Liên minh châu Âu (EU) ngày 30/7 công bố kế hoạch tài trợ 10 tỷ euro (khoảng 11,4 tỷ USD) để hỗ trợ xây dựng 7 “siêu nhà máy AI” trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
Ủy ban châu Âu (EC), cơ quan hành pháp của khối 27 nước thành viên, cho biết nguồn vốn công này được kỳ vọng sẽ thu hút thêm khoảng 20 tỷ euro (22,8 tỷ USD) đầu tư từ khu vực tư nhân.
“Khả năng tiếp cận quy mô năng lực tính toán khổng lồ từ các siêu nhà máy AI là yêu cầu mang tính chiến lược đối với châu Âu trong bối cảnh AI phát triển ngày càng nhanh,” bà Henna Virkkunen, Phó Chủ tịch điều hành EC phụ trách chủ quyền công nghệ, cho biết.
Nỗ lực xây dựng “chủ quyền công nghệ” của EU đang trở nên cấp bách hơn khi các nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại sự phụ thuộc vào công nghệ từ các nhà cung cấp nước ngoài có thể bị sử dụng như một công cụ gây sức ép đối với khu vực. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng chỉ trích các quy định công nghệ của EU, trong khi Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu một số khoáng sản quan trọng cho ngành công nghệ.
Theo kế hoạch, các doanh nghiệp hiện có thể nộp hồ sơ tham gia đấu thầu xây dựng các siêu nhà máy AI. Mỗi cơ sở dự kiến được trang bị ít nhất 100.000 chip AI thế hệ mới, giúp chúng mạnh hơn khoảng bốn lần so với các trung tâm dữ liệu AI hiện đang hoạt động trong EU.
Hiện nay, năng lực tính toán AI của EU được cung cấp bởi mạng lưới gồm 19 trung tâm dữ liệu AI trải dài từ Phần Lan đến Tây Ban Nha. Khi 7 siêu nhà máy mới đi vào hoạt động, tổng năng lực tính toán của khối sẽ tăng hơn gấp đôi.
Tuy nhiên, châu Âu vẫn tụt hậu đáng kể so với Mỹ và Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực then chốt của AI. Theo đánh giá năm 2025 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Trung Quốc sở hữu năng lực điện năng khổng lồ phục vụ các trung tâm dữ liệu, trong khi Mỹ thu hút phần lớn nguồn vốn đầu tư tư nhân vào AI trên toàn cầu.
Một báo cáo của EC trình lên Nghị viện châu Âu hồi tháng 6 cho biết châu Âu không sản xuất được nhiều trong số hàng triệu linh kiện cần thiết cho trung tâm dữ liệu. Ngoài ra, chi phí điện tại EU có thể cao gấp hai đến ba lần so với Mỹ và Trung Quốc.
Báo cáo cảnh báo rằng các doanh nghiệp và cơ quan công quyền châu Âu sẽ tiếp tục phụ thuộc vào các nhà cung cấp AI của Mỹ, gây bất lợi cho các doanh nghiệp công nghệ nội khối đang cố gắng cạnh tranh ở phân khúc tiên tiến nhất.
“Việc phụ thuộc vào các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây và AI quy mô siêu lớn, đặc biệt trong các ứng dụng quan trọng, sẽ tiếp tục khiến dữ liệu đối mặt với nguy cơ bị truy cập từ bên ngoài và làm gia tăng rủi ro gián đoạn dịch vụ, ảnh hưởng đến quyền tự chủ vận hành,” báo cáo nêu rõ.
Hiện nay, 5 nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây lớn nhất tại châu Âu đều là doanh nghiệp Mỹ.
Một trong những doanh nghiệp AI nổi bật nhất của châu Âu là công ty Pháp Mistral, đơn vị vận hành một trong những trung tâm dữ liệu AI lớn nhất EU tại Paris và phát triển chatbot Le Chat. Tuy nhiên, Mistral vẫn chưa thể bắt kịp các đối thủ Mỹ như OpenAI (ChatGPT) hay các công ty Trung Quốc như DeepSeek.
Trong khi nhiều lãnh đạo châu Âu như Tổng thống Pháp Emmanuel Macron liên tục cảnh báo về nguy cơ thiếu các doanh nghiệp AI nội địa đủ sức cạnh tranh toàn cầu, dư luận tại châu Âu vẫn bày tỏ nhiều lo ngại về tác động kinh tế, vấn đề quyền riêng tư và hệ quả xã hội của AI.
Ủy ban châu Âu khẳng định các sản phẩm AI được phát triển trên nền tảng mạng lưới trung tâm dữ liệu mới sẽ phải tuân thủ các tiêu chuẩn của EU về bảo vệ dữ liệu, an toàn, an ninh mạng và đạo đức công nghệ.
Bên cạnh đó, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI cũng đang làm dấy lên những tranh cãi về môi trường. Tháng 6 vừa qua, 40 thị trưởng trên thế giới đã ký một thỏa thuận nhằm hạn chế tác động tiêu cực của các trung tâm dữ liệu AI đối với tài nguyên thiên nhiên, giá năng lượng và mục tiêu khí hậu tại các thành phố từ Phoenix (Mỹ) đến Melbourne (Úc).
Một trung tâm dữ liệu tại Frankfurt, Đức. EU đang lên kế hoạch đầu tư 11,4 tỷ USD để xây dựng 7 siêu nhà máy AI nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc. Ảnh: AP
