Kính thông minh, tai nghe AI: Liệu người dùng có muốn đeo mỗi ngày? -

Từ kính thông minh có thể chụp ảnh, nhận diện cảnh vật và trò chuyện với trợ lý AI đến tai nghe hỗ trợ dịch trực tiếp, các thiết bị đeo đang trở thành mặt trận mới của ngành công nghệ. Meta đã chứng minh rằng một sản phẩm kết hợp thiết kế thời trang với AI có thể thu hút lượng lớn người mua, thúc đẩy Google, Samsung và nhiều hãng Trung Quốc tham gia cuộc đua.
Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng nhanh là câu hỏi lớn hơn: người dùng có sẵn sàng đeo những thiết bị này mỗi ngày, và chúng có đủ hữu ích để trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hay không?
Kính thông minh dẫn đầu làn sóng mới
Thị trường thiết bị đeo tích hợp AI không phải một phân khúc thống nhất. Nó bao gồm kính thông minh, tai nghe, đồng hồ, nhẫn theo dõi sức khỏe và những thiết bị nhỏ gọn có thể ghi âm, ghi hình hoặc tương tác với trợ lý AI. Trong số đó, kính thông minh đang nổi lên như một trong những hướng phát triển đáng chú ý nhất.
Theo hãng nghiên cứu thị trường IDC, lượng kính thông minh xuất xưởng trên toàn cầu dự kiến đạt 13,6 triệu chiếc trong năm 2026, tăng 41,4% so với năm trước. Đến năm 2030, con số này có thể lên 27,3 triệu chiếc.
Một nhận định khác đến từ Counterpoint Research. Theo hãng này, lượng kính AI xuất xưởng toàn cầu tăng 263% trong nửa đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, 96% số kính AI được xuất xưởng trong giai đoạn này không có màn hình hiển thị trực tiếp trước mắt người dùng. Điều đó cho thấy thị trường hiện tăng trưởng chủ yếu nhờ những sản phẩm tương đối đơn giản, kết hợp thiết kế kính truyền thống với camera, loa, micro và trợ lý AI, thay vì những thiết bị thực tế tăng cường phức tạp.
Thành công nổi bật nhất thuộc về Meta, công ty mẹ của Facebook. Thông qua hợp tác với tập đoàn kính mắt EssilorLuxottica, Meta phát triển dòng kính Ray-Ban Meta, kết hợp kiểu dáng quen thuộc với khả năng chụp ảnh, quay video, nghe nhạc, gọi điện và tương tác với trợ lý AI.
EssilorLuxottica cho biết doanh số kính AI của tập đoàn, gồm các dòng Ray-Ban Meta và Oakley Meta, vượt 7 triệu chiếc trong năm 2025. Con số này cao hơn nhiều so với tổng lượng bán ra cộng dồn trong hai năm 2023 và 2024.
Theo Counterpoint Research, Meta chiếm khoảng 94% lượng kính AI không màn hình được xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026. Mức tập trung này cho thấy thị trường đang tăng trưởng nhanh nhưng chưa thực sự phân tán về thị phần: một thương hiệu vẫn chiếm ưu thế áp đảo.
Lợi thế của Meta không chỉ nằm ở công nghệ. Thay vì yêu cầu người dùng làm quen với một thiết bị hoàn toàn mới, hãng đưa các chức năng số thông minh vào một vật dụng vốn đã phổ biến là kính. Hợp tác với một nhà sản xuất kính mắt lớn cũng giúp Meta tiếp cận thiết kế, hệ thống phân phối và nhóm khách hàng vốn không nhất thiết quan tâm đến công nghệ.
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh tháng 1-2026, CEO Mark Zuckerberg nhận định: “Thật khó hình dung một thế giới trong vài năm tới mà phần lớn kính mọi người đeo lại không phải là kính AI”. Ông cũng cho biết doanh số kính của Meta đã tăng gấp ba trong năm trước đó.
Nhận định này cho thấy Meta xem kính AI không đơn thuần là một dòng phụ kiện mới, mà có thể trở thành một giao diện công nghệ phổ biến tiếp theo, tương tự vai trò của điện thoại thông minh. Dù vậy, đây vẫn là kỳ vọng của doanh nghiệp; khả năng phổ cập sẽ phụ thuộc vào nhu cầu thực tế và mức độ chấp nhận của người dùng.
