Các kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu trong không gian nếu thành hiện thực sẽ mở ra một thị trường hoàn toàn mới cho các công ty bảo hiểm, nhưng trước hết họ phải tìm được cách định giá một loại rủi ro chưa từng xuất hiện ở quy mô lớn.
SpaceX đang đưa ra tham vọng mạnh mẽ nhất. Hồi tháng 1, công ty nộp hồ sơ lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đề xuất triển khai một chòm vệ tinh lên tới 1 triệu chiếc để xây dựng các trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo. CEO Elon Musk cho rằng điện toán sử dụng năng lượng Mặt Trời trong không gian có thể rẻ hơn các trung tâm dữ liệu trên mặt đất trong vòng 2-3 năm tới, khi chi phí phóng giảm trong khi chi phí bổ sung nguồn điện trên Trái Đất tăng lên.
Jeff Bezos cũng đặt cược vào điện toán trên quỹ đạo, nhưng với thời gian dài hơn. Công ty công nghệ vũ trụ Blue Origin của ông hồi tháng 3 đệ trình kế hoạch triển khai 51.600 vệ tinh trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO). Bezos nói với CNBC hồi tháng 5 rằng trung tâm dữ liệu trong không gian là “hoàn toàn khả thi”, nhưng cho rằng thời hạn 2-3 năm là “hơi tham vọng”.
Google cũng đang nghiên cứu Project Suncatcher, một mạng lưới các vệ tinh sử dụng năng lượng Mặt Trời được kết nối với nhau và trang bị chip AI của Google. Trong khi đó, startup Starcloud đã đưa một GPU Nvidia H100 thử nghiệm lên quỹ đạo.
Nếu những tham vọng này dẫn tới việc đưa số phần cứng trị giá hàng trăm tỷ USD lên không gian, bảo hiểm sẽ trở thành một phần không thể thiếu của bài toán.
“Nếu bạn là một công ty bảo hiểm chỉ bảo hiểm các tài sản trên mặt đất mà không xem không gian như một biên giới mới của hoạt động thẩm định và bảo hiểm rủi ro, bạn sẽ bỏ lỡ một câu chuyện tăng trưởng lớn,” Patton Kline, người đứng đầu bộ phận hàng không và không gian tại Marsh Mỹ, nói với CNBC.
Theo Kline, các công ty bảo hiểm và khách hàng đã bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực này. Hiện có khoảng 30 công ty bảo hiểm trên thế giới chuyên cung cấp bảo hiểm cho ngành không gian, với tổng phí bảo hiểm hằng năm khoảng 500-750 triệu USD. Con số này chỉ là một phần rất nhỏ so với quy mô bảo hiểm cần thiết nếu hàng trăm tỷ USD hạ tầng điện toán được đưa lên quỹ đạo.
Kline cho rằng điện toán trên quỹ đạo có thể được xem là bước mở rộng của thị trường bảo hiểm không gian, vốn đã bảo hiểm cho các vụ phóng và vệ tinh trong nhiều thập kỷ. Lĩnh vực này còn có một lợi thế đối với các công ty bảo hiểm: những rủi ro trong không gian phần lớn không có mối tương quan với bão, động đất và các thảm họa trên mặt đất.
Tuy nhiên, mở rộng thị trường bảo hiểm để bao phủ các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
“Miền Tây hoang dã”
Andreas Berger, CEO tập đoàn của Swiss Re, một trong những công ty tái bảo hiểm lớn nhất thế giới, cho rằng ý tưởng này kết hợp hai nhóm rủi ro đang tăng trưởng nhanh là hạ tầng AI và hoạt động không gian thương mại. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những câu hỏi cơ bản về quy định, năng lực bảo hiểm và cách định giá rủi ro.
“Có quá nhiều yếu tố chưa được biết để có thể định lượng rủi ro với mức độ chắc chắn đủ cao nhằm xây dựng một sản phẩm bảo hiểm bền vững,” Berger nói.
Một CEO trong ngành bảo hiểm, đề nghị không tiết lộ danh tính, đưa ra đánh giá thẳng thắn hơn: “Điều này thật điên rồ”. Vị lãnh đạo dẫn chứng tình trạng thiếu quy định, nguồn vốn chưa đủ và việc chưa có khả năng đáng tin cậy để xây dựng mô hình rủi ro trong lĩnh vực mà ông mô tả là “Miền Tây hoang dã” của không gian.
Những bất định về kỹ thuật cũng rất lớn. Các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có thể phải đối mặt với thất bại khi phóng, bức xạ vũ trụ, hỏng hóc phần cứng, những thách thức trong quản lý nhiệt và nguy cơ ngày càng tăng từ va chạm cũng như rác vũ trụ.
Khác với các trung tâm dữ liệu trên mặt đất, việc sửa chữa hoặc thay thế thiết bị trên quỹ đạo có thể đòi hỏi một vụ phóng mới.
Đối với ngành bảo hiểm, đây vừa là vấn đề vừa là cơ hội. Nếu hoạt động điện toán chuyển lên quỹ đạo, một loại tài sản mới trị giá hàng tỷ USD có thể hình thành cùng với nó.
Nhưng trước khi có thể bảo hiểm cho làn sóng trung tâm dữ liệu tiếp theo, các công ty bảo hiểm có thể sẽ phải xây dựng phần lớn “luật chơi” cho một thị trường mà đến nay vẫn chưa tồn tại ở quy mô thương mại.
Ảnh minh họa một vệ tinh AI thế hệ mới của SpaceX nhằm hình thành trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Ảnh: Space.com
