NASA đang lên kế hoạch thần tốc để nâng cao quỹ đạo cho kính viễn vọng Neil Gehrels Swift, nhưng trước hết cơ quan này phải xác định chính xác vị trí của nó trong những tháng tới do ảnh hưởng từ hoạt động của Mặt Trời.
Kính viễn vọng Swift được phóng lên quỹ đạo Trái đất tầm thấp từ năm 2004 để săn tìm các vụ nổ tia gamma. Thiết bị hiện vẫn hoạt động bình thường nhưng đang bị lực cản khí quyển kéo xuống với tốc độ ngày càng tăng và không thể tự chống đỡ do không có hệ thống đẩy.
Tàu vũ trụ tư nhân Link do Katalyst Space Technologies (Arizona) chế tạo dự kiến sẽ được phóng lên vào cuối tháng 6 trên tên lửa Pegasus của Northrop Grumman để tiếp cận Swift, đánh dấu sứ mệnh chưa từng có tiền lệ khi lần đầu tiên một tàu tư nhân tiếp cận và nâng độ cao cho một vệ tinh robot do chính phủ Hoa Kỳ vận hành.
Theo dự báo từ mô hình hồi đầu năm 2025, Swift sẽ lao xuống bầu khí quyển vào mùa hè 2026. NASA đã ký hợp đồng trị giá 30 triệu đô la với Katalyst để thực hiện sứ mệnh giải cứu này.
Tuy nhiên, hoạt động của Mặt Trời thay đổi theo chu kỳ 11 năm, với đỉnh điểm gần nhất vào năm 2024, khiến bầu khí quyển Trái đất giãn nở hoặc co lại – kéo theo lực cản lên các tàu vũ trụ thay đổi liên tục. Do đó, các dự báo về vị trí của Swift cũng thay đổi theo thời gian.
Theo thông báo ngày 26/5 từ Trung tâm Bay Không gian Goddard của NASA, nhóm phụ trách hiện đang tạo ra các dự báo quỹ đạo hàng tuần cho Swift. Nhờ vận hành theo phương pháp mới, nhóm sứ mệnh đã làm chậm thành công quá trình suy giảm quỹ đạo. Swift dự kiến sẽ duy trì ở độ cao ít nhất 300 km so với Trái đất cho đến đầu mùa thu – mốc được gọi là “độ cao tới hạn”, mang lại cơ hội thành công cao nhất cho sứ mệnh của Link.
Nhóm mô phỏng vẫn đang tiếp tục tinh chỉnh các dự báo về vị trí chính xác của Swift vào thời điểm Link được phóng lên vào tháng 6 tới.
Họa đồ mô phỏng của NASA về Đài quan sát Swift Neil Gehrels đang bay trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: Trung tâm Bay Không gian Goddard của NASA
Các kỹ sư của Katalyst ổn định vệ tinh giải cứu LINK trong khi di chuyển nó vào buồng rung tại Trung tâm Bay Không gian Goddard của NASA, ngày 15/4/2026. Ảnh: NASA