Chiến lược này tiếp tục được mở rộng trong năm 2026. Meta bổ sung các mẫu kính dành cho người cần tròng kính có độ (tức là kính thuốc), phát triển dòng kính hướng đến thể thao và giới thiệu kính chỉ có chức năng âm thanh. Hãng cũng đang đưa trợ lý AI và các chức năng hỗ trợ công việc thường ngày vào nhiều mẫu sản phẩm hơn.
Big Tech và các hãng Trung Quốc nhập cuộc
Thành công của Meta đang thúc đẩy những đối thủ lớn xây dựng chiến lược riêng. Google công bố kế hoạch phát triển kính thông minh sử dụng Gemini, với các tính năng như chỉ đường, gửi tin nhắn và chụp ảnh mà không cần lấy điện thoại ra khỏi túi. Google hợp tác với Samsung và Qualcomm trong nền tảng Android XR, đồng thời giới thiệu các thiết kế kính cùng những thương hiệu thời trang Gentle Monster và Warby Parker. Hãng dự kiến đưa kính thông minh mới ra thị trường vào mùa thu năm 2026.
Samsung cũng xem kính AI là bước tiếp theo trong quá trình phát triển giao diện tương tác với thiết bị di động. Tháng 7-2026, hãng giới thiệu định hướng kính thông minh gắn với hệ sinh thái Galaxy, tận dụng kinh nghiệm về phần cứng, thiết kế và khả năng kết nối giữa các thiết bị.
Điểm chung trong cách tiếp cận của các hãng là kính không nhất thiết phải thay thế điện thoại. Thay vào đó, nó trở thành một giao diện bổ sung, cho phép người dùng tiếp cận thông tin và dịch vụ AI nhanh hơn trong những tình huống không tiện cầm điện thoại, chẳng hạn khi đang đi bộ, nấu ăn, di chuyển hoặc làm việc bằng tay.
Các nhà sản xuất Trung Quốc cũng đang tăng tốc. Counterpoint ghi nhận những doanh nghiệp như Rokid, Even Realities và Alibaba tham gia phát triển kính AI và kính thực tế tăng cường. Hệ sinh thái sản xuất linh kiện tương đối hoàn chỉnh trong nước giúp các hãng Trung Quốc thử nghiệm nhiều thiết kế và phân khúc giá khác nhau.
Tuy nhiên, ngoài Meta, thị trường kính AI toàn cầu vẫn phân mảnh, chưa có đối thủ nào tạo được vị thế tương đương. Peter Richardson, Phó chủ tịch phụ trách nghiên cứu tại Counterpoint Research, nhận định: “Ba năm sau khi kính AI Ray-Ban Meta ra mắt vào năm 2023, cục diện cạnh tranh của thị trường kính AI toàn cầu nhìn chung vẫn không thay đổi”.
Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ là cuộc đua về chất lượng mô hình AI. Các hãng còn phải giải quyết bài toán thiết kế, thời lượng pin, trọng lượng, chất lượng âm thanh, camera, khả năng kết nối và sự thoải mái khi đeo trong nhiều giờ. Một chiếc kính có thể thực hiện nhiều tác vụ AI nhưng quá nặng, mau hết pin hoặc có kiểu dáng kén người dùng vẫn khó tiếp cận thị trường đại chúng.
Tai nghe và thiết bị theo dõi sức khỏe
Kính thông minh thu hút nhiều sự chú ý, nhưng tai nghe mới là một trong những nền tảng thuận lợi nhất để đưa AI đến với người dùng phổ thông. Tai nghe đã trở thành phụ kiện quen thuộc, có micro, loa, kết nối không dây và thường xuyên được sử dụng trong ngày. Việc bổ sung trợ lý giọng nói, dịch thuật trực tiếp, tóm tắt nội dung hoặc hỗ trợ giao tiếp vì vậy không đòi hỏi người dùng thay đổi quá nhiều thói quen.
