Apple kỷ niệm 50 năm thành lập trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra thách thức buộc “huyền thoại” Thung lũng Silicon phải chứng minh họ vẫn có thể tạo ra một làn sóng đổi mới làm thay đổi thế giới.
Steve Jobs, thiên tài tiếp thị đầy tham vọng, và Steve Wozniak, người phát minh máy tính Apple, đã cách mạng hóa cách con người sử dụng công nghệ trong thời đại internet, đồng thời xây dựng một công ty hiện được định giá hơn 3.600 tỷ USD.
Hai người bỏ học đại học này đã thay đổi cách con người sử dụng máy tính, nghe nhạc và giao tiếp khi di chuyển, góp phần hình thành lối sống xoay quanh các ứng dụng trên điện thoại thông minh.
Các sản phẩm nổi bật của Apple — Mac, iPhone, Apple Watch và iPad — sở hữu lượng người hâm mộ trung thành như một “tín ngưỡng”, kể từ những ngày khởi đầu khiêm tốn vào 1-4-1976 trong ga-ra của Jobs tại Cupertino, bang California.
Theo Counterpoint Research, Apple đã bán hơn 3,1 tỷ chiếc iPhone kể từ khi ra mắt năm 2007, mang lại khoảng 2.300 tỷ USD doanh thu.
Theo nhà phân tích Yang Wang của Counterpoint, iPhone là sản phẩm điện tử tiêu dùng thành công nhất mọi thời đại, định hình lại cách con người giao tiếp, đồng thời trở thành “biểu tượng thời trang và địa vị toàn cầu”.
Trước iPhone, Apple đã làm thay đổi ngành máy tính cá nhân với Macintosh năm 1984, với giao diện biểu tượng và chuột giúp máy tính trở nên dễ tiếp cận hơn với công chúng — đồng thời châm ngòi cho cuộc cạnh tranh nổi tiếng giữa Jobs và Bill Gates của Microsoft.
“Apple được thành lập dựa trên một ý tưởng đơn giản rằng công nghệ phải mang tính cá nhân, và niềm tin đó — từng được xem là rất cấp tiến vào thời điểm đó — đã thay đổi mọi thứ,” Giám đốc điều hành Tim Cook viết trong thư kỷ niệm đăng trực tuyến.
Apple đã thay đổi thị trường âm nhạc với iPod và iTunes, biến điện thoại thông minh thành sản phẩm đại chúng với iPhone, và phổ biến hóa máy tính bảng với iPad. Apple Watch cũng nhanh chóng chiếm vị trí dẫn đầu thị trường đồng hồ thông minh, dù ra mắt muộn hơn đối thủ.
Dù không phải là nhà phát minh, Jobs — qua đời năm 2011 ở tuổi 56 — nổi tiếng với sự quyết liệt trong việc kết hợp công nghệ và thiết kế để tạo ra những sản phẩm trực quan, dễ sử dụng.
Apple từng quảng bá Macintosh là “máy tính dành cho tất cả mọi người”, nhưng theo tác giả David Pogue của cuốn “Apple: The First 50 Years”, chính iPhone mới thực sự hiện thực hóa lời hứa đó.
Sự thống trị của iPhone cũng định hình lại mô hình kinh doanh của Apple. Khi thị trường smartphone cao cấp được xem là đã bão hòa, Cook ngày càng chuyển sang bán nội dung số và dịch vụ cho lượng người dùng khổng lồ hiện có.
Trọng tâm của chiến lược này là App Store — cổng duy nhất để cài phần mềm trên thiết bị Apple, nơi công ty thu phí giao dịch. Điều này khiến Apple bị cáo buộc lạm dụng vị thế độc quyền, chịu sự giám sát của cơ quan quản lý tại châu Âu và các phán quyết tòa án tại Mỹ buộc phải mở nền tảng.
Không quốc gia nào đóng vai trò quan trọng trong sự trỗi dậy của Apple — đồng thời cũng nhiều rủi ro cho tương lai — như Trung Quốc. Tim Cook đã củng cố mối quan hệ với quốc gia này thông qua các chuyến thăm và sự kiện tại cửa hàng Apple.
Ông cũng là kiến trúc sư của chiến lược biến Trung Quốc thành trung tâm sản xuất chính, với phần lớn iPhone được lắp ráp bởi Foxconn và các nhà cung cấp khác tại đây.
Tuy nhiên, Apple đang đối mặt áp lực gia tăng: căng thẳng thương mại và thuế quan khiến hãng phải đa dạng hóa sản xuất sang Ấn Độ và Việt Nam, trong khi cạnh tranh từ các đối thủ nội địa như Huawei làm suy giảm thị phần tại Trung Quốc.
Một mối lo khác của giới đầu tư là Apple dường như đang chậm chân trong cuộc đua AI tạo sinh, khi các đối thủ như Google, Microsoft và OpenAI đang tăng tốc mạnh mẽ.
Bản nâng cấp được hứa hẹn cho trợ lý ảo Siri đã bị trì hoãn — điều mà các nhà phân tích coi là một bước trượt hiếm hoi của Apple. Thậm chí, thay vì tự phát triển hoàn toàn, Apple còn dựa vào Google để bổ sung năng lực AI.
Dù phát triển nội bộ hay hợp tác bên ngoài, việc Apple tập trung vào quyền riêng tư và phần cứng cao cấp có thể giúp hãng thúc đẩy việc phổ biến AI cá nhân hóa — đồng thời biến nó thành nguồn lợi nhuận, điều mà nhiều công ty AI khác vẫn đang chật vật.
Hiện tại, tai nghe AirPods của Apple đang dần được nâng cấp với cảm biến và phần mềm thông minh, còn những kinh nghiệm từ thiết bị Vision Pro có thể được áp dụng để phát triển kính thông minh AI cạnh tranh với Meta.
“Họ luôn là những người có thể tạo ra thứ gì đó đơn giản đến mức người dùng phải ‘yêu ngay lập tức’,” nhà phân tích Carolina Milanesi của Creative Strategies nhận định.
Logo của Apple được hiển thị trên một màn hình kỹ thuật số lớn tại lễ khai mạc các hoạt động kỷ niệm ở Battersea Power Station, trung tâm London, vào thứ Tư tuần trước, đánh dấu sinh nhật 50 năm của tập đoàn công nghệ Mỹ. Ảnh: AFP
