Có rất nhiều câu hỏi được đặt ra sau khi SpaceX phóng khoang hồi quyển Starfall vào không gian hôm 23/6, nhưng cho đến nay vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.
SpaceX đã phát triển phương tiện mới mang tên Starfall trong bí mật và đến nay vẫn công bố rất ít thông tin về dự án này, dù đã công bố sứ mệnh phóng khoang này vào không gian hôm 23/6 trong chuyến bay thử nghiệm bằng tên lửa Falcon 9.
Mục tiêu của sứ mệnh là chứng minh phương tiện có thể bay theo quỹ đạo được kiểm soát và sống sót sau quá trình tái nhập khí quyển Trái Đất.
Chuyến bay thử nghiệm này khiến nhiều người yêu thích không gian bất ngờ bởi SpaceX gần như không tiết lộ thông tin về Starfall trước đó. Sự kín tiếng tiếp tục được duy trì trong ngày phóng khi công ty ngắt sóng trực tiếp khoảng 10 phút sau khi cất cánh, điều thường chỉ xuất hiện trong các nhiệm vụ liên quan đến an ninh quốc gia.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, SpaceX chỉ mô tả ngắn gọn rằng Starfall sẽ “mang lại khả năng tiếp cận môi trường vi trọng lực với chi phí thấp và thường xuyên hơn cho nghiên cứu khoa học cũng như sản xuất trong không gian”.
Thông tin chi tiết hơn xuất hiện trong một báo cáo đánh giá tác động môi trường do Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) công bố hồi tháng trước. Tài liệu này xem xét tác động của hai lần tái nhập khí quyển thử nghiệm của Starfall, trong đó ít nhất một lần được thực hiện sau vụ phóng ngày 23/6. Hiện chưa rõ Falcon 9 đã mang theo bao nhiêu khoang Starfall trong chuyến bay đầu tiên.
Theo FAA, Starfall là một tàu vũ trụ dạng đĩa, cao khoảng 0,75 mét và có đường kính 3,1 mét. Phương tiện nặng khoảng 2,1 tấn và có thể mang theo tối đa 1 tấn hàng hóa. Starfall có thể được phóng bằng cả Falcon 9 lẫn Starship – siêu tên lửa mà SpaceX đang phát triển cho các sứ mệnh Mặt Trăng và Sao Hỏa trong tương lai.
Khoang Starfall gồm hai phần chính: một “tấm đỉnh” bằng nhôm nặng khoảng 1,4 tấn và một tấm chắn nhiệt bằng sợi carbon có thể tách rời. Hàng hóa được đặt trong khoang chứa nằm ở phần tấm đỉnh, với kích thước khoảng 2,5 mét dài, 1,5 mét rộng và 0,5 mét cao.
Để so sánh, tàu Dragon của SpaceX – hiện thường xuyên vận chuyển người và hàng hóa đến Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) – cao khoảng 4,5 mét, đường kính 4 mét, có thể đưa 6 tấn hàng lên quỹ đạo thấp và mang 3 tấn hàng trở về Trái Đất.
Khác với Dragon, Starfall không được thiết kế để chở phi hành gia và cũng không sở hữu hệ thống động cơ đẩy truyền thống.
Theo FAA, phương tiện chỉ được trang bị hệ thống điều khiển tư thế sử dụng khí trơ nén, chẳng hạn khí nitơ, nhằm thực hiện các thao tác nhỏ để định hướng tấm chắn nhiệt đúng vị trí khi tái nhập khí quyển.
Tài liệu cho biết Starfall không có khả năng tự thực hiện quá trình giảm quỹ đạo. Khoang chỉ có thể điều chỉnh tư thế bay, còn việc quay trở lại Trái Đất diễn ra theo quỹ đạo được lập trình sẵn. Khi hạ thấp độ cao, Starfall sẽ bung dù và đáp xuống biển.
Ít nhất hai khoang Starfall đầu tiên dự kiến sẽ rơi xuống khu vực Thái Bình Dương cách bờ Tây nước Mỹ khoảng 1.300 km. Sau đó, các tàu cứu hộ sẽ thu hồi phương tiện cùng toàn bộ hàng hóa bên trong.
Theo FAA, SpaceX đặt ra hai mục tiêu chính cho Starfall. Thứ nhất là cho phép vận chuyển nhanh các loại hàng hóa quan trọng từ điểm này đến điểm kia qua không gian. Thứ hai là hỗ trợ hình thành một thị trường sản xuất thương mại trong không gian bằng cách cung cấp môi trường vi trọng lực, chân không vũ trụ, khả năng lưu trú trên quỹ đạo và dịch vụ đưa sản phẩm trở về Trái Đất với quy mô lớn.
SpaceX không phải công ty duy nhất theo đuổi mô hình này. Công ty Varda Space của Mỹ đã phóng và thu hồi thành công 5 khoang W-series nặng khoảng 300 kg, vừa đóng vai trò nhà máy sản xuất trên quỹ đạo vừa là phương tiện đưa sản phẩm trở về Trái Đất.
Một công ty khác là Outpost Space cũng đang phát triển dòng khoang hồi quyển CarryAll có khả năng đưa tải trọng lên tới 10 tấn từ không gian trở về với độ chính xác cao, sai số chỉ khoảng 25 mét so với vị trí mục tiêu.
Do đó, Starfall không mở ra một lĩnh vực hoàn toàn mới. Tuy nhiên, nhờ lợi thế thống trị thị trường phóng tên lửa và mô hình tích hợp dọc, SpaceX được đánh giá có khả năng trở thành một trong những doanh nghiệp dẫn đầu lĩnh vực vận chuyển hàng hóa từ quỹ đạo về Trái Đất.
Riêng trong năm 2025, Falcon 9 đã thực hiện tới 165 vụ phóng. SpaceX cũng đặt mục tiêu đưa Starship vào khai thác với tần suất hàng nghìn chuyến bay mỗi năm. Nếu kế hoạch này thành hiện thực, công ty có thể triển khai hàng trăm khoang Starfall để vận chuyển các sản phẩm giá trị cao sản xuất trong không gian, như dược phẩm hoặc vật liệu tiên tiến, tới khách hàng trên toàn cầu.
Tên lửa Falcon 9 của SpaceX phóng sứ mệnh thử nghiệm Starfall đầu tiên ngày 23/6/2026. Ảnh: SpaceX
Minh họa phương tiện Starfall trong báo cáo đánh giá môi trường do Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) công bố. Ảnh: FAA
SpaceX dự kiến cho Starfall đáp xuống khu vực Thái Bình Dương cách bờ Tây nước Mỹ khoảng 1.300 km. Ảnh: FAA