Theo IDC, lượng tai nghe và thiết bị âm thanh đeo trên người xuất xưởng toàn cầu có thể đạt 407,6 triệu chiếc trong năm 2026. Tuy nhiên, con số này bao gồm nhiều loại sản phẩm, không chỉ tai nghe có AI. Quy mô lớn của phân khúc cho thấy các nhà sản xuất có sẵn một nền tảng rộng để bổ sung tính năng thông minh.
Trong khi đó, đồng hồ và nhẫn thông minh có lợi thế ở việc theo dõi sức khỏe. Các thiết bị này có thể thu thập dữ liệu về giấc ngủ, vận động và một số chỉ số sinh lý, sau đó sử dụng AI để nhận diện xu hướng hoặc đưa ra gợi ý cá nhân hóa. IDC dự báo lượng nhẫn thông minh xuất xưởng đạt 4,9 triệu chiếc trong năm 2026, tăng 12,8% so với năm trước.
Những nhóm thiết bị này phục vụ các nhu cầu khác nhau. Kính phù hợp với tương tác dựa trên hình ảnh và ngữ cảnh; tai nghe thuận tiện cho giao tiếp bằng giọng nói; đồng hồ và nhẫn phù hợp với việc thu thập dữ liệu liên tục. Thay vì một thiết bị duy nhất đảm nhiệm mọi chức năng, thị trường có thể phát triển thành hệ sinh thái nhiều thiết bị phối hợp với điện thoại và các dịch vụ AI trên đám mây.
Tiềm năng lớn, nhưng chưa thể thay thế điện thoại
Sức hấp dẫn của thiết bị đeo AI nằm ở khả năng đưa trợ lý số đến gần với bối cảnh thực tế hơn. Trên điện thoại, người dùng thường phải mở ứng dụng, nhập yêu cầu hoặc hướng camera vào vật thể. Với kính thông minh, họ có thể hỏi về thứ đang nhìn thấy, ghi lại một khoảnh khắc hoặc yêu cầu hướng dẫn mà không cần dùng tay. Tai nghe có thể hỗ trợ dịch lời nói trong cuộc trò chuyện, trong khi thiết bị theo dõi sức khỏe có thể cung cấp thông tin dựa trên dữ liệu thu thập theo thời gian.
Đối với doanh nghiệp, những thiết bị này cũng có thể mở ra các ứng dụng trong đào tạo, bảo trì, kho vận và dịch vụ khách hàng. Nhân viên có thể nhận hướng dẫn trực quan trong khi vẫn thao tác bằng tay; kỹ thuật viên có thể chia sẻ hình ảnh hiện trường với chuyên gia từ xa; nhân viên bán hàng có thể tra cứu thông tin sản phẩm mà không cần rời khỏi khách hàng.
Tuy nhiên, tiềm năng không đồng nghĩa với việc mọi thiết bị đeo AI đều sẽ thành công. Những chức năng cơ bản như nghe nhạc, gọi điện và chụp ảnh đã có thể thực hiện bằng các thiết bị phổ biến. Để thuyết phục người dùng chi thêm tiền, AI phải tạo ra lợi ích rõ ràng hơn, chẳng hạn hiểu ngữ cảnh tốt, phản hồi đáng tin cậy và giúp hoàn thành công việc nhanh hơn.
Thách thức còn nằm ở phần cứng. Kính phải đủ nhẹ để đeo cả ngày, nhưng vẫn cần pin, camera, micro và bộ xử lý. Nếu phần lớn tác vụ được chuyển lên máy chủ, thiết bị sẽ phụ thuộc vào kết nối mạng và có thể phát sinh chi phí dịch vụ. Nếu tăng khả năng xử lý ngay trên thiết bị, nhà sản xuất lại phải cân đối hiệu năng, nhiệt lượng, kích thước và thời lượng pin.
Quyền riêng tư sẽ quyết định mức độ chấp nhận
Camera và micro hoạt động trong môi trường thực tế khiến kính AI khác biệt với nhiều thiết bị công nghệ khác. Người đeo có thể muốn ghi lại các hoạt động đời sống hoặc nhận hỗ trợ từ AI, nhưng người xung quanh chưa chắc biết khi nào họ đang bị ghi hình hay thu âm.
