Astrolab vừa đạt được thỏa thuận với bốn trung tâm của NASA để mang theo các thiết bị khoa học lên tàu thám hiểm Mặt Trăng mang tên FLIP. Con tàu này dự kiến sẽ cất cánh trên tàu đổ bộ Griffin-1 của Astrobotic vào cuối năm nay.
Đầu tiên là thiết bị mang tên METAL do Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA phát triển. Đây là bộ cảm biến gồm camera và máy đo bức xạ, có nhiệm vụ tìm kiếm helium-3 – một loại nguyên liệu quý hiếm – trong lớp đất đá trên Mặt Trăng. Thiết bị này được hợp tác phát triển cùng Interlune, công ty đã từng công bố kế hoạch đưa thiết bị thăm dò helium-3 lên chính tàu FLIP trước đó.
Ba thiết bị còn lại gồm mảng phản xạ ngược từ Trung tâm Goddard – dùng để phản chiếu tia laser từ Trái Đất, giúp đo khoảng cách chính xác; cảm biến bụi Mặt Trăng (LDES) từ Trung tâm Johnson – nhiệm vụ của nó là đo mức độ bám bụi và tác hại lên các hệ thống quan trọng của tàu vũ trụ; và thiết bị thử nghiệm lidar (đo khoảng cách bằng tia laser) từ Trung tâm Marshall – công nghệ giống như radar nhưng dùng ánh sáng thay vì sóng vô tuyến.
Không trao tiền, chỉ trao thỏa thuận
Điều đặc biệt là NASA và Astrolab không trao đổi tiền bạc trong thỏa thuận này. Thay vào đó, họ ký một dạng hợp đồng hợp tác (gọi là Space Act Agreement) để đẩy nhanh tiến độ.
Jaret Matthews, ông chủ của Astrolab, giải thích: “Chúng tôi chủ động liên hệ từng trung tâm NASA để hỏi xem họ có thiết bị nào sẵn sàng bay không. Đặc biệt là những thứ có thể mang lại giá trị khoa học thực sự cho các sứ mệnh Mặt Trăng trong tương lai.”
Việc không có tiền trao tay giúp các thủ tục diễn ra nhanh chóng, kịp tiến độ hoàn thiện tàu FLIP để phóng trong năm nay.
Theo Matthews, tàu FLIP về cơ bản đã hoàn thiện. Sắp tới, nó sẽ bước vào giai đoạn “khắc nghiệt”: thử nghiệm sốc, rung và môi trường chân không nhiệt – những điều kiện mô phỏng y hệt khi phóng và bay trong không gian.
Astrolab tự tin rằng FLIP sẽ vượt qua các bài thử nghiệm này, vì trước đó họ đã làm tương tự trên từng bộ phận riêng lẻ. Dự kiến cuối mùa hè này, FLIP sẽ sẵn sàng để gửi đến bãi phóng Kennedy, sau đó được gắn lên tên lửa Falcon Heavy và đưa lên Mặt Trăng.
Cuộc đua giành hợp đồng xe tự hành cho sứ mệnh Artemis
Trong khi chờ FLIP bay, Astrolab còn đang “chạy nước rút” cho một dự án khác: giành hợp đồng chế tạo xe tự hành Mặt Trăng (LTV) cho chương trình Artemis của NASA.
Hồi cuối tháng 3, NASA đã gây bất ngờ khi thông báo bác bỏ toàn bộ các đề xuất xe tự hành cũ của ba công ty (Astrolab, Intuitive Machines và Lunar Outpost). Thay vào đó, cơ quan này yêu cầu cả ba làm lại từ đầu với một thiết kế nhỏ hơn, đơn giản hơn, và phải sẵn sàng vào năm 2028.
Một thay đổi lớn nữa là NASA sẽ tự đứng ra đưa xe lên Mặt Trăng, thay vì để các công ty tự thuê tàu chở. Kèm theo đó là những yêu cầu khắt khe về kích thước và trọng lượng.
Matthews thừa nhận: “Kích thước xe giờ nhỏ hơn rất nhiều so với thiết kế cũ. Chúng tôi đã phải đại tu toàn bộ trong thời gian rất ngắn.”
Dù chưa tiết lộ chi tiết, ông khẳng định xe mới vẫn mang đậm “chất Astrolab” – tức là vẫn nhận ra ngay là sản phẩm của họ.
NASA dự kiến sẽ trao hợp đồng chính thức vào ngày 22/5 tới đây. Sau đó, các công ty chỉ có 18 tháng để hoàn thiện xe.
“Chúng tôi tự tin vì vừa làm chủ được quy trình với FLIP,” Matthews nói. “Nhiều công nghệ trên xe LTV thực chất đã được thử nghiệm trên FLIP rồi. Nhưng nói thật, lịch trình này cực kỳ tham vọng – nó đòi hỏi toàn bộ sự tập trung của chúng tôi.”
Ông kể rằng lịch trình này na ná với thời gian chế tạo xe tự hành cho chương trình Apollo cách đây hơn nửa thế kỷ. Tuy nhiên, xe thời Apollo đơn giản hơn xe bây giờ rất nhiều.
Dù vậy, Matthews tỏ ra hào hứng: “Những thay đổi từ NASA thực sự tiếp thêm năng lượng cho tôi. Chúng tôi không muốn làm họ thất vọng. Vì thế, chúng tôi sẽ dồn toàn bộ tâm sức để biến nó thành hiện thực.”
Tàu thám hiểm FLIP của Astrolab được trưng bày tại trụ sở công ty ở Hawthorne, California. FLIP sẽ mang các tải trọng từ bốn trung tâm của NASA đến cực nam Mặt Trăng trên tàu đổ bộ Griffin-1 của Astrobotic như một phần của sáng kiến Dịch vụ Tải trọng Mặt Trăng Thương mại của NASA. Sứ mệnh dự kiến phóng vào cuối năm 2026. Ảnh: Astrolab
