Trung Quốc đang chuẩn bị mở rộng trạm vũ trụ của mình từ ba lên sáu mô-đun trong những năm tới, đồng thời bổ sung một đài quan sát không gian tầm cỡ Hubble bay đồng quỹ đạo. Kế hoạch này được đưa ra vào thời điểm Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đang tiến dần đến hồi kết sau nhiều thập kỷ vận hành.
Thiên Cung – trạm vũ trụ ba mô-đun hình chữ T – đã được lắp ghép trên quỹ đạo trong các năm 2021 và 2022, và đã tiếp đón nhiều phi hành đoàn Thần Châu với ba thành viên. Tuy nhiên, Bắc Kinh hiện quyết định mở rộng tiền đồn quỹ đạo này với các mô-đun mới để đáp ứng nhu cầu nghiên cứu ngày càng tăng cùng tần suất các sứ mệnh phi hành đoàn và vận chuyển hàng hóa dày đặc hơn.
Kế hoạch mở rộng gồm việc bổ sung một mô-đun đa năng và hai mô-đun thí nghiệm mới, cho phép Trung Quốc nâng quy mô các hoạt động trên trạm.
Ông Qian Hang, nhà nghiên cứu tại Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC), cho biết việc mở rộng này luôn nằm trong kế hoạch ban đầu. Tân Hoa Xã đưa tin giai đoạn đầu của việc mở rộng sẽ bao gồm việc phóng một mô-đun đa năng trọng tải 20 tấn, được thiết kế để kết nối với mô-đun lõi Thiên Hà của Thiên Cung.
Các cổng kết nối bổ sung trên mô-đun mới sẽ cho phép Thiên Cung tiếp nhận nhiều tàu vũ trụ hơn, đồng thời tăng tính linh hoạt trong vận hành khi cần thiết. Ông Qian giải thích lý do mở rộng trạm vũ trụ: “Nếu số lượng các sứ mệnh gia tăng, chúng tôi có nguy cơ phải ‘xếp hàng’ chờ cổng kết nối và thiếu không gian ứng phó khẩn cấp cần thiết.”
Trung Quốc đang phát triển các giải pháp vận tải hàng hóa giá rẻ mới cho Thiên Cung. Trong khi đó, tàu vũ trụ Mộng Châu mới – dự kiến ra mắt trong năm nay – có thể đưa bảy phi hành gia lên quỹ đạo Trái đất tầm thấp. Hiện tại, tàu Thần Châu đang được sử dụng cho các sứ mệnh có người lái của Trung Quốc, với sức chở ba phi hành gia lên Thiên Cung.
Tuy nhiên, trước khi mô-đun mới được đưa lên, kỳ vọng bổ sung đầu tiên cho Thiên Cung sẽ là Tuần Thiên – một đài quan sát không gian cỡ xe buýt với gương chính đường kính 2 mét, nhỏ hơn một chút so với gương của Kính viễn vọng Không gian Hubble.
Trước khi một mô-đun mới được đưa lên trạm, Trung Quốc dự kiến sẽ phóng một kính thiên văn mang tên Xuntian (Tuần Thiên) vào năm 2027, sở hữu trường nhìn rộng gấp khoảng 300 lần Hubble, cho phép nó nghiên cứu và lập bản đồ khoảng 40% bầu trời trong thời gian hoạt động dự kiến 10 năm, sử dụng máy ảnh 2,5 tỷ pixel. Tuần Thiên sẽ bay trên quỹ đạo đồng bộ với Thiên Cung, do đó có thể kết nối với trạm vũ trụ để bảo trì, tiếp nhiên liệu, sửa chữa và nâng cấp.
Kế hoạch mở rộng Thiên Cung của Trung Quốc diễn ra cùng thời điểm Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đang lên kế hoạch kết thúc vòng đời của ISS – trạm vũ trụ lớn hơn nhiều. NASA dự kiến phóng Phương tiện Hạ quỹ đạo Mỹ (USDV) do SpaceX phát triển trong vài năm tới, và sẽ kéo ISS xuống bầu khí quyển trên Thái Bình Dương vào cuối năm 2030 hoặc đầu năm 2031.
Với việc ISS nghỉ hưu, Thiên Cung của Trung Quốc sẽ trở thành tiền đồn thường trực lớn nhất trên quỹ đạo. Theo ông Yang Hong, tổng thiết kế hệ thống trạm vũ trụ của Trung Quốc, kế hoạch mở rộng sẽ nâng khối lượng của Thiên Cung từ 90 tấn lên 180 tấn.
Trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc. Ảnh: CMSE
Ảnh chụp màn hình từ video mô phỏng cảnh phi hành gia Trung Quốc bảo trì Kính viễn vọng Không gian Tuần Thiên bên ngoài Trạm Vũ trụ Thiên Cung. Ảnh: CCTV