Những lo ngại này đang trở thành thách thức đối với ngành. Reuters đưa tin ngày 20-10-2026 rằng các cơ quan quản lý châu Âu và những tổ chức bảo vệ quyền riêng tư đang tăng cường chú ý đến khả năng ghi hình kín đáo và chia sẻ hình ảnh theo thời gian thực của kính thông minh. Một số chính phủ cũng cân nhắc hạn chế sử dụng thiết bị trong những môi trường nhất định.
Vấn đề đã vượt ra ngoài phạm vi trải nghiệm cá nhân. Tại nơi làm việc, kính có camera có thể ghi lại thông tin nội bộ, dữ liệu khách hàng hoặc các cuộc trao đổi nhạy cảm. Trong không gian công cộng, khả năng ghi hình mà người xung quanh không nhận biết cũng có thể gây tranh cãi.
Đối với nhà sản xuất, giải pháp không chỉ là thêm đèn báo khi ghi hình hoặc cung cấp nút tắt camera. Họ còn phải làm rõ dữ liệu nào được thu thập, dữ liệu nào được gửi lên máy chủ, thời gian lưu trữ và cách người dùng kiểm soát thông tin. Các quy định về dữ liệu cá nhân, ghi âm và ghi hình tại từng thị trường cũng có thể ảnh hưởng đến tốc độ mở rộng sản phẩm.
Counterpoint Research cũng xác định chi phí linh kiện tăng và lo ngại về quyền riêng tư liên quan đến camera là những thách thức đối với thị trường kính AI trong ngắn hạn. Theo hãng nghiên cứu này, các vấn đề trên có thể gây sức ép lên ngành, dù chưa làm thay đổi triển vọng tăng trưởng tổng thể.
Thị trường còn ở giai đoạn định hình
Dù các số liệu tăng trưởng rất ấn tượng, thiết bị đeo AI vẫn là một thị trường đang định hình. Dự báo của IDC cho thấy kính thông minh có triển vọng tăng trưởng, nhưng quy mô dự kiến vẫn nhỏ hơn nhiều so với các nhóm thiết bị đeo đã phổ biến như tai nghe. Trong khi đó, thị phần áp đảo của Meta cho thấy thành công của một sản phẩm chưa đồng nghĩa với việc toàn ngành đã tìm ra mô hình kinh doanh bền vững.
Trong vài năm tới, cạnh tranh có thể chuyển từ việc đưa AI vào thiết bị sang việc chứng minh AI hữu ích đến đâu trong những tình huống cụ thể. Meta có lợi thế từ thương hiệu kính và mạng lưới phân phối; Google có mô hình AI và hệ sinh thái dịch vụ; Samsung có nền tảng thiết bị Galaxy; còn các hãng Trung Quốc có khả năng phát triển sản phẩm nhanh và thử nghiệm nhiều mức giá.
Cuối cùng, người chiến thắng có thể không phải hãng tích hợp nhiều tính năng AI nhất, mà là hãng tạo ra thiết bị người dùng thực sự muốn đeo mỗi ngày. Để đạt được điều đó, sản phẩm phải kết hợp được thiết kế dễ sử dụng, chức năng thiết thực, giá hợp lý, thời lượng pin đủ dài và cơ chế bảo vệ quyền riêng tư đáng tin cậy.
Nếu điện thoại từng đưa Internet vào túi người dùng, thiết bị đeo AI đang thử đưa trợ lý số đến gần hơn với mắt, tai của người dùng. Nhưng để trở thành một nền tảng công nghệ lớn tiếp theo, chúng vẫn cần vượt qua khoảng cách giữa sự tò mò ban đầu và nhu cầu sử dụng lâu dài.

Những chiếc kính thực tế ảo cồng kềnh và các ứng dụng chủ yếu phục vụ chơi game đang từng bước được thay thế bởi kính thông minh có thiết kế đủ thời trang và tiện dụng để người dùng có thể đeo ngay cả khi đi siêu thị. Ảnh: IDC

CEO Meta Mark Zuckerberg giới thiệu dòng kính thông minh mới tại sự kiện Meta Connect, tổ chức tại trụ sở công ty ở Menlo Park, bang California, Mỹ, ngày 23-9-2026. Ảnh: Reuters