năm năm.
Greg Brockman, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập OpenAI, thừa nhận ngành công nghệ cần làm tốt hơn trong việc giải thích lợi ích của các dự án. “Các bạn không thể chỉ đăng một dòng trên mạng xã hội và nói rằng việc này sẽ tốt đẹp. Các bạn cần trực tiếp đến với cộng đồng,” ông nói tại một sự kiện của WSJ Tech, theo TechCrunch.
Cuộc kiểm tra sức chịu đựng của mô hình AI
Những diễn biến trên đặt ra thách thức lớn hơn đối với mô hình phát triển AI hiện nay. Các tập đoàn công nghệ đang đầu tư hàng trăm tỷ USD vào chip, trung tâm dữ liệu và nguồn cung điện với kỳ vọng nhu cầu tính toán sẽ tiếp tục tăng mạnh. Nhưng nếu dự án bị trì hoãn, chi phí tài chính tăng hoặc khách hàng không tạo ra đủ doanh thu, những khoản đầu tư này có thể trở thành gánh nặng.
Reuters từng dẫn dự báo của Goldman Sachs rằng các công ty công nghệ lớn có thể chi hơn 6.000 tỷ USD cho AI đến năm 2030, cao hơn nhiều lần số vốn từng được đầu tư vào hạ tầng Internet trong thời kỳ bùng nổ dotcom. Quy mô vốn lớn khiến rủi ro không chỉ nằm ở từng công ty mà còn lan sang ngân hàng, nhà đầu tư và các nhà cung cấp thiết bị, năng lượng.
Dù vậy, các tập đoàn AI chưa có dấu hiệu từ bỏ kế hoạch mở rộng. Sarah Friar, Giám đốc tài chính OpenAI, nói với CNBC ngày 6-11 rằng công ty sẽ tiếp tục đầu tư vào trung tâm dữ liệu tại Mỹ để đáp ứng nhu cầu khách hàng. “Chúng tôi sẽ tiếp tục xây dựng quan hệ với các cộng đồng để có được năng lực tính toán cần thiết,” bà nói.
Meta cũng khẳng định các khoản đầu tư hạ tầng vẫn có thể sinh lời ngay cả khi nhu cầu đối với một sản phẩm AI cụ thể không đạt kỳ vọng. Powell McCormick cho biết công ty nhận được các đề nghị thuê năng lực tính toán từ những trung tâm dữ liệu đã xây dựng. Điều này có thể giúp Meta tìm đầu ra cho hạ tầng, ngay cả khi các dịch vụ AI của hãng chưa mở rộng như mong muốn.
Tuy nhiên, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ cho thấy các tập đoàn công nghệ không còn chỉ cần thuyết phục nhà đầu tư và khách hàng. Họ còn phải chứng minh rằng những dự án tiêu tốn nhiều điện, nước và đất đai mang lại lợi ích thực tế cho cộng đồng, thay vì đẩy chi phí sang người dân. Trong khi đó, giới đầu tư muốn thấy doanh thu và lợi nhuận đủ sức chứng minh các khoản chi khổng lồ là hợp lý.
AI có thể tiếp tục là công nghệ chiến lược của nền kinh tế Mỹ, nhưng tốc độ phát triển của ngành sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng giải quyết những câu hỏi rất cụ thể: ai trả tiền cho hạ tầng, ai được hưởng lợi từ nó và liệu doanh thu tương lai có đủ bù đắp chi phí hiện tại hay không.
Các nhà giao dịch hợp đồng tương lai làm việc trên sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE), thành phố New York, Mỹ, ngày 5/11/2026. Ảnh: Reuters
Các tòa nhà trung tâm dữ liệu đang được xây dựng trong khuôn viên cơ sở dữ liệu của OpenAI tại Abilene, bang Texas, Mỹ, ngày 23/9/2025. Ảnh: Reuters
